- Tibet’teki sel felaketinin gerçek boyutunun Çin yönetimi tarafından gizlendiğini savunan Tibetli aktivistler, can kaybı ve kayıp kişi sayısının resmi rakamların çok üzerinde olabileceğini ileri sürdü.
- Uluslararası Tibet Kampanyası, dört köyde yaklaşık 300 evin tamamen yıkıldığını ve bölgedeki hasarın resmi açıklamalardan daha büyük olduğunu belirtti.
- Çin’in açıkladığı resmi bilançoya göre Tibet’te 16 kişi hayatını kaybetti, 546 kişi kayboldu.
- 1 Eylül itibarıyla ülkede 987 ölüm ve 3 bin 916 kayıp açıklanmıştı.
Tibet’te resmi rakamlar tartışma konusu oldu
Nepal ile Çin arasındaki Himalaya sınırında meydana gelen büyük sel felaketinin ardından, Tibet Özerk Bölgesi'ndeki can kaybı ve kayıp kişi sayısına ilişkin Çin yönetiminin açıkladığı veriler tartışma konusu oldu.
Tibet konusunda faaliyet gösteren International Campaign for Tibet (ICT) adlı kuruluş, Çin makamlarının felaketin gerçek boyutunu kamuoyundan sakladığını öne sürdü.
Kuruluşun başkanı Tencho Gyatso, Guardian’a yaptığı değerlendirmede, Nepal tarafında görülen yıkımın Tibet’teki durumun da daha ağır olabileceğine işaret ettiğini savundu.
ICT’ye göre Tibet’te dört köyde yaklaşık 300 ev yıkıldı. Kuruluş, özellikle bölgenin dışarıya kapalı olması ve bağımsız kaynakların olay yerindeki hasarı doğrulamakta zorlanması nedeniyle gerçek can kaybının belirlenmesinin güç olduğunu belirtiyor.
Çin’in açıkladığı bilanço
Çin makamlarının açıkladığı resmi verilere göre ise Tibet tarafındaki sel felaketinde 16 kişi öldü, 546 kişi kayboldu.
Kayıp olduğu bildirilen 546 kişinin 261’inin yabancı uyruklu olduğu belirtildi.
Çin devlet medyasında daha önce yayımlanan açıklamalarda da Tibet tarafında yüzlerce kişinin kayıp olduğu bildirilmişti. Ancak bölgedeki iletişim ve ulaşım altyapısının büyük ölçüde zarar görmesi, kesin bilançonun oluşturulmasını zorlaştırıyor.
Dolayısıyla Tibetli aktivistlerin iddiaları ile Çin makamlarının resmi rakamları arasında ciddi bir fark bulunuyor. Guardian’ın haberinde, aktivistlerin ileri sürdüğü daha yüksek can kaybı tahminlerini bağımsız biçimde doğrulayacak yeterli saha verisinin bulunmadığına da dikkat çekiliyor.
Nepal’de bilanço ağırlaşıyor
Felaketin en ağır sonuçları ise sınırın Nepal tarafında yaşandı.
26 Ağustos’ta Himalayalar’ın Langtang bölgesinde meydana gelen buzul çökmesi, büyük miktarda su, kaya ve buzun vadilere doğru ilerlemesine neden oldu. Ortaya çıkan sel ve enkaz akışı, Nepal’in Çin sınırına yakın bölgelerinde yerleşim yerlerini, yolları ve enerji altyapısını vurdu.
Nepal makamları 1 Eylül itibarıyla 987 kişinin hayatını kaybettiğini, 3 bin 916 kişinin ise kayıp olduğunu açıkladı. Kayıpların 583’ünün yabancı uyruklu olduğu bildirildi.
Sonraki günlerde bilanço daha da yükseldi. Reuters’ın 2 Eylül tarihli haberine göre Nepal’de can kaybı 1.114’e, kayıp sayısı ise yaklaşık 4 bine ulaştı. Çin tarafında ise resmi rakam 16 ölü ve 546 kayıp olarak kaldı.
Arama kurtarma çalışmaları sürüyor
Felaketin ardından arama kurtarma ekipleri özellikle hidroelektrik santrallerinin bulunduğu bölgelerde yoğunlaştı.
Çok sayıda işçinin sel sırasında tünellerde mahsur kaldığı düşünülüyor. Reuters’a göre bu tesislerde 639 kişi hâlâ kayıp durumda bulunurken, 279 kişinin kurtarıldığı bildirildi.
Bölgede yolların ve köprülerin yıkılması nedeniyle bazı yerleşimlere ulaşım da uzun süre mümkün olmadı. Çin tarafında ise Gyirong Limanı'na ulaşımı sağlamak amacıyla geçici bir yol inşa edildi.
Tibet’te bilgiye erişim tartışması
Tibetli aktivistlerin suçlamalarının merkezinde, bölgeye bağımsız erişimin sınırlı olması bulunuyor.
Aktivistler, Tibet’teki yıkımın Nepal’deki kadar geniş biçimde görüntülenemediğini ve bu nedenle gerçek kayıpların tespit edilmesinin zorlaştığını savunuyor.
Çin makamları ise resmi rakamları yayımlamaya devam ediyor. Mevcut veriler, Tibet tarafındaki kayıp sayısının yüksek olduğunu gösterse de aktivistlerin öne sürdüğü daha büyük can kaybı rakamlarını doğrulayacak bağımsız bir veri bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu iddialar şu aşamada doğrulanmış bilanço değil, aktivistlerin değerlendirmesi olarak değerlendiriliyor.
Felaketin arkasında buzul çökmesi bulunuyor
Uzmanlar, felaketin temel tetikleyicilerinden birinin Himalayalar’daki buzulların ve yüksek kesimlerdeki buz kütlelerinin çökmesi olduğunu belirtiyor.
26 Ağustos’taki olayda büyük miktarda su, buz, kaya ve toprağın nehir vadilerine taşınması, normal bir selden çok daha yıkıcı bir tablo ortaya çıkardı. Felaketin etkileri Nepal’in yanı sıra Çin’in Tibet bölgesinde de hissedildi.
Bölgede arama kurtarma çalışmaları devam ederken, Nepal’de binlerce kayıp kişi için umutlar giderek azalıyor. Aynı zamanda felaket, Himalayalar’daki buzul ve sel risklerinin yanı sıra bölgedeki erken uyarı sistemlerinin yeterliliği konusunda da yeni tartışmalar başlattı.