- Anthropic'te görev yapan 34 yaşındaki Türk matematikçi Levent Alpöge, yapay zekâ modeli Claude desteğiyle Riemann hipotezini ve "Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi"ni kanıtladığını öne sürdü.
- Alman matematikçi Bernhard Riemann'ın 1859'da ortaya attığı ve çözümüne 1 milyon dolar ödül konulan teori, asal sayıların rastgele değil kusursuz bir düzene bağlı olduğunu savunuyor.
- Alpöge, çözümün her bir mantıksal adımını denetleyen Lean programlama diliyle yazılmış kanıt kodlarını bağımsız otoritelerin incelemesi için kamuoyuna açtı.
- Harvard Üniversitesi'ni 2014 yılında 4 üzerinden 4 ortalamayla okul birincisi olarak bitiren Alpöge, son 4 ayda Jacobian sanısı ve Navier-Stokes denklemleri dahil 8 kritik matematik problemini çözüme kavuşturdu.
Yapay zekâ şirketi Anthropic bünyesinde araştırmalarını sürdüren Harvard mezunu Türk matematikçi Levent Alpöge, büyük dil modeli Claude ile ortak yürüttüğü çalışma sonucunda matematiğin 167 yıldır çözülemeyen en köklü problemi Riemann hipotezini kanıtladığını açıkladı. Doğrulanması halinde yapay zekânın akıl yürütme kapasitesinde tarihi bir eşik sayılacak bu çalışma, Clay Matematik Enstitüsü'nün 1 milyon dolar ödüllü problemler listesinin başında yer alıyor.
167 yıllık matematik sırrı ve yapay zekâ iş birliği
Anthropic şirketinde çalışmalarını sürdüren matematikçi Levent Alpöge, kişisel internet sitesinden yaptığı duyuruyla büyük dil modeli Claude ile kurduğu iş birliği sayesinde modern matematiğin en zorlu açık problemi kabul edilen Riemann hipotezini çözdüğüne inandığını açıkladı. İlk kez 1859 yılında Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından bilim dünyasına sunulan bu teori, sayı doğrusu üzerinde gelişigüzel dağılmış gibi duran asal sayıların aslında derin ve kusursuz bir düzene bağlı olduğunu öngörüyor.
Clay Matematik Enstitüsü tarafından çözümüne 1 milyon dolar ödül konulan ve geçtiğimiz ekim ayında OpenAI'ın yayınladığı bulgularla ilk ciddi kırılmanın yaşandığı problemde Alpöge, çok daha kapsamlı bir versiyon olan "Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi"nin de doğrulandığını belirtti. Çözümün sağlamasını yapmak isteyen Alpöge, mantıksal adımların doğruluğunu denetleyen Lean programlama diliyle yazılmış kanıt kodlarını da kamuoyuna açarken, bağımsız matematik otoritelerinin kısa süre içinde kanıtın geçerliliğini teyit etmesi bekleniyor.
Bilim dünyasında endişe ve heyecan bir arada
Uzmanlar, kanıtın onaylanması durumunda internet hızında veya küresel finans sistemlerinde anlık bir değişiklik yaşanmayacağını ancak yapay zekânın ulaştığı nokta açısından sarsıcı bir kırılma meydana geleceğini vurguluyor. Yıl başında ortalama bir üniversite öğrencisi düzeyinde matematik bilgisine sahip olan yapay zekâ modellerinin birkaç ay içinde en parlak zihinlerin bile çaresiz kaldığı soruları çözebilecek seviyeye ulaşması bilim çevrelerinde endişe yaratıyor.
MIT matematikçisi Andrew Sutherland, geçmişte bu hipotezi çözebilecek bir yapay zekâyla karşılaşmak istemeyeceğini belirterek böyle bir senaryoda matematikçilerin işsiz kalmasının insanlığın en küçük derdi olacağına dikkat çekmişti. Bazı meslektaşlarının bir yol göstericiyi kaybetmiş gibi hüzünlenebileceğini kabul eden Alpöge ise şahit olduğu bu ilerlemenin tüm bilim dalları için yepyeni bir çağın başlangıcı ve gelecekteki mucizeler için büyük bir umut ışığı olduğu görüşünü savunuyor.
Harvard birinciliğinden tarihe geçen 4 aya
34 yaşındaki Levent Alpöge, henüz 2010 yılında lise son sınıf öğrencisiyken katıldığı Intel Bilim Yetenekleri Yarışması'nda ABD Başkanı Barack Obama tarafından kutlanan 40 finalist arasına girerek ABD'nin en iyi 8 üniversitesinden (Ivy League) kabul almıştı. Tercihini Harvard Üniversitesi'nden yana kullanan Alpöge, 2014 yılında matematik ve fizik lisans bölümleriyle fizik yüksek lisans derecesini aynı anda tamamlayıp 4 üzerinden 4 not ortalamasıyla "Tüm Üniversite Birincisi" olarak mezun oldu.
Çok sayıda prestijli akademik dergide yazıları yayımlanan ve editörlük görevleri üstlenen Türk matematikçi, son 4 ayda yapay zekâ desteğiyle matematik dünyasını sarsan şu kritik adımlara imza attı:
- 3 boyutlu Jacobian varsayımını çürüttü.
- 668'inci mertebe dahil yeni Hadamard matrisleri keşfetti.
- Buckmaster ile birlikte 3 boyutlu Euler denklemlerinde patlamayı kanıtladı.
- Carathéodory varsayımını çürüttü.
- Ava Howell ile birlikte eliptik eğri rank rekorlarını 30 ve 31'e taşıdı.
- S⁶ küresinin karmaşık yapıya sahip olduğunu kanıtlayarak Hopf problemini çözdüğünü açıkladı.
- Buckmaster ile birlikte dış kuvvet olmadan 3 boyutlu Navier-Stokes denklemlerinde patlamanın kanıtını sundu.
- Riemann hipotezini kanıtladığını açıkladı.