Genişleme planı hala hiçbir yere varmadı. Türkiye, PKK da dahil olmak üzere Türkiye'de yasadışı ilan edilen grupları tanımadığı sürece İsveç'in katılımına izin vermeyi reddediyor. Anlaşmazlık uzadıkça, Rusya'ya karşı cephe alımı zorlaşıyor.
1. Türkiye ne istiyor?
İsveç'in Türkiye tarafından aranan şüpheli Kürt militanları ve darbecileri iade etmesini ve İsveç'teki terör hareketlerini destekleyenlerin durdurmasını talep ediyor. Türkiye, İsveç ve Finlandiya'ya teröre karşı mücadelede Ankara ile işbirliği yapmaya karar vermedikçe üyeliklerini onaylamayacağını açıkça belirtti.
2. Sonrasında ne oldu?
Aralık ayında, İsveç Yüksek Mahkemesi, Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a karşı darbe girişimine karışmakla suçladığı bir adamın iade etmedi. Türkiye, mahkemenin kararını “olumsuz bir gelişme” olarak nitelendirdi. Ocak ayında, Stockholm'deki protestocuların Erdoğan'ın ters bir büstünü sergilemesinin ardından gerilim yeniden alevlendi. Bunu, Türkiye'de ve diğer Müslüman ülkelerde öfkeye yol açan Türk büyükelçiliği yakınında Kuran'ın tercüme edilmiş bir nüshasının yakılması izledi. Erdoğan daha sonra Türkiye'nin İsveç'in NATO'ya katılmasını desteklemeyeceğini açıkladı.
3. İsveç neden işin içinde?
İsveç uzun süredir insan haklarını ve yurtdışındaki azınlıklara saygıyı geliştirmeye çalışıyor ve ülkenin mültecilere kucak açması ülkeyi 100.000 kadar mülteciye ev sahipliği yapar hale getirdi. Bu mültecilerden bazıları ise Türkiye'de aranan hükümlüler. Bu nedenle Erdoğan, İsveç'i “terör örgütleri için yuva alanı” olarak adlandırıyor.
4. Anlaşmazlık neden önemlidir?
İsveç ve Finlandiya, NATO ile askeri tatbikatlar yapıyor ve istihbarat paylaşıyor. Ancak, tarihsel nedenlerden dolayı gruba daha önce katılmadılar. İsveç ve Finlandiya'nın ittifakta yer alması, Baltık Denizi çevresindeki bölgenin güvenliğini istikrara kavuşturmayı ve NATO üyeleri Estonya, Letonya ve Litvanya'yı savunmayı muhtemelen kolaylaştıracaktır. Bu ülkeler genellikle Rus saldırganlığı için potansiyel hedefler olarak görülüyor. Finlandiya ve İsveç'in dahil edilmesi, NATO'ya teçhizatı zaten ittifak tarafından kullanılanlarla uyumlu olan iki gelişmiş, iyi donanımlı ordu ekleyecektir.
5. Çözüm şansı nedir?
Şimdilik çıkmazdan bir çıkış yolu görmek zor. Erdoğan, Mayıs ayında cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleriyle karşı karşıya ve İsveç'e karşı sert bir duruş sergilemesi, milliyetçi çevrelerde desteğini pekiştirebilir. Kuzey ülkeleri NATO'nun kriterlerini yerine getiriyor ve terörizm mevzuatları ve Kürtlere yönelik muameleleri ittifak üyelerininkilerle aynı hizada. İttifakın en güçlü ülkesi olan ABD, Türkiye'yi defalarca başvurularını onaylamaya çağırdı.
6. Bu Finlandiya'yı nereye götürür?
Finlandiya dışişleri bakanı, Erdoğan'ın son açıklamalarının ardından İsveç'in NATO üyeliğini potansiyel olarak ayırma kapısını açtı. Ancak ittifaka İsveç olmadan katılmak potansiyel olarak Finlandiya'yı riske atabilir. Ayrıca, iki ülkenin yıllar içinde geliştirdiği bazı askeri işbirliğini geri almayı de tehlikeye sokar. Genel görüş hala aynı anda NATO'ya girecekleri yönünde.