Türkiye’de 50 yaş ve üzerindeki her beş kişiden yaklaşık biri kendini yalnız hissediyor. Darülaceze Vakfı ve İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi iş birliğiyle hazırlanan “Türkiye Yaşlı Yalnızlığı Risk Atlası”na göre, 50 yaş ve üzeri nüfusun yüzde 18,2’si (yaklaşık 4,1 milyon kişi) psikososyal yalnızlık, yüzde 6,7’si (yaklaşık 1,5 milyon kişi) ise nesnel sosyal izolasyon riski taşıyor. Yaklaşık 508 bin kişi ise hem yalnızlık hem de sosyal izolasyon riskini aynı anda yaşıyor.
Yaşlı yalnızlığını 81 il düzeyinde haritalayan atlas, TÜİK Türkiye Yaşlı Profili Araştırması 2023 mikro verisini adrese dayalı nüfus kayıtlarıyla birleştiriyor. Sentetik tahmin yaklaşımını ilk kez Türkiye verisine uyarlayan çalışma, yalnızlığı yerel yönetimler ve kamu kurumları için hedeflenebilir bir veriye dönüştürüyor.
Doğudan batıya azalıyor
Atlas, yalnızlığın ülke genelinde eşit dağılmadığını da gösteriyor. Yalnızlık hissi doğudan batıya doğru azalıyor: Oran Erzincan’da yüzde 23,0’a ulaşırken Çankırı’da yüzde 13,5’te kalıyor. Sosyal izolasyon riski ise Güneydoğu illerinin yanı sıra İstanbul ve İzmir gibi büyükşehirlerde yükseliyor.
Araştırma, yaşın iki risk üzerinde ters yönde etkili olduğunu ortaya koyuyor. İleri yaşlarda yalnızlık hissi azalırken fiilî sosyal izolasyon belirgin biçimde artıyor. Kişinin kendi sağlığını kötü olarak değerlendirmesi yalnızlığın, hareket kısıtlılığı ise sosyal izolasyonun en güçlü belirleyicisi olarak öne çıkıyor.
Sempozyum ne zaman yapılacak?
Atlas’ın bulguları, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Darülaceze Vakfı iş birliğiyle düzenlenen “Yaşlanma ve Yalnızlık” Sempozyumu’nun birinci oturumunda sunulacak. Herkese açık ve ücretsiz olan sempozyum, 1 Ekim Perşembe günü 09.00 – 17.30 saatleri arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kurul Odası’nda yapılacak.
Risk Atlası’nın il haritalarına ve raporun tamamına https://yyra.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Yaşlılıkta yalnızlığı disiplinlerarası bir yaklaşımla ele alacak sempozyumda; yaşlı bireylerin sağlık ve iyi oluşu, sosyal politika yaklaşımları, mekânsal yaşam pratikleri, dijital katılım, kurumsal bakım ortamlarındaki yalnızlık deneyimleri ve kuşaklararası ilişkiler gibi konular tartışılacak. Sempozyum, bilgi üretimini desteklemeyi, saha deneyimlerini akademik tartışmayla buluşturmayı ve yaşlılara yönelik daha kapsayıcı sosyal politikaların oluşumuna katkı sunmayı amaçlıyor.
Sempozyumda açılış konuşmalarının ardından Türkiye Uluslararası İslam, Bilim ve Teknoloji Üniversitesi öğretim üyesi ve Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Başkanı Doç. Dr. Mehmet Dinç açılış konferansını verecek.
Gün boyu sürecek sempozyumda, açılış konferansının ardından “Yaşlı Yalnızlığı: Mevcut Durum ve İhtiyaçlar”, “Yaşam Kalitesi, Sosyal Bağlar ve Müdahale Yaklaşımları” ve “Mekân, Yalnızlık ve Yaşlılık” başlıklı üç oturum yer alacak.
Sempozyum programı ve bildiri özet kitapçığına https://t.co/eWI8NT75df adresinden ulaşabilirsiniz.