- Tooro Krallığı’nın veraset komitesi, hayatını İngiltere’de sürdüren amatör kaleci George Desmond Kamurasi’yi yeni kral olarak seçti ancak Kamurasi tahtı reddetti.
- Komite daha sonra Prens Edward Rukidi Kijanangoma’yı halef ilan etti ancak merhum Kral Oyo’nun annesi ve kız kardeşi bu karara karşı çıktı.
- Aile, Oyo’nun 2022’de hazırladığı öne sürülen bir vasiyeti ortaya çıkararak kralın biyolojik oğlunun tahtın gerçek varisi olduğunu savundu.
- 34 yaşında hayatını kaybeden Oyo, üç yaşında tahta çıkmış ve 31 yıl boyunca Tooro Krallığı’nın başında kalmıştı.
Uganda’nın batısındaki Tooro Krallığı’nda yaşanan veraset krizinin merkezinde bu kez bir siyasetçi ya da geleneksel lider değil, İngiltere’de amatör futbol oynayan bir kaleci bulunuyor.
36 yaşındaki George Desmond Kamurasi, Londra’nın güneydoğusunda mücadele eden SE Dons takımının kaptanı ve kalecisi. İngiliz futbolunun dokuzuncu seviyesinde oynayan takımda forma giyen Kamurasi, hayatını büyük ölçüde İngiltere’de sürdürüyor.
Kamurasi, hayatını kaybeden Kral Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV’ün kuzeni ve Tooro tahtı için veraset sıralamasında yer alan isimlerden biriydi.
Kral Oyo’nun ölümünün ardından 21 kişilik Kraliyet Veraset Komitesi toplandı. Oylamaya katılan 18 üyeden 15’i Kamurasi’nin yeni kral olması yönünde oy kullandı.
Ancak Kamurasi, kendisine sunulan görevi kabul etmedi. Komite üyesi Rahip Charles Oyo, Kamurasi’nin başka sorumlulukları bulunduğunu belirterek tahtı reddettiğini söyledi.
“Başka sorumluluklarım var” diyerek tahtı reddetti
Kamurasi kararına ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bir açıklama yapmadı.
Uganda basınında yer alan bilgilere göre İngiltere’de ailesi bulunan Kamurasi, Londra’daki hayatını geride bırakıp Uganda’ya dönmek konusunda isteksizdi. Ayrıca kralın cenaze töreninin yapılacağı hafta sonu İngiltere’de bir futbol karşılaşmasında forma giymesi bekleniyordu.
Tooro geleneklerinde, resmi olarak kral seçildikten sonra tahtı reddetmenin hoş karşılanmadığı belirtiliyor.
Kamurasi’nin reddetmesinin ardından veraset komitesi ikinci adaya yöneldi.
Bu kez gazeteci prens kral ilan edildi
Komite, Kamurasi’nin ardından Prens Edward Rukidi Kijanangoma’yı yeni Omukama, yani Tooro Kralı olarak ilan etti.
56 yaşındaki Kijanangoma, Uganda devlet televizyonu UBC’de haber sunucusu ve editör olarak görev yapan bir isimdi.
Ancak yeni kralın belirlenmesiyle kriz sona ermedi. Tam tersine, merhum Kral Oyo’nun en yakın ailesi komitenin kararına açıkça karşı çıktı.
Oyo’nun annesi Kraliçe Anne Best Kemigisa ile kız kardeşi Prenses Ruth Komuntale, Kijanangoma’nın kral olarak seçilmesini tanımadıklarını açıkladı.
Krizi büyüten belge: 2022 tarihli vasiyet
Veraset tartışmasının en kritik aşaması ise Oyo’nun kız kardeşinin 2022 tarihli olduğunu söylediği bir vasiyeti ortaya çıkarmasıyla yaşandı.
Prenses Ruth Komuntale, belgede Kral Oyo’nun biyolojik oğlunun tahtın varisi olarak gösterildiğini söyledi. Ancak vasiyette çocuğun isminin açıkça belirtilmediği ve söz konusu çocuğun varlığının Tooro yönetici çevrelerinin önemli bir bölümü tarafından daha önce bilinmediği bildirildi.
Bu nedenle hem çocuğun kimliği hem de veraset açısından hukuki ve geleneksel statüsü tartışma konusu oldu.
Oyo’nun annesi de kendisinin ve bazı kraliyet üyelerinin süreç sırasında fiilen ev hapsinde tutulduğunu öne sürdü. Kraliyet ailesi, yeni kralın belirlenmesi için yürütülen sürecin cenaze ve yas dönemi tamamlandıktan sonra ele alınmasını istedi.
Kral Oyo üç yaşında tahta çıkmıştı
Veraset krizinin merkezindeki Kral Oyo, Tooro Krallığı'nın son yıllardaki en tanınan hükümdarıydı.
Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, 1995 yılında henüz üç yaşındayken tahta çıktı. Yaklaşık 31 yıl boyunca krallığın başında kaldı ve Guinness World Records tarafından dünyanın en genç hüküm süren hükümdarı olarak tanındı.
Oyo, kanser tedavisi gördüğü ABD’de 27 Ağustos 2026’da 34 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Tooro Krallığı'nda dokuz günlük yas süreci başladı. Binlerce kişi Fort Portal kentinde düzenlenen cenaze törenlerine katıldı.
Cenaze öncesi kriz büyüdü
Veraset tartışmasının zamanlaması krizi daha da hassas hale getirdi.
Tooro geleneklerine göre hükümdarın cenaze töreninin tamamlanabilmesi için yeni kralın belirlenmesi önemli bir ritüel olarak görülüyor. Bu nedenle Kamurasi’nin tahtı reddetmesi, ardından komitenin Kijanangoma’yı seçmesi ve ailenin bu karara itiraz etmesi, Kral Oyo’nun cenaze sürecini de etkiledi.
Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni de taraflara krizi barışçıl ve hukuki yollarla çözmeleri çağrısında bulundu.
Museveni, yeni kral konusunda anlaşmaya varılmasının ardından hükümetin seçilecek hükümdarla çalışmaya devam edeceğini belirterek Tooro halkına bölünme yerine birlik çağrısı yaptı.
Tooro Krallığı siyasi olarak yönetmiyor
Yaşanan kriz, Uganda’nın siyasi yönetimini doğrudan değiştirecek bir iktidar mücadelesi anlamına gelmiyor.
Uganda, cumhurbaşkanı ve parlamento tarafından yönetilen bir cumhuriyet. Tooro gibi geleneksel krallıklar ise ülkede 1993 yılında yeniden tanındı ancak siyasi yürütme yetkisine sahip değil.
Bununla birlikte kraliyet kurumları, özellikle kendi toplulukları açısından güçlü kültürel, sosyal ve sembolik öneme sahip.
Bu nedenle yeni kralın kim olacağı tartışması, yalnızca sembolik bir makam değişikliğinden ibaret görülmüyor. Tahtın kontrolü aynı zamanda kraliyet varlıkları, geleneksel otorite ve hükümet tarafından krallığa aktarılan kaynaklar açısından da önem taşıyor.
Futbolcunun reddettiği taht, krallıkta daha büyük bir krize yol açtı
Tooro'daki süreç, son yılların en sıra dışı veraset hikayelerinden birine dönüştü.
İngiltere’de amatör futbol oynayan bir kalecinin kral olması beklenirken Kamurasi'nin görevi reddetmesiyle başlayan süreç, komitenin ikinci bir isim seçmesine rağmen sonuçlanmadı.
Şimdi krizin merkezinde iki farklı iddia bulunuyor: Veraset komitesinin seçtiği Prens Edward Rukidi Kijanangoma’nın meşru halef olduğu görüşü ve Kral Oyo’nun 2022 tarihli olduğu öne sürülen vasiyetiyle biyolojik oğlunun taht üzerinde hak sahibi olduğu iddiası.
Söz konusu vasiyetin ve biyolojik oğul iddiasının nasıl değerlendirileceği, Tooro Krallığı'nın yeni hükümdarının kim olacağını belirleyecek sürecin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.