- CDU’nun Saksonya-Anhalt seçimlerinde yüzde 17,2’de kalması ve AfD’nin yüzde 43,8 ile büyük farkla birinci olması, Başbakan Friedrich Merz üzerindeki parti içi baskıyı artırdı.
- Alman basınına göre Merz, 20 Eylül’de Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern seçimlerinin ardından CDU yönetimini toplayarak reform programına destek isteyebilir veya kendisine karşı açık bir liderlik mücadelesinin başlatılmasını göze alabilir.
- Merz’in görevden ayrılması ihtimalinde Kuzey Ren-Vestfalya Başbakanı Hendrik Wüst, CSU’lu İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt ve CSU Genel Başkanı Markus Söder’in isimleri öne çıkıyor.
- AfD ülke genelinde yüzde 30 seviyesine ulaşırken CDU/CSU yüzde 18-20 bandına geriledi. Bir INSA araştırmasında Almanların yalnızca yüzde 14’ü Merz’i doğru başbakan olarak gördü.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, göreve başlamasından yaklaşık 16 ay sonra partisinin tarihinin en ciddi seçim yenilgilerinden biriyle karşı karşıya kaldı.
6 Eylül’de yapılan Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) yüzde 43,8 oyla açık ara birinci olurken CDU yüzde 17,2’de kaldı. CDU, 2021 seçimlerine kıyasla yaklaşık 20 puan kaybetti.
Sonuç, yalnızca eyalet düzeyinde bir yenilgi olarak görülmedi. AfD’nin Almanya genelindeki yükselişiyle birlikte değerlendirildiğinde, Merz’in CDU içindeki liderliği ve federal hükümetin politikaları üzerindeki tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Reuters’a göre CDU/CSU’nun ulusal anketlerde yüzde 18-20 seviyesine gerilemesi, AfD’nin ise açık ara öne geçmesi Merz üzerindeki baskıyı artırıyor.
Merz’den “ya destek ya değişim” mesajı mı gelecek?
Alman medyasına yansıyan iddialara göre Merz, 20 Eylül’de yapılacak Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern seçimlerinin ardından CDU yönetimini kritik bir toplantıya çağırabilir.
İddiaya göre başbakan, parti yönetiminin önüne iki seçenek koyacak: CDU’nun kendi liderliği altında reform programını desteklemesi veya liderliği değiştirmek için açık bir süreç başlatması.
Bu nedenle söz konusu hamle, Alman basınında “dolaylı güvenoyu” olarak nitelendiriliyor. Merz’in böyle bir adımla hem parti içindeki muhalifleri açık bir pozisyon almaya zorlaması hem de reform gündemini sürdürebilmek için siyasi destek toplamaya çalışması bekleniyor.
Ancak bu senaryonun henüz gerçekleşmiş bir karar olmadığı ve Alman medyasındaki kulis haberlerine dayandığı özellikle belirtiliyor.
CDU içinde Merz’e yönelik eleştiriler yükseliyor
Merz’in liderliğine yönelik eleştiriler Saksonya-Anhalt seçimlerinin hemen ardından görünür hale geldi.
CDU’nun Mecklenburg-Vorpommern teşkilatından üst düzey isim Tino Schomann, seçim yenilgisinin ardından Merz’in görevden ayrılması gerektiğini açıkça savundu. Schomann, “koltuktan inmesi ve yerine başka birinin gelmesi gerektiğini” söyledi.
Bununla birlikte CDU içinde Merz’e karşı açık bir liderlik değişikliği kararı alınmış değil. Reuters, partinin üst düzey isimlerinin pazar günü yapılacak toplantıda seçim sonuçlarını ve sonraki siyasi stratejiyi değerlendireceğini aktarıyor. Merz ise dört yıllık görev süresini tamamlamak istediğini ve reform gündemini sürdürme konusunda kararlı olduğunu belirtiyor.
Hendrik Wüst ismi yeniden öne çıktı
Merz’in siyasi geleceğinin tartışmaya açılması, CDU içinde olası halef senaryolarını da gündeme getirdi.
Bu isimlerin başında Kuzey Ren-Vestfalya Başbakanı Hendrik Wüst geliyor. Wüst, Almanya’nın nüfus bakımından en büyük eyaletinin başbakanı olması ve CDU içerisindeki ağırlığı nedeniyle olası bir alternatif olarak değerlendiriliyor.
Wüst daha önce Merz’in yerine geçeceği yönündeki spekülasyonları reddetmişti. Ancak Saksonya-Anhalt seçimlerinin ardından yaptığı açıklamalarda Merz’e açık bir destek vermekten kaçınması, Alman siyasetinde dikkat çekti.
NDR’nin değerlendirmesine göre Wüst, seçimden sonraki gün Merz’in görevine ilişkin soruları doğrudan yanıtlamaktan kaçınarak “personel tartışmalarının şu anda yardımcı olmayacağını” söyledi.
Dobrindt ve Söder de seçenekler arasında
Merz sonrası senaryolarda CSU’lu İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt’in adı da öne çıkıyor.
Dobrindt, CDU’nun Bavyera’daki kardeş partisi CSU’nun önde gelen isimlerinden biri. Alman basınındaki değerlendirmelerde, farklı kanatların üzerinde uzlaşabileceği bir aday olarak görülüyor.
Ancak CSU Genel Başkanı ve Bavyera Başbakanı Markus Söder’in de başbakanlık için güçlü bir aday olduğu düşünülüyor. Son INSA araştırmasında Almanların yüzde 31’i Söder’i Merz’e alternatif olarak görürken Wüst yüzde 20, Dobrindt ise yüzde 13 destek aldı.
Bu nedenle Merz’in olası bir şekilde görevden ayrılması, yalnızca CDU içinde değil CDU ile CSU arasındaki güç dengeleri açısından da yeni bir mücadele başlatabilir.
Merz, BM Genel Kurulu seyahatini erteledi
Başbakan Merz’in siyasi geleceği üzerindeki tartışmalar, hükümetin uluslararası programını da etkiledi.
Merz, CDU/CSU Federal Meclis Grubu’nun salı günü yapacağı toplantıya katılabilmek için New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında planlanan seyahatini bir gün erteledi.
Merz’in önceliğinin parti içindeki tartışmalara yanıt vermek ve yaklaşan eyalet seçimleri öncesinde CDU/CSU grubundaki desteği korumak olduğu değerlendiriliyor.
AfD yüzde 30’a ulaşırken CDU/CSU geriliyor
Merz’in karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri ise CDU/CSU ile AfD arasındaki ulusal oy farkının giderek açılması.
Son kamuoyu araştırmalarında AfD yüzde 30 seviyesine ulaşırken CDU/CSU’nun toplam desteği yüzde 20 civarında seyrediyor. Reuters da farklı araştırmalarda Birlik partilerinin yüzde 18-20 bandında kaldığını ve AfD’nin açık ara önde olduğunu aktarıyor.
Merz’e yönelik kişisel destek de ciddi biçimde gerilemiş durumda. INSA araştırmasına göre Almanların yalnızca yüzde 14’ü Merz’i başbakanlık için doğru isim olarak görüyor; yüzde 78 ise bunun tersini düşünüyor. CDU/CSU seçmenleri arasında bile Merz’e destek yüzde 36'da kalırken yüzde 58’i başka bir başbakan istediğini belirtiyor.
Önümüzdeki pazar Merz için dönüm noktası olabilir
Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern seçimleri, Merz’in siyasi geleceği açısından kritik bir test olacak.
CDU’nun bu iki eyalette de ciddi oy kaybetmesi halinde, Saksonya-Anhalt yenilgisiyle başlayan liderlik tartışmasının daha da büyümesi bekleniyor.
Merz’in planladığı olası parti yönetimi toplantısı da bu nedenle yalnızca seçim sonuçlarının değerlendirilmesi değil, başbakanın CDU içindeki geleceğinin belirlenmesi açısından önem taşıyabilir.
Ancak Merz’in görevden ayrılması halinde süreç yalnızca CDU genel başkanlığının değiştirilmesiyle sınırlı kalmayacak. Almanya’da başbakanlık makamının değişmesi, Federal Meclis’te yeni bir siyasi süreç başlatılmasını gerektirecek.
Bu nedenle 20 Eylül gecesi ortaya çıkacak seçim sonuçları, yalnızca iki eyaletin siyasi dengelerini değil, Almanya federal hükümetinin geleceğini ve Friedrich Merz’in başbakan olarak görevine devam edip etmeyeceğini de doğrudan etkileyebilir.