- Enstitü Sosyal analizinde, Türkiye'deki uygun lisans programlarının 4 yıldan 3 yıla indirilmesi ve müfredatların sadeleştirilmesi önerildi.
- 2 yıl teorik eğitim ve 1 yıl staj/proje uygulamasını içeren "2+1" modeli ile öğrencilerin iş hayatına 1 yıl erken atılması hedefleniyor.
- Tıp ve diş hekimliği gibi uygulamalı alanlar hariç tutulurken, sistemin uygulanabilmesi için Yükseköğretim Kanunu'nda yasal değişiklik gerekiyor.
Türkiye'de üniversite eğitiminde yeni bir model tartışmaya açıldı. Enstitü Sosyal tarafından hazırlanan “Yükseköğretimde Eğitim Süreleri ve Programlar: Dört Yıl Şart mı?” başlıklı analizde, tüm lisans programlarının aynı süreyle yürütülmesi yerine bölümlerin özelliklerine göre farklı eğitim sürelerinin uygulanması önerildi. Çalışmada, uygun görülen bazı programların 3 yılda tamamlanması ve öğrencilerin bir yıl daha erken mezun olarak çalışma hayatına geçmesi gündeme getirildi.
Üniversitelerde 3 yıllık eğitim modeli önerisi
İpek Coşkun Armağan ve Zeynep Yalçıntaş tarafından hazırlanan analizde, Türkiye'deki lisans programlarının büyük bölümünün 4 yıl ve 240 AKTS üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekildi.
Çalışmada, Avrupa'nın İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Danimarka, İsveç ve Finlandiya gibi ülkelerinde çok sayıda lisans programının 3 yıl sürdüğü hatırlatıldı.
Önerilen modelin mevcut 4 yıllık eğitimin son yılını doğrudan kaldırmak anlamına gelmediği vurgulandı. Bunun yerine müfredatların baştan sona gözden geçirilmesi ve gereksiz tekrarların ayıklanması önerildi.
Tekrarlayan dersler müfredattan çıkarılacak
Analize göre 3 yıllık sisteme geçiş için öncelikle üniversitelerdeki ders içeriklerinin yeniden düzenlenmesi gerekiyor.
Aynı konuları tekrarlayan derslerin birleştirilmesi, güncelliğini yitirmiş içeriklerin çıkarılması ve lise döneminde öğrenilen bilgilerin üniversitede yeniden okutulmaması öneriler arasında yer aldı.
Böylece eğitim süresinin kısaltılmasının yalnızca dersleri daha kısa sürede tamamlamak şeklinde değil, daha sade ve uygulama ağırlıklı bir müfredat üzerinden gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
“2+1” modeli dikkat çekiyor
Analizde öne çıkan önerilerden biri de “2+1” modeli oldu.
Bu modele göre öğrenciler lisans eğitiminin ilk iki yılında temel ve alan derslerine yoğunlaşacak. Üçüncü yıl ise daha çok uygulamaya ayrılacak.
Bu kapsamda öğrencilerin;
- Staj,
- Proje,
- Bitirme çalışması,
- Girişimcilik,
- Sosyal sorumluluk
gibi faaliyetlerle alanlarında deneyim kazanması planlanıyor.
Modelle öğrencilerin yalnızca teorik bilgiyle değil, mezuniyet öncesinde çalışma hayatına ilişkin deneyimle üniversiteden ayrılması amaçlanıyor.
Mezuniyet bir yıl öne çekilebilir
3 yıllık lisans modelinin uygulanması halinde öğrencilerin çalışma hayatına, yüksek lisansa veya akademik kariyere bir yıl daha erken başlayabileceği belirtiliyor.
Analizde ayrıca lisans eğitiminin ardından bir yıllık yüksek lisansla bütünleşen “3+1” modelinin de değerlendirilebileceği ifade edildi.
Bu modelin aileler açısından da ekonomik sonuçları olabileceğine dikkat çekildi. Bir yıllık eğitim süresinin ortadan kalkmasıyla öğrencilerin barınma, ulaşım ve beslenme gibi giderlerinin de azalabileceği belirtildi.
Her bölüm 3 yıla indirilmeyecek
Önerinin tüm üniversite bölümlerinin aynı anda 3 yıla indirilmesini kapsamadığı özellikle vurgulandı.
Analizde, sosyal ve beşeri bilimler, bazı mühendislik ve mimarlık programlarının 3 yıllık modele daha uygun olabileceği değerlendirildi.
Buna karşılık tıp, diş hekimliği ve eczacılık gibi yoğun uygulama gerektiren bölümlerin aynı model kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekildi.
3 yıllık üniversite için yasal düzenleme gerekiyor
3 yıllık lisans modelinin uygulanabilmesi için yalnızca üniversitelerin müfredatlarını değiştirmesinin yeterli olmayacağı belirtildi.
Mevcut Yükseköğretim Kanunu'nda lisans eğitiminin “en az 8 yarıyıl” olarak tanımlanması nedeniyle yasal düzenleme yapılması gerekiyor.
Ayrıca mühendislik ve öğretmenlik gibi meslek alanlarında da ilgili mevzuatın yeniden ele alınması gerekecek. Analizde öğretmenlik için “3 yıl lisans + eğitim yüksek lisansı” modeli de seçeneklerden biri olarak gösterildi.