- Axios, Trump’ın bazı danışmanlarının Netanyahu’nun siyasi geleceği ve İsrail’de kurulabilecek yeni hükümetin Washington’ın bölgesel planlarına etkisi konusunda farklı düşündüğünü yazdı.
- Trump, 27 Ekim’de yapılması planlanan İsrail seçimleri öncesinde Netanyahu’ya açık destek verdi ve başka bir liderin seçilmesinin ABD-İsrail ilişkilerini etkileyebileceğini söyledi.
- Yönetimdeki bazı isimler, Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortaklarının yer almadığı daha geniş tabanlı bir hükümetin Suudi Arabistan’la normalleşme ve bölgesel anlaşmalar konusunda ilerleme sağlayabileceğini düşünüyor.
- İsrail seçimlerinin sonucu ve hükümet kurma süreci henüz netleşmedi. Ayrıca ABD’nin İsrail seçimlerine müdahale etmeye çalıştığı yönündeki iddialar, Washington’ın İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee tarafından reddedildi.
ABD’de Donald Trump yönetimi içinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun siyasi geleceği ve Washington’ın Orta Doğu hedefleri konusunda farklı görüşler olduğu bildirildi.
Trump’ın bazı yakın danışmanları, Netanyahu’nun seçimleri kaybetmesi veya daha sınırlı bir siyasi konuma gerilemesi halinde ABD’nin bölgesel diplomasi hedeflerini ilerletmek için yeni fırsatlar doğabileceğini düşünüyor.
Trump ise 27 Ekim’de yapılması planlanan İsrail seçimleri öncesinde Netanyahu’ya açık destek verdi. ABD Başkanı, Netanyahu’nun yeniden seçilmemesi halinde Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerin olumsuz etkilenebileceği uyarısında bulundu.
Axios’a göre Trump’ın danışmanlarından bazıları, ABD başkanının yabancı ülkelerdeki seçimlerde taraf tutmasının Washington’ın çıkarlarına zarar verebileceğini savundu. Bu isimler, İsrail’de kurulabilecek farklı bir hükümetin ABD’nin bölgesel diplomasi gündeminde daha fazla hareket alanı sağlayabileceği görüşünde.
Netanyahu’nun koalisyon ortakları Washington’ın planlarını zorlaştırıyor
Axios’un haberinde, ABD yönetimindeki bazı isimlerin özellikle Netanyahu’nun aşırı sağcı koalisyon ortaklarının bölgesel anlaşmaların önünde engel oluşturduğunu düşündüğü belirtildi.
Washington’ın gündeminde İsrail ile Suudi Arabistan arasında ilişkilerin normalleştirilmesi, Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesi ve İran’la savaşın ardından bölgede yeni bir siyasi ve güvenlik düzeninin oluşturulması bulunuyor.
Bu hedeflerin ilerletilebilmesi için İsrail’de daha geniş tabanlı bir hükümetin kurulmasının avantaj sağlayabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu yaklaşım, ABD yönetiminin Netanyahu’yu resmen görevden uzaklaştırmaya yönelik bir plan üzerinde uzlaştığı anlamına gelmiyor. Axios’un aktardığı görüşler, yönetim içindeki bazı isimlerin değerlendirmelerine dayanıyor.
Gadi Eisenkot Netanyahu’ya alternatif olarak öne çıkıyor
İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan seçimler öncesinde eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Netanyahu’ya karşı öne çıkan siyasi isimlerden biri haline geldi. Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi, Netanyahu’nun Likud Partisi’ne alternatif oluşturmayı hedefliyor.
Reuters’ın haberine göre Eisenkot, Netanyahu’nun liderliğine ve aşırı sağcı ortaklarına alternatif sunarken güvenlik politikalarında sert bir çizgiyi koruyor. Hamas’ın askeri kapasitesinin ortadan kaldırılmasını ve İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesini savunan Eisenkot, Filistin devletinin kurulmasına da karşı çıkıyor.
Eisenkot, Netanyahu’dan farklı olarak hükümetin yönetim biçimini ve aşırı sağcı ortaklarının etkisini eleştiriyor. Ancak bu farklılık, İsrail’in Filistinlilere yönelik politikalarında veya bölgesel askeri yaklaşımında köklü bir değişiklik anlamına gelmiyor.
Seçim öncesi anketler Netanyahu’nun koalisyonunun parlamentoda çoğunluğu elde etmekte zorlanabileceğine işaret etse de İsrail’deki parçalı siyasi yapı, yeni hükümetin kim tarafından ve hangi ortaklarla kurulacağını belirsiz kılıyor.
Suudi Arabistan’la normalleşme Washington’ın öncelikleri arasında
ABD yönetiminin Orta Doğu planındaki önemli başlıklardan biri, Suudi Arabistan ile İsrail arasında diplomatik ilişkilerin kurulması. Washington, Riyad’ın Abraham Anlaşmaları’na katılmasını sağlayarak İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini genişletmeyi hedefliyor.
Daha önce yayımlanan haberlerde, Trump yönetiminin İsrail’de geniş tabanlı bir hükümet kurulması seçeneğini değerlendirdiği öne sürülmüştü. Bu çerçevede Netanyahu’nun bir süre daha başbakanlık görevini sürdürmesi, ardından siyasetten çekilmesi ve Eisenkot’un öncülüğünde yeni bir siyasi düzen kurulması ihtimali gündeme gelmişti.
İddia edilen formülde, Netanyahu’nun liderliğindeki Likud ile Eisenkot’un Yashar Partisi’nin yer alacağı bir hükümetin bölgesel çatışmaları sona erdirmek ve Suudi Arabistan’la normalleşme görüşmelerini ilerletmek için çalışması öngörülüyordu.
Ancak bu planın üzerinde uzlaşılmış resmî bir anlaşma olduğu doğrulanmış değil. ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Washington’ın İsrail seçimlerini yönlendirmeye veya Netanyahu’ya ne yapması gerektiğini söylemeye çalıştığı iddialarını reddetti.
İran politikası da seçimlerin ardından şekillenebilir
Axios’un haberinde öne çıkan bir diğer konu, İsrail ve ABD seçimlerinin ardından Trump’ın İran’a yönelik askeri ve diplomatik stratejisi hakkında vereceği kararlar oldu.
Habere göre Trump, İsrail seçimleri ile ABD’de 3 Kasım’da yapılması planlanan ara seçimlerin ardından Netanyahu ile birlikte İran’a karşı yeni ve kapsamlı bir askeri operasyon yürütme ihtimalini değerlendirmek durumunda kalabilir.
Bu ihtimal, Washington’ın İsrail’deki siyasi gelişmeleri yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, İran ve bölgesel güvenlik politikaları bakımından da yakından takip ettiğini gösteriyor. Bununla birlikte, yeni bir operasyon kararı alındığına ilişkin kesin bir açıklama bulunmuyor.
ABD yönetiminin önündeki temel meselelerden biri, İran’a karşı askeri baskı politikasını sürdürürken bölgesel çatışmaları azaltacak diplomatik düzenlemeleri de hayata geçirip geçiremeyeceği. İsrail’de kurulacak hükümetin yaklaşımı, bu sürecin nasıl ilerleyeceğini etkileyebilecek unsurlardan biri olarak görülüyor.
İsrail seçimleri Washington’ın Orta Doğu gündemini etkileyebilir
İsrail’deki seçimlerin sonucu, yalnızca Netanyahu’nun siyasi geleceğini değil, ABD’nin bölgedeki diplomatik girişimlerinin koşullarını da etkileyebilir.
Washington, Suudi Arabistan’la normalleşme, Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesi ve İran’la çatışmanın ardından yeni bir bölgesel güvenlik çerçevesi oluşturulması gibi başlıklarda ilerleme arıyor.
Ancak İsrail’de Netanyahu’nun yerine başka bir liderin gelmesi, bu politikaların otomatik olarak değişeceği anlamına gelmiyor. Eisenkot ve diğer muhalefet liderleri, Netanyahu’nun yönetim tarzına ve koalisyon ortaklarına itiraz etseler de güvenlik ve Filistin meselesindeki tutumları bakımından önemli ölçüde benzer çizgiler taşıyor.
Seçim sonrasında ortaya çıkabilecek parlamento aritmetiği, koalisyon görüşmeleri ve yeni hükümetin öncelikleri, Trump yönetiminin bölgesel planlarının uygulanabilirliğini belirleyecek. Şimdilik Washington’da Netanyahu’nun geleceği konusunda farklı değerlendirmeler bulunurken, ABD’nin İsrail seçimlerine müdahale ettiği iddiası ise resmî olarak reddediliyor.