- Husiler, stratejik Kızıldeniz liman kenti Hudeyde'nin yanı sıra son günlerde Moha'yı ele geçirerek Yemen'in batı kıyısında güneye doğru ilerledi ve Babülmendep Boğazı'nın hemen kıyısındaki Dhubab'a ulaştı.
- Dhubab'ın karşısında bulunan Perim Adası, Babülmendep'in iki geçiş kanalına ayrıldığı noktada yer alıyor.
- Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkları aşmak için milyonlarca varil petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden sevk ediyor.
- Hürmüz ve Kızıldeniz'deki ulaşımın ciddi biçimde aksaması nedeniyle Brent petrol 10 Eylül'de varil başına 100 doların üzerinde seyretti.
Yemen'deki İran destekli Husiler, ülkenin batı kıyısında hızlı bir ilerleyiş sergileyerek Babülmendep Boğazı'na dayandı. Reuters'ın haberine göre Husiler, stratejik Moha liman kentini ele geçirdikten sonra Kızıldeniz'deki Haniş Adaları'na ulaştı ve hükümet güçlerini boğazın hemen kuzeyindeki Dhubab yönüne itti.
Reuters'ın 11 Eylül tarihli son haberinde ise iki Yemenli hükümet kaynağına dayanılarak Husilerin Dhubab'a ulaştığı bildirildi. Dhubab, Babülmendep'in hemen kıyısında ve Perim Adası'nın karşısında bulunuyor.
Bu gelişme, Husilerin yalnızca Yemen'in kuzey ve orta kesimlerindeki hakimiyetini değil, ülkenin neredeyse tüm Kızıldeniz kıyısını kontrol etme hedefini de güçlendiriyor.
Perim Adası neden kritik?
Perim, Arapça adıyla Mayyun, Babülmendep Boğazı'nın içinde bulunan stratejik bir Yemen adası. Coğrafi konumu nedeniyle boğazı iki ayrı geçiş kanalına ayırıyor. Bu nedenle adayı ve karşısındaki Yemen kıyılarını kontrol eden bir güç, Kızıldeniz'e giriş ve çıkış yapan gemilerin geçtiği kritik deniz hattı üzerinde önemli bir askeri avantaj elde ediyor.
Reuters, mevcut gelişmelerde Dhubab ve Perim'in kontrolünü Babülmendep üzerinde hakimiyet sağlamak açısından kilit olarak tanımlıyor. Ancak Reuters'ın mevcut haberlerinde Perim Adası'nın tamamen Husilerin kontrolüne geçtiği doğrulanmış değil.
Husilerin Dhubab'a ulaşması, Perim'in hemen karşısındaki Yemen kıyısında doğrudan askeri baskı kurdukları anlamına geliyor. Ancak boğazın tamamen kontrol altına alındığını söylemek için adadaki durumun netleşmesi gerekiyor.
Hürmüz'den sonra Babülmendep hedefte
Gelişmenin en kritik boyutlarından biri, Babülmendep'in Hürmüz Boğazı'na alternatif bir enerji güzergahı olarak öneminin son dönemde artmış olması.
Reuters'a göre Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki ulaşımın aksaması nedeniyle petrolünün milyonlarca varilini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden sevk ediyor. Yanbu, Hürmüz'ü kullanmadan Kızıldeniz üzerinden petrol ihracatına imkan veren başlıca alternatiflerden biri.
Ancak Husilerin Babülmendep'e hakim olması durumunda bu alternatif güzergah da ciddi bir güvenlik riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Reuters, Husilerin daha önce Suudi Arabistan'a karşı bir deniz ablukası ilan ettiğini ve Bab el-Mendep üzerinde kontrol sağlamalarının Körfez petrol üreticilerini ana deniz ticaret yollarından daha fazla izole edebileceğini belirtiyor.
Küresel ticaret için kritik geçiş noktası
Babülmendep, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve dolayısıyla Hint Okyanusu'na bağlayan stratejik bir deniz geçişi. Boğaz üzerinden Körfez ülkelerinden Avrupa'ya petrol ve yakıt taşınırken, Asya ile Avrupa arasındaki ticari malların önemli bir bölümü de Süveyş Kanalı güzergahını kullanıyor.
Bu nedenle boğazda yaşanabilecek uzun süreli bir güvenlik krizi yalnızca Yemen savaşının kapsamını genişletmekle kalmayacak; petrol, tanker taşımacılığı, sigorta maliyetleri ve küresel tedarik zincirleri üzerinde de baskı yaratabilecek.
2023'ten itibaren Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları nedeniyle çok sayıda denizcilik şirketi rotalarını Ümit Burnu'na çevirmiş, bu da sefer sürelerini ve maliyetleri artırmıştı. Reuters, yeni gelişmelerin bu sorunu daha da derinleştirebileceğine dikkat çekiyor.
Tahran üzerindeki baskı da artıyor
Babülmendep'teki ilerleyiş, İran ile ABD arasındaki çatışmaların gölgesinde gerçekleşiyor. Reuters'a göre Pakistan, Suudi Arabistan adına İran'a Husilerin saldırılarını kontrol altına alması yönünde mesaj iletti.
İranlı üst düzey bir yetkili ise Tahran'ın Husileri kontrol etmediğini söyledi. Bununla birlikte Reuters, iki İranlı kaynağın İran'ın geçtiğimiz hafta Husilere Suudi Arabistan'a yönelik saldırılar düzenleme talimatı verdiğini ve ek finansman ile silah sözü verdiğini aktardı.
Dolayısıyla Yemen'deki gelişmeler, bölgedeki iki kritik deniz geçişinin aynı anda İran ve İran destekli güçlerin baskısı altında kalması ihtimalini gündeme getiriyor.
Husiler: Uluslararası deniz taşımacılığı güvende
Husiler ise gelişmelerin ardından uluslararası deniz taşımacılığına yönelik tehdidin kapsamını sınırlı gösteriyor.
Husilerin sözcüsü Muhammed Abdusselam, Kızıldeniz ve Babülmendep'teki seyrüsefer ile uluslararası ticaretin güvende olduğunu, operasyonların belirli hedeflerle sınırlı olduğunu söyledi. Husilere bağlı İnsani Operasyonlar Koordinasyon Merkezi de Suudi gemileri dışında tüm ticari gemiler için Kızıldeniz'de seyrüseferin güvenli olduğunu açıkladı.
Buna karşın sahadaki hızlı ilerleyiş, özellikle Moha'nın ele geçirilmesi ve Dhubab'a ulaşılması, Bab el-Mendep'in gelecekte doğrudan askeri baskı altında kalabileceğine ilişkin endişeleri artırıyor.
Yemen savaşı yeniden genişliyor
2022'de Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda sağlanan ateşkes büyük ölçüde çatışmaları durdurmuş olsa da kalıcı bir siyasi çözüm ortaya çıkmamıştı. Son günlerdeki çatışmalar ise Yemen'i yeniden geniş çaplı bir savaşa sürükleme riski taşıyor.
Husilerin batı kıyısındaki ilerleyişi, Yemen savaşında yalnızca yeni toprak kazanımları anlamına gelmiyor. Aynı zamanda dünyanın en önemli deniz ticaret koridorlarından birinin hemen kıyısında askeri hakimiyet kurma ihtimalini ortaya çıkarıyor.
Bu nedenle Moha'nın ardından Dhubab'a ulaşılması ve Perim Adası çevresindeki gelişmeler, Yemen savaşının şimdiye kadarki en önemli stratejik aşamalarından biri olarak öne çıkıyor.
Babülmendep'in fiilen kapanması henüz gerçekleşmiş değil ancak boğazın iki yakasındaki askeri dengelerin Husiler lehine değişmesi, Hürmüz'deki krizle birlikte küresel enerji piyasaları açısından çok daha büyük bir risk yaratıyor.