- Brian Mundubile ve yardımcısı Makebi Zulu, “vatana ihanet” iddiasıyla polis tarafından sorgulandı.
- 13 Ağustos'taki seçimde ikinci olan Mundubile, Devlet Başkanı Hakainde Hichilema'nın yaklaşık yüzde 60 oyla kazandığı seçimin hileli olduğunu savunuyor. Hichilema ise iddiaları reddediyor.
- Polis, vatana ihanet soruşturmasının hangi somut eylemlere dayandığını henüz açıklamadı. Mundubile ve Zulu'dan “uyarı ve ihtar” ifadeleri alındığı bildirildi.
- Muhalefet mensuplarına yönelik önceki gözaltılar ve seçim sonrası gelişmeler, Zambiya'da siyasi baskı ve demokratik gerileme tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Seçim sonrası muhalefete yönelik soruşturma
Zambiya'da muhalefetin önde gelen isimlerinden Brian Mundubile, 13 Ağustos'ta yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından “vatana ihanet” suçlamasıyla soruşturuluyor.
Zambiya Polisi, Mundubile ile seçimdeki yardımcısı Makebi Zulu'nun polis gözetiminde bulunduğunu ve ikilinin “vatana ihanet olduğu iddia edilen bir suçla bağlantılı olarak” sorgulandığını açıkladı.
Polis, soruşturmanın dayandığı somut iddiaları henüz kamuoyuna açıklamadı.
“Uyarı ve ihtar” ifadeleri alındı
Polis açıklamasına göre Mundubile ve Zulu'dan “warn and caution” olarak adlandırılan ifadeler alındı.
Zambiya'daki uygulamada bu tür ifadeler, ciddi suçlamalarla ilgili soruşturmalarda resmi suçlama yöneltilmesinden önce başvurulan bir prosedür olarak kullanılıyor.
Mundubile'nin avukatlarına ise Reuters'ın haberini hazırladığı sırada ulaşılamadı. Muhalefet lideri daha önce kendisine yöneltilen suçlamaların uydurma olduğunu savunmuştu.
Tartışmalı seçim gerilimi artırdı
Soruşturma, Zambiya'da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından siyasi gerilimin yükseldiği bir dönemde geldi.
Devlet Başkanı Hakainde Hichilema, 13 Ağustos'taki seçimi yaklaşık yüzde 60 oyla kazanarak yeniden seçildi. Mundubile ise seçimde ikinci sırada kaldı.
Ancak Mundubile, seçimde usulsüzlük yapıldığını öne sürerek sonuçlara itiraz etti. Hichilema yönetimi ise seçimlerin hileli olduğu iddiasını reddediyor.
Mahkemeler kritik günde kapatılmıştı
Seçim sonrası gerilimi artıran bir başka gelişme de 24 Ağustos'ta Zambiya'daki üst mahkemelerin kapatılması olmuştu.
Ülkenin Anayasa Mahkemesi de dahil olmak üzere mahkemeler, seçim sonuçlarına itiraz için belirlenen son günde güvenlik gerekçesiyle faaliyetlerini durdurmuştu.
Mundubile'nin seçim sonuçlarına mahkeme yoluyla itiraz etmeye hazırlandığı sırada yaşanan bu gelişme, muhalefetin hukuki yollarının engellendiği yönündeki eleştirileri beraberinde getirdi. Hükümet ise Mundubile'nin hukuki yollara başvurmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığını savundu.
Muhalefete yönelik operasyonlar genişliyor
Mundubile'nin soruşturulması, seçim sonrası muhalefet mensuplarına yönelik daha geniş kapsamlı güvenlik operasyonlarının ardından geldi.
Mundubile'nin daha önce polis tarafından ulusal güvenliğe yönelik tehditler iddiasıyla sorgulanması istenmişti. Son dönemde aralarında üst düzey muhalif isimlerin de bulunduğu bazı kişilerin gözaltına alınması, uluslararası insan hakları kuruluşlarının tepkisine neden oldu.
Mundubile'nin evine yönelik daha önce gerçekleştirilen operasyonda da çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı. Operasyon sırasında askeri ekipman bulunduğu ve eski hükümet bakanlarından Mutotwe Kafwaya'nın vurularak öldüğü bildirilmişti.
Hükümet gözaltına alınan kişilerin ulusal güvenlik tehdidi oluşturduğunu savunurken, Mundubile herhangi bir silahlı ayaklanma planı bulunmadığını söylemişti.
“Vatana ihanet” suçlaması ağır sonuçlar doğurabilir
Zambiya'da vatana ihanet, ağır cezaları bulunan ciddi bir suç olarak değerlendiriliyor.
Ancak mevcut aşamada Mundubile veya Zulu hakkında resmi olarak kesinleşmiş bir suçlama ya da mahkeme kararı bulunmuyor. Polis yalnızca soruşturma kapsamında sorgulama yapıldığını açıkladı.
Dolayısıyla muhalefet liderinin gerçekten vatana ihanet teşkil eden bir eylemde bulunup bulunmadığı henüz yargı tarafından belirlenmiş değil.
Zambiya'da demokrasi tartışması büyüyor
Seçim sonuçlarına yönelik itirazların ardından mahkemelerin kapatılması, muhalefet üyelerinin gözaltına alınması ve şimdi de seçimde ikinci olan Mundubile'nin vatana ihanet soruşturmasına dahil edilmesi, Zambiya'daki siyasi ortamı daha da gerdi.
Ülke uzun yıllar boyunca Afrika'da barışçıl siyasi geçişlerin yaşandığı demokrasilerden biri olarak görülüyordu. Ancak 2026 seçimlerinin ardından yaşanan gelişmeler, hükümetin muhalefete yaklaşımı konusunda uluslararası eleştirileri artırmış durumda.
Şimdilik soruşturmanın hangi somut iddialara dayandığı ve Mundubile ile Zulu hakkında resmi bir iddianame hazırlanıp hazırlanmayacağı belirsizliğini koruyor.