- Hakainde Hichilema, cumhurbaşkanlığı seçiminde yaklaşık yüzde 60 oy alarak yeniden seçildi.
- Muhalefet adayı Brian Mundubile yaklaşık yüzde 38 oy aldı.
- Seçim süreci usulsüzlük iddiaları, oy sayımındaki kesintiler ve siyasi alanın daraltıldığı eleştirileriyle geçti.
- Seçim, Hichilema’nın ilk dönemindeki ekonomik toparlanmaya yönelik bir referandum olarak değerlendirildi.
Zambiya Seçim Komisyonu Başkanı Mwangala Zaloumis, 2021’den bu yana görevde olan 55 yaşındaki Hichilema’nın seçimi kazandığını açıkladı. Hichilema, eski eyalet bakanı Brian Mundubile’nin de aralarında bulunduğu 13 adayla yarıştı.
Zaloumis, Mundubile’nin oyların yaklaşık yüzde 38’ini aldığını belirtti. Ülkedeki 226 seçim bölgesinin 5’inde sayımın henüz tamamlanmadığı, ancak kalan sonuçların genel sonucu önemli ölçüde değiştirmesinin beklenmediği bildirildi.
Seçim sürecine yönelik eleştiriler
13 Ağustos’ta yapılan seçim, muhalefetin usulsüzlük suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Seçim görevlilerine yönelik saldırılar ve işaretlenmiş oy pusulalarının çalınmasının ardından oy sayımının ülke genelinde durması da sürecin tartışmalı başlıkları arasında yer aldı.
Muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, seçim kampanyalarına getirilen kısıtlamaların siyasi alanı daralttığını savundu. Yerli ve uluslararası gözlem heyetleri de seçim öncesindeki koşulların adaylar arasında eşit olmayan bir yarış ortamı oluşturduğunu belirtti.
Seçim sonrası gerilim yükseldi
Oylamanın ardından güvenlik güçlerinin düzenlediği bir operasyonda, aralarında üst düzey muhalefet isimlerinin de bulunduğu yaklaşık bir düzine kişi gözaltına alındı.
Zambiya hükümeti, gözaltına alınan kişilerin seçim süreciyle bağlantılı milis veya isyancı faaliyetlere karıştığını öne sürdü. Mundubile’nin partisi NRPUP ise suçlamaları reddetti.
Ekonomik performans belirleyici oldu
Bakır zengini Zambiya’da seçim, Hichilema’nın ilk dönemindeki ekonomik performansa yönelik bir referandum olarak değerlendirildi. Hichilema’nın göreve geldiği 2021’den bu yana mali sıkıntılar yaşayan ülke ekonomisinin yeniden büyümeye başlaması, seçimdeki en önemli gündemlerden biri oldu.