gdh özel
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarına ilişkin rehberde daha verimli bir piyasa yapısı için 28 Ağustos’ta güncellemeye yapmıştı. Buna göre, fonlarda yoğunlaşma, hisse sahipliği ve işlem limitlerinde düzenlemeye gidilmişti.
Bazı fonlardaki dengelenme süreciyle yatırımcı çıkışları arttı ve iade talepleri yoğunlaştı.
Fonların yatırımcılara ödeme yapabilmesi için nakit ihtiyacı arttı ancak söz konusu nakdin hemen karşılanmasını sağlayacak mali yapının sağlanamaması sorunları ortaya çıkardı.
Fonlarda temerrüt oluştu
15 Eylül 2026’da Pusula Portföy, bazı fonlarında iade ödemelerinin zamanında yapılamadığını duyurdu. 16 Eylül’de de Tera Portföy, para piyasası fonu ve hisse senedi fonu için temerrüt oluştuğunu açıkladı. Atlas Portföy, Serbest Fon’da çıkış koşullarını değiştirdi.
Akabinde fonların varlık satışı ihtimaliyle BIST 100 yüzde 5,54 düştü ve devre kesici çalıştı.
17 Eylül’de ise Finansal İstikrar Komitesi’nin toplanmasının ardından art arda kritik açıklamalar geldi.
SPK, 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS’ta işlem gören tüm fonlarının alım satımını kapattı ve 131 fonun tasfiyesine karar verdi.
Belirleyici nokta: SPK
Ekonomist Barış Soydan, gdh’a yaşanan tüm gelişmeleri değerlendirdi.
Soydan, tasfiye sürecinde fonların bünyesindeki varlıkların zaman içerisinde nakde çevrilmesinin ardından elde edilen tutarın fon yatırımcılarına payları oranında dağıtılacağını belirtti. Soydan şu ifadeleri kullandı:
“Tasfiye sürecinde fonlardaki varlıklar bir süre boyunca elden çıkarılacak. Ardından tasfiye mal varlığı satılacak ve bütün fon pay sahiplerine, yani fondaki yatırımcılara payları oranında dağıtılacak”
Sorun diğer fonlara da yayılır mı?
Kısa vadede sorunun başka fonlara yayılmasını beklemediğini dile getiren Soydan, cümlelerine şu şekilde devam etti:
“Özellikle para piyasası fonlarında suni fiyat oluşumu yaşandığı söyleniyordu. Bunun üzerinden bunların konuşulmaya başlanmasından bu yana uzun zaman geçti; o aradaki incelemelerin sonucunu yaşadığımızı düşünüyorum. Kısa vadede diğerleri için bir problem olacağını sanmıyorum”
“Başka yerlere sirayet edilmesi engellendi”
16 Eylül’de BIST 100 endeksi yüzde 5’in üzerinde değer kaybettikten sonra 17 Eylül’de günü 2,95 yükselişle tamamladı. Soydan, Borsa İstanbul’daki toparlanmayı şu sözler ile değerlendirdi:
“Bu işe müdahale edildi. Başka yerlere sirayet edilmesi engel olundu. Bankaların borçlanma tavanı yükseltildi; piyasaya likidite sağlanması konusunda karar alındı. Yani, 7 portföy şirketi dışında bir sıkıntı olmayacağı anlaşıldı”
Soydan, özellikle büyük şirketlerin ve bankaların hisselerinde yaşanan toparlanmaya dikkat çekerek, “Dün bir panik yaşanmıştı. Bu panik düşüşü sonrasında ‘paniğe mahal yok’ düşüncesiyle büyük hisselerde tekrar yükseliş görüldü” değerlendirmesinde bulundu.
17 Eylül’deki yükselişin, yatırımcıların yaşanan gelişmelerin kapsamına ilişkin daha net bir tablo görmeye başlamasıyla bağlantılı olduğunu belirten Soydan, küçük ve sorunlu fonlarla ilgili risklerin devam ettiğini, ancak bunun büyük şirketlere aynı ölçüde yansımadığını ifade etti.
“Sıkıntılı bölüm karantinaya alındı”
Yaşananların sermaye piyasalarının geneline yayılan bir sistemik riske dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda da değerlendirmelerde bulunan Soydan, mevcut müdahalelerin sorunun daha geniş piyasalara yayılmasını engellemeye yönelik olduğunu söyledi.
“Ben bu müdahaleyle sıkıntılı bölümün karantinaya alındığını ve diğer sermaye piyasalarına sirayet etmesinin şu anda engellendiğini düşünüyorum” diyen Soydan, özellikle büyük portföy yönetim şirketlerinde sistemin tamamını etkileyecek ölçekte bir sorun görmediğini belirtti.
Soydan bundan sonraki süreçte denetimin sıkılaştırılmasının kritik olduğuna işaret etti. Bankacılık sektöründe geçmiş krizlerin ardından uygulanan daha sıkı denetim ve kurallara atıfta bulunan Soydan, fon piyasasında da benzer şekilde etkin denetimin sürdürülmesi gerektiğini belirtti.