- Türk Toraks Derneği'nin hazırladığı haritaya göre, hava kirliliği ve küresel ısınma nedeniyle akciğer hastalıklarında 4 kata varan artış görüldü.
- Fosil yakıt tüketimi ile e-sigara kullanımının hastalıkları tetiklediği vurgulanarak toplu taşımanın teşvik edilmesi gerektiği belirtildi.
- Kirliliğin çocuklarda astım ve KOAH riskini artırdığını aktaran uzmanlar, tanı süreçlerinde yapay zekadan da yararlandıklarını ifade etti.
Türkiye'de akciğer kanserinin görülme sıklığına ilişkin hazırlanan yeni çalışma, tütün kullanımının yanı sıra çevresel faktörleri de gündeme taşıdı. Türk Toraks Derneği Başkanı Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu, hava kirliliği ve küresel ısınmanın akciğer hastalıkları üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Çuhadaroğlu, 2020 sonrasında kalitesiz hava nedeniyle birçok akciğer hastalığında 1,5 kat ile 4 kat arasında artış görüldüğünü belirtti.
Akciğer kanseri haritasında hava kirliliği vurgusu
Erzurum'da düzenlenen “Palandöken-3 Solunum Zirvesi”ne katılan Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu, göğüs hastalıklarının geniş bir hastalık grubunu kapsadığını ifade etti. Astım, KOAH, alerjiler, akciğer kanseri ve damar tıkanıklıkları gibi hastalıkların göğüs hastalıkları alanında değerlendirildiğini belirten Çuhadaroğlu, hastalarda en sık öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi şikayetlerin görüldüğünü söyledi.
Dernek tarafından hazırlanan akciğer kanseri haritasına da değinen Çuhadaroğlu, çalışmada çevresel faktörlerin etkisinin ortaya konulduğunu belirtti.
"Dernek olarak akciğer kanserinin ülkedeki görülme sıklığını ve yaklaşımlarını gösteren bir kanser haritası çalışması yaptık. Burada sigara etkiliyken, küresel ısınmanın ve hava kirliliğinin kanseri artırıcı etkileri net bir şekilde ortaya konuldu."
Kalitesiz hava akciğer hastalıklarını artırıyor
Çuhadaroğlu, özellikle 2020 sonrasındaki dönemde hava kalitesinin sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Türkiye'de bazı akciğer hastalıklarında belirgin artış yaşandığını ifade eden Çuhadaroğlu, hava kirliliğinin bölgesel farklılıklar gösterdiğini aktardı.
"2020'den sonraki dönemde özellikle kalitesiz hava nedeniyle birçok akciğer hastalığında 1,5 kattan 4 kata kadar artışlar var. Dünyada da hastalıkla ilgili artış var ama ülkemizde daha fazla. Mesela Iğdır, hava kirliliği en fazla olan il. Bunlarla ilgili ülkemizdeki farklılıkları araştırıyor, o bölgedeki meslektaşlarımızla konuşuyor, daha fazla eğitim vermek için çalışıyoruz. Sağlık Bakanlığıyla sürekli irtibat halindeyiz, birbirimize verdiğimiz desteklerle hastaların yeni tedavi ve tanı yöntemlerine daha kolay ulaşmasını sağlıyoruz."
Dernek, hazırlanan haritayla farklı bölgelerdeki hastalık görülme oranlarını ve çevresel koşulların etkisini değerlendirmeyi amaçlıyor.
Elektronik sigara kullanımına karşı uyarı
Tütün ürünlerinin kullanımındaki artışa ve elektronik sigaranın çocuklar ile gençler üzerindeki etkilerine değinen Çuhadaroğlu, önleyici tedbirlerin artırılması gerektiğini söyledi.
Akciğer hastalıklarının tanı ve tedavisinde MR ve bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanıldığını belirten Çuhadaroğlu, yapay zekâ destekli uygulamaların da kullanıldığını ifade etti. Çuhadaroğlu, bazı durumlarda biyopsi alınmadan tanıya yönelik değerlendirme yapılabilecek noktaya gelindiğini aktardı.
Fosil yakıt kullanımı hava kirliliğini etkiliyor
Akciğer kanseri haritasının hazırlanmasında Meteoroloji ve çeşitli kurumların katkı sunduğunu belirten Çuhadaroğlu, sanayinin ve fosil yakıt kullanımının daha sınırlı olduğu bölgelerde hava kirliliğinin daha düşük seviyelerde görüldüğünü söyledi.
"Genellikle sanayinin daha az olduğu, fosil yakıtların az kullanıldığı bölgelerde hava kirliliği daha az olarak karşımıza çıktı. Fosil yakıt işini gözden geçirmek gerekiyor. Yüksek enerjili fosil yakıt kullanımıyla ciddi hava kirliliği oluşuyor. Bunlara çözüm bulmak gerekiyor. Türkiye'de toplu taşımaya özendirilip şehir içinde araç kullanımın azaltılması bu yönde olumlu sonuç verecektir."
Çuhadaroğlu, Doğu Anadolu'daki bazı illerde kış mevsiminin uzun sürmesi ve ısınma ihtiyacı nedeniyle göğüs hastalıklarının daha sık görülebildiğini dile getirdi.
Hava kirliliği astım ve KOAH riskini artırıyor
Sigara kullanım oranının yüksek olduğu şehirlerde hastalık görülme sıklığının değişebildiğini belirten Çuhadaroğlu, hava kirliliğinin farklı yaş grupları ve hastalıklar üzerindeki etkilerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bunlar astımın daha küçük yaşta ortaya çıkmasına, KOAH'ın alevlenmesine, hastanede kalma sürecinin uzamasına ve akciğer kanserinin daha fazla görülmesine neden oluyor. Yine düşük doğum tartılı çocuklara, akciğer hastalığına eğilimli çocukların doğmasına ve enfeksiyonların daha fazla görülmesine neden oluyor. Hastalığı olan insanlar hava kirliliği yoğun olduğu dönemlerde çok fazla dışarıda değil, evde durmasında yarar var. Önlem alınmazsa bu hastalıklar o kadar artar ki bu hastalıkların tanı ve tedavisini karşılama durumu söz konusu olamaz."
Uzman değerlendirmelerinde hava kirliliği, tütün kullanımı ve iklim koşullarının akciğer sağlığı açısından önemli çevresel etkenler olduğu vurgulandı. Çuhadaroğlu ayrıca çocukların ve gençlerin elektronik sigaradan uzak tutulması gerektiğini belirtti.