- Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki çatışmalar, nükleer gerilim ve iklim kaynaklı afetler nedeniyle 33 ülke, vatandaşlarına olası krizlere karşı hazırlıklı olmaları çağrısında bulundu.
- Hükümetler, siber saldırıların elektrik, bankacılık ve iletişim sistemlerini aksatması, savaşların ise enerji ve gıda tedarikini olumsuz etkilemesi ihtimaline karşı temel ihtiyaç malzemelerinin stoklanmasını önerdi.
- İngiltere'de el feneri satışları yüzde 284, taşınabilir şarj cihazı satışları yüzde 106 artarken, ülkelerin önerdiği acil durum hazırlık süreleri 72 saat ile 14 gün arasında değişti.
Dünya genelinde artan savaş ve güvenlik riskleri, ülkelerin sivil savunma hazırlıklarını hızlandırdı. Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki çatışmaların genişleme ihtimali, nükleer gerilim, siber saldırılar ve iklim kaynaklı afetler nedeniyle ABD ve Avrupa ülkelerinin de aralarında bulunduğu 33 devlet, vatandaşlarına acil durum hazırlığı çağrısında bulundu. Hükümetlerin uyarılarında, olası krizlerde elektrik ve iletişim hizmetlerinin kesilmesi, enerji arzının aksaması ve temel ihtiyaç ürünlerine erişimin zorlaşması ihtimalleri öne çıktı.
Ülkeleri harekete geçiren 4 büyük risk
COVID-19 salgınının ardından yaşanan savaşlar ve doğal afetler, hükümetlerin güvenlik ve sivil savunma planlarında daha fazla yer almaya başladı. Ülkelerin acil durum hazırlıklarında dört temel risk öne çıkıyor.
Siber saldırılar: Bankacılık sistemleri, elektrik şebekeleri, enerji santralleri ve iletişim altyapılarının hedef alınması ihtimali, uzun süreli hizmet kesintisi riskini gündeme getiriyor. Bu sistemlerin devre dışı kalması halinde vatandaşların nakit paraya, iletişim araçlarına ve temel ihtiyaç malzemelerine erişimi önem kazanıyor.
Savaşların genişlemesi: Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki çatışmaların farklı bölgelere yayılması, uluslararası taşımacılığı ve tedarik zincirlerini aksatabilir. Enerji arzında yaşanabilecek sorunlar ile gıda ve diğer temel ihtiyaç ürünlerinin dağıtımında oluşabilecek kesintiler, ülkelerin hazırlık planlarında dikkate alınıyor.
İklim kaynaklı felaketler: Aşırı hava olayları, seller, baraj taşkınları ve kuraklık, hükümetlerin önlem almaya çalıştığı diğer tehditler arasında bulunuyor. Özellikle uzun süreli kuraklığın tarımsal üretimi azaltması ve gıda arzını olumsuz etkilemesi ihtimali, temel ihtiyaç stoklarının önemini artırıyor.
Nükleer gerilim: Nükleer silahlara sahip ülkeler arasındaki siyasi ve askeri gerilimin tırmanması, olağanüstü durumlarda halkın korunmasına yönelik sivil savunma planlarının yeniden değerlendirilmesine neden oluyor.
Kriz hazırlıkları uluslararası basının gündeminde
Ülkelerin vatandaşlarına yönelik hazırlık çağrıları uluslararası basında da geniş yer buldu. Newsweek dergisi, gelişmeleri "Global bir kriz mi geliyor?" başlığıyla kapağına taşıdı. Hazırlık çağrılarında yalnızca askeri çatışmalar değil, enerji ve iletişim altyapılarını hedef alabilecek saldırılar ile doğal afetlerin yol açabileceği hizmet kesintileri de dikkate alınıyor.
İngiltere'de kriz hazırlığı satışları artırdı
İngiltere hükümeti, olası krizlere karşı "Be Ready" (Hazır Ol) kampanyası başlatarak vatandaşlardan en az 72 saatlik ihtiyaçlarını karşılayabilecek malzemeleri hazır bulundurmalarını istedi. Su, bozulmayan gıda, ilaç ve nakit para gibi temel ihtiyaçların stoklanmasına yönelik çağrıların ardından acil durum ürünlerinin satışlarında artış yaşandı.
Açıklanan satış artışları şöyle:
- El feneri: Yüzde 284
- Taşınabilir şarj cihazı (powerbank): Yüzde 106
Söz konusu artışlar, acil durum hazırlığı çağrılarının tüketicilerin alışveriş tercihlerine de yansıdığını gösterdi.
Almanya ve Avrupa Birliği'nden elektrik kesintisi uyarısı
Almanya Federal Sivil Koruma ve Afet Yardım Dairesi (BBK), olası siber saldırılar ve uzun süreli elektrik kesintilerine karşı hazırlıklı olunması gerektiğini belirtti. Kurum, vatandaşlara kişi başına günlük en az 1,5 litre içme suyu ve uzun süre dayanabilen konserve ürünleri bulundurmalarını tavsiye etti.
Avrupa Komisyonu ise üye ülke vatandaşlarına afet, siber kriz ve enerji kesintileri gibi durumlarda ilk 72 saati kendi imkânlarıyla geçirebilecekleri acil durum kitleri hazırlamaları çağrısında bulundu. Bu hazırlıklarla kriz anlarında temel hizmetlerde yaşanabilecek aksaklıkların etkisinin azaltılması hedefleniyor.
Japonya'da deprem ve yanardağ riskine karşı hazırlık
Japonya'da acil durum hazırlıklarının temelinde büyük deprem ve yanardağ riskleri bulunuyor. Nankai Çukuru'nda meydana gelebilecek büyük bir deprem, Tokyo merkezli olası bir sarsıntı ve Fuji Yanardağı'nın patlama ihtimali nedeniyle vatandaşlara temel ihtiyaç malzemelerini hazır bulundurmaları tavsiye edildi. Japonya'da en az üç günlük ihtiyaçların karşılanmasına yönelik hazırlık yapılması istenirken, ideal stok süresi bir hafta olarak açıklandı.
Hangi ülke kaç günlük acil durum stoku öneriyor?
Ülkelerin vatandaşlarına yaptığı hazırlık çağrılarında önerilen süreler farklılık gösteriyor. Bazı ülkeler ilk 72 saate yönelik hazırlıkları yeterli görürken, bazıları 10 ila 14 günlük ihtiyaçların karşılanmasına yönelik stok yapılmasını tavsiye ediyor.
10-14 günlük hazırlık öneren ülkeler:
- Almanya
- Avusturya
6 ülkeden 7 günlük acil durum hazırlığı çağrısı yapıyor. Japonya da bir haftalık stok yapılmasını ideal süre olarak öneriyor.
Avrupa Birliği genelindeki vatandaşlara da ilk 72 saate yönelik acil durum hazırlığı tavsiye ediliyor.
Acil tahliye çantası öneren ülkeler ise aşağıdaki gibi sıralandı:
Olası krizlere karşı evlerde hangi malzemeler bulunmalı?
Ülkelerin acil durum hazırlığı çağrılarında, elektrik ve iletişim kesintileri ile temel ihtiyaçlara erişimin aksaması ihtimaline karşı evlerde bulundurulması önerilen malzemeler öne çıkıyor.
Temel ihtiyaç listesinde şu ürünler bulunuyor:
- İçme suyu
- Uzun süre saklanabilen gıdalar ve konserveler
- İlaç
- Nakit para
- El feneri
- Yedek pil
- Pilli radyo
- Mum
- Taşınabilir şarj cihazı
Ülkelerin hazırlık süreleri ve tavsiyeleri farklılık gösterse de ortak amaç, savaş, doğal afet, enerji kesintisi veya siber saldırı gibi olağanüstü durumlarda vatandaşların temel ihtiyaçlarını belirli bir süre kendi imkânlarıyla karşılayabilmesini sağlamak.