- AB Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, üye ülkelerden gerekli olduğu sürece doğal gaz ve elektrik talebini azaltacak tedbirler uygulamalarını istedi.
- Jørgensen, Avrupa'nın “arz kriziyle bağlantılı bir fiyat krizi” ile karşı karşıya olduğunu belirtti.
- Gaz depolarındaki doluluk seviyelerinin olağan dönemlerin gerisinde olduğu ve küresel talepteki artışın fiyat baskısını daha da artırabileceği bildirildi.
- Komisyon, mevcut durumda AB'nin acil bir enerji arz güvenliği sorunu yaşamadığını ancak kış yaklaşırken piyasadaki gelişmelerin yakından takip edildiğini belirtiyor.
Avrupa Birliği, enerji piyasalarında artan fiyat baskısı ve küresel arz endişeleri nedeniyle üye ülkelerden enerji talebini azaltmalarını istedi.
AB Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, 27 ülkenin enerji bakanlarına gönderdiği mektupta, doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltacak önlemlerin gerekli olduğu sürece uygulanmasını talep etti.
Jørgensen, mevcut tabloyu doğrudan bir enerji kıtlığı olarak nitelendirmek yerine, arz koşullarının fiyatlar üzerindeki etkisine dikkat çekti. Komiser, “arz kriziyle bağlantılı bir fiyat kriziyle karşı karşıyayız” değerlendirmesinde bulundu.
Küresel talep fiyatları yukarı çekiyor
Brüksel'in çağrısının arkasında, küresel enerji piyasalarında arzın sınırlı olması ve özellikle kış öncesinde talebin artması bulunuyor.
Euronews'ün gördüğü Jørgensen imzalı mektuba göre AB şu anda doğrudan gaz sıkıntısıyla karşı karşıya değil. Ancak küresel talepteki artışın gaz fiyatlarını yükseltmesi ve bu durumun kış aylarında arz güvenliği üzerinde baskı oluşturması ihtimali bulunuyor.
Reuters da AB'nin enerji fiyatlarındaki yükselişin, Orta Doğu'daki savaşın petrol ve gaz piyasalarında yarattığı arz şokuyla bağlantılı olduğunu aktardı. Avrupa'nın enerji ithalatına yüksek oranda bağımlı olması, küresel fiyat hareketlerine karşı kırılganlığını artırıyor.
Gaz depolarındaki doluluk yakından izleniyor
Kış hazırlıklarının en önemli başlıklarından biri Avrupa'daki doğal gaz depolarının doluluk seviyesi.
Komisyon, üye ülkelerin depolama tesislerini kış öncesinde mümkün olduğunca doldurmalarını isterken, bu yıl yüksek fiyatlar nedeniyle depolama faaliyetlerinin ekonomik açıdan daha zor hale geldiğine dikkat çekiliyor. Bazı kaynaklara göre AB depolarındaki doluluk oranı yüzde 70 civarında seyrediyor ve bu oran mevsim normallerinin altında bulunuyor.
AB'nin mevcut kuralları normal şartlarda depoların 1 Kasım'a kadar yüzde 90 doluluk seviyesine ulaşmasını öngörüyor. Ancak 2026'da piyasalardaki olağanüstü koşullar nedeniyle ülkelerin hedeflere ulaşması konusunda daha fazla esneklik tanındı.
Komisyon: Şimdilik acil arz sorunu yok
Brüksel'in çağrısına rağmen Avrupa Komisyonu, mevcut durumda Avrupa'nın kış ayları için doğrudan bir enerji arz güvenliği krizi yaşamadığını belirtiyor.
Komisyonun enerji piyasalarını izleyen Energy Union Task Force'u, 2026-2027 kışı için henüz acil bir arz güvenliği sorunu bulunmadığını ve depolama hedeflerine ulaşılabileceğini değerlendiriyor.
Dolayısıyla enerji tüketiminin azaltılması çağrısı, mevcut durumda zorunlu bir karne uygulaması veya genel bir elektrik kesintisi planı anlamına gelmiyor. Amaç, talebi düşürerek fiyatların daha fazla yükselmesini ve olası arz sıkıntılarının kış aylarında derinleşmesini önlemek.
AB daha önce de tüketimi düşürmüştü
Avrupa Birliği daha önce de enerji krizleri sırasında benzer talep azaltma politikaları uyguladı.
Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında AB ülkeleri, 2022-2023 kışında doğal gaz talebini gönüllü olarak yüzde 15 azaltma konusunda anlaşmıştı. Komisyon verilerine göre AB, 2022'den bu yana toplam gaz tüketimini yüzde 13 oranında düşürdü.
Elektrik tarafında da 2022'de alınan acil önlemler kapsamında toplam elektrik talebinin yüzde 10 azaltılması ve yoğun saatlerde yüzde 5 zorunlu düşüş uygulanması kararlaştırılmıştı. Bu acil önlemlerin süresi 2023'te sona erdi.
Brüksel enerji krizlerine müdahalesini artırmak istiyor
Enerji talebinin azaltılması çağrısı, Komisyonun enerji krizlerinde daha fazla koordinasyon yetkisi elde etmeye yönelik hazırlıklarıyla da aynı döneme denk geliyor.
Euronews'ün daha önce yayımladığı taslak düzenlemeye göre Brüksel, gelecekte ciddi bir elektrik krizi yaşanması halinde AB çapında veya bölgesel alarm ilan edebilmek ve üye ülkelerden belirli oranlarda talep azaltımı istemek için daha geniş yetkiler talep ediyor.
Yeni yaklaşımın yalnızca arz kesintilerini değil, aşırı hava olayları, siber saldırılar ve enerji altyapısına yönelik fiziksel saldırılar gibi riskleri de kapsaması planlanıyor.
Orta Doğu'daki savaş enerji piyasalarını etkiliyor
Avrupa'nın karşı karşıya olduğu fiyat baskısında Orta Doğu'daki savaş da önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
Avrupa Komisyonu, 2026'daki Orta Doğu krizinin fosil yakıt fiyatlarında ciddi yükselişe neden olduğunu ve bunun AB ekonomilerini etkilediğini belirtiyor.
Brüksel, fiyat şoklarına karşı tüketicileri ve işletmeleri korumak için enerji tasarrufu, gaz depolarının doldurulması, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve temiz enerji yatırımlarını birlikte yürütmeye çalışıyor.
Bu nedenle Komisyonun son çağrısı, yalnızca kısa vadeli bir tasarruf önlemi değil, Avrupa'nın enerji arzındaki dışa bağımlılığını azaltmaya yönelik daha geniş stratejinin de parçası olarak değerlendiriliyor.