- AB, jet yakıtı arz krizine karşı rafineri kapasitesini artıracak plan hazırlıyor.
- Avrupa havacılığı yakıtın büyük kısmını Orta Doğu’dan sağlıyor.
- Hürmüz Boğazı’ndaki kriz fiyatları hızla yükseltti.
- Yaz aylarında uçuş iptalleri ve kapasite daralması riski artıyor.
Avrupa Birliği ve Avrupa Komisyonu, jet yakıtı arzında oluşabilecek açığı önlemek için rafineri kapasitesinin daha etkin kullanılmasını hedefleyen yeni bir plan üzerinde çalışıyor.
Taslak düzenlemeye göre, Birlik genelinde petrol ürünleri için rafineri kapasitesi haritalandırılacak ve mevcut tesislerin “tam kapasiteyle çalışmasını sağlayacak” önlemler devreye alınacak.
Jet yakıtına özel tedbirlerin ise ayrıca hazırlanmakta olduğu belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı krizi etkisi büyütüyor
Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların aksaması, jet yakıtı fiyatlarında sert artışa yol açtı.
Avrupa’nın jet yakıtında yaklaşık yüzde 75 oranında Orta Doğu’ya bağımlı olması, krizin etkisini daha da artırıyor.
Havayolları alarmda
Avrupalı havayolu şirketleri, mevcut koşulların sürmesi halinde birkaç hafta içinde yakıt sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Enerji Ajansı, Orta Doğu’dan gelen arzın yalnızca yarısının telafi edilebilmesi durumunda haziran ayına kadar jet yakıtı açığı oluşabileceğini öngörüyor.
Şirketler, tedarikçilerin artık bir aydan uzun vadeli öngörü paylaşmak istemediğini ve belirsizliğin arttığını belirtiyor.
Alternatif tedarik yetersiz kalabilir
Afrika ve ABD’den yapılacak ek ithalatın açığı tamamen kapatamayacağı değerlendiriliyor.
Ayrıca birçok havalimanında uzun süreli yakıt stoklarının bulunmaması, krizi daha da derinleştiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Bazı havalimanları, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde üç hafta içinde yakıt sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Avrupa’nın yapısal sorunu
Son yıllarda Avrupa’da çevre politikaları ve üretim azalması nedeniyle rafineri kapasitesi düşüş gösterdi.
IEA verilerine göre, birçok Avrupa rafinerisi halihazırda jet yakıtı üretiminde maksimum kapasiteyle çalışıyor.
Ortak satın alma seçeneği gündemde
Havayolu şirketleri, AB’den jet yakıtı arzının daha sıkı izlenmesini ve gerekirse ortak satın alma mekanizmalarının devreye alınmasını talep ediyor.
Uzmanlara göre kriz kısa vadede uçuş maliyetlerini artırabilirken, uzun vadede Avrupa’nın enerji bağımlılığı ve havacılık stratejisini yeniden şekillendirebilir.