- FAA, hava trafik kontrol merkezlerindeki iletişim sorunları nedeniyle 13 Kasım'da ABD genelinde uçuşları durdurdu. Yaklaşık beş saat süren uygulama daha sonra kaldırıldı.
- 10 binden fazla uçuş kesintiden etkilendi; binlerce sefer gecikti veya iptal edildi.
- Krizin yeni yapay zeka sistemleriyle bağlantılı olabileceği öne sürüldü ancak yetkililer kontrolden çıkmış bir yapay zeka saldırısına ilişkin bulgu olmadığını bildirdi.
- ABD yönetimi, yeni teknolojilerin eski hava trafik kontrol altyapısını zorlamış olabileceğini belirtti. FAA'nın yeni yapay zeka destekli tahmin sisteminin ise arızayla bağlantılı olmadığı açıklandı.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım Cuma günü hava trafik kontrol merkezlerinde yaşanan iletişim sorunları nedeniyle ülke genelindeki havalimanlarında kalkışları durdurma kararı aldı.
Yaklaşık beş saat süren uygulama, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD hava sahasında alınan ikinci kapsamlı uçuş durdurma kararı olarak kayıtlara geçti. Daha önce Ocak 2023'te FAA'nin pilotlara bildirim gönderen bilgisayar sistemindeki arıza nedeniyle ülke genelindeki uçuşlar durdurulmuştu.
Son krizde 10 binden fazla uçuşun etkilendiği, binlerce yolcunun havalimanlarında mahsur kaldığı ve bazı uçakların farklı havalimanlarına yönlendirildiği bildirildi.
Yapay zeka ihtimali tartışıldı
FAA'nin kesintinin nedenine ilişkin saatler boyunca ayrıntılı açıklama yapmaması, krizin arkasında ne olduğuna yönelik farklı senaryoları gündeme getirdi.
Tartışmalarda, kısa süre önce devreye alınan yapay zeka destekli hava trafik sistemleri, siber saldırı ihtimali ve eski telekomünikasyon altyapısındaki arızalar öne çıktı. Hafta içinde yaşanan Microsoft Outlook kesintisiyle olası bağlantı da sorgulandı.
Ancak bu ihtimallerin hiçbiri başlangıçta doğrulanmadı. ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, kontrolden çıkmış bir yapay zekanın sistemlere saldırdığına ilişkin herhangi bir bulguya rastlamadıklarını söyledi.
Mullin, yetkililerin henüz kesin bir sonuca ulaşmadığını belirtirken, ilk değerlendirmelerin sorunun mekanik veya teknik kaynaklı olabileceğine işaret ettiğini kaydetti.
Eski altyapı ve yeni teknoloji arasındaki uyumsuzluk
ABD'deki havacılık krizinin arka planında, ülkenin hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesi sürecinde yaşanan sorunlar da bulunuyor.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sisteme eklenen yeni ekipman ve teknolojilerin eski altyapıyı aşırı yüklediğini, bunun da iletişim ve radar sistemlerinde kesintilere yol açtığını açıkladı.
Duffy, arızanın FAA'nin devreye aldığı yapay zeka destekli yeni tahmin sistemiyle bağlantılı olmadığını özellikle belirtti. Söz konusu sistemin gökyüzündeki olası sorunları önceden tahmin etmek amacıyla geliştirildiğini ancak arızalanan altyapıya bağlı olmadığını söyledi.
ABD yönetimi, eski sistemlerin yenilenmesi için Kongre'den daha fazla kaynak talep ederken, mevcut altyapının modernizasyonu için daha önce 12,5 milyar dolarlık bütçe ayrılmıştı. Yönetim, çalışmaların tamamlanması için 30 milyar dolarlık ek kaynak talebini de gündeme getirdi.
Kriz kritik altyapının kırılganlığını ortaya çıkardı
Kesintinin Chicago'daki Midway Havalimanı'nda bulunan ağ yönlendiricilerinden kaynaklanmış olabileceği yönündeki iddialar da gündeme geldi. Tek bir noktada yaşanan teknik sorunun ülke genelindeki uçuşları etkilemesi, ABD'nin kritik iletişim altyapısının dayanıklılığına ilişkin tartışmaları artırdı.
Buna karşın havacılık sistemlerindeki yedek mekanizmalar sayesinde uçakların güvenli şekilde iniş yapabildiği, pilotların acil durum frekansları üzerinden iletişim kurabildiği bildirildi.
Ulaştırma Bakanı Duffy, sistemin yeniden başlatıldığını ancak benzer kesintilerin tekrarlanmayacağı konusunda garanti veremeyeceğini söyledi. Yetkililer, havayolu şirketlerinin uçak ve mürettebat planlamasını yeniden düzene sokmasının birkaç gün sürebileceğini belirtti.