ABD Savunma Bakanlığının F-35 Lightning II savaş uçaklarına yönelik yedek parça yönetiminde ciddi kayıt ve envanter sorunları yaşadığı ortaya çıktı.
ABD Sayıştayının (GAO) 9 Kasım'da yayımladığı rapora göre Pentagon, dünya genelinde 700'den fazla tesiste bulunan yaklaşık 26 milyon F-35 parçasının tamamına ilişkin güvenilir envanter bilgilerine sahip değil.
Toplam değeri yaklaşık 31 milyar dolar olarak hesaplanan parçaların takibindeki eksikliklerin, gelecekteki tedarik ve bakım faaliyetlerini olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
1,3 milyar dolarlık F-35 parçası resmî kayıtlarda bulunamadı
GAO'nun incelemesine göre Mart 2026 itibarıyla bakım veya onarım sürecindeki yaklaşık 17 bin F-35 parçası, Pentagon'un resmî mülkiyet kayıtlarında yer almıyordu.
Söz konusu parçaların kayıtlı değeri yaklaşık 1,3 milyar dolar olarak hesaplandı.
Ancak Pentagon yetkilileri, eksik maliyet bilgileri, nakliye ve genel giderlerin de hesaba katılması durumunda bu tutarın 2,5 milyar dolara ulaşabileceğini bildirdi.
Raporda, parçaların kayıtlarda bulunmamasının fiziksel olarak kayboldukları anlamına gelmediği, ancak mevcut takip sisteminin güvenilir bir envanter oluşturamadığı ortaya konuldu.
Lockheed Martin ve Pratt & Whitney ile veri paylaşımında eksiklikler
F-35 Ortak Program Ofisi, yedek parça envanterinin takibinde ana yükleniciler Lockheed Martin ve Pratt & Whitney tarafından sağlanan verilere dayanıyor.
Ancak Ağustos 2026 itibarıyla Pentagon'un envanter sistemi ile iki şirketin mülkiyet kayıt sistemleri arasında doğrudan bağlantı bulunmuyordu.
Verilerin üç ayda bir aktarılması nedeniyle ortak yedek parça havuzundaki bilgilerin üç aydan daha eski olabildiği belirtildi.
Pentagon'un 2020 mali yılından bu yana fiziksel envanter sayımlarına en az 17 milyon dolar harcamasına rağmen 2025 mali yılında gerçekleştirilen sayımın da tüm parçaların doğrulanmasını sağlayamadığı açıklandı.
F-35 programında milyonlarca dolarlık parça kayıpları
GAO, 2023 yılında ana yüklenicilerden birinin 1 milyondan fazla parçayı kapsayan ve değeri 85 milyon doları aşan kayıp kayıtları bulunduğunu bildirmişti.
Mart 2026 itibarıyla aynı yüklenici, daha geniş bir dönemi kapsayan yaklaşık 28 milyon dolarlık parça kaybını incelemeye sundu.
Savunma Sözleşmeleri Yönetim Ajansı (DCMA), bu tutarın yaklaşık 6 milyon dolarlık bölümünden yüklenicinin sorumlu tutulması gerektiğini belirledi.
Bununla birlikte F-35 Ortak Program Ofisi, yeni bildirilen kayıpların daha önce tespit edilen parçaları kapsayıp kapsamadığını doğrulayamadı.
Pentagon'un 13,7 milyar dolarlık bakım yatırımı risk altında
Pentagon, F-35 filosunun bakım ve idame faaliyetlerini geliştirmek amacıyla yaklaşık 13,7 milyar dolarlık ilave harcama planlıyor.
Ancak GAO, mevcut envanter eksikliklerinin hangi parçaların ne miktarda satın alınması gerektiğinin belirlenmesini zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
ABD Savunma Bakanlığının mali tablolarında F-35 programıyla bağlantılı önemli bir denetim zafiyeti 2019 mali yılından bu yana bulunuyor.
Pentagon, GAO'nun envanter takibi, kayıpların denetlenmesi ve sorumlu personelin eğitilmesine yönelik dört tavsiyesinin tamamını kabul etti.
ABD Savunma Bakanlığının federal mevzuat kapsamında 31 Aralık 2028'e kadar olumlu denetim görüşü alması gerekiyor.