- Washington, yörüngede düşman sistemlerine karşı kullanılabilecek “uzay kontrol silahlarının” aktif olarak konuşlandırıldığını ilk kez resmen doğruladı.
- Rusya’nın tepkisi: Moskova, uzayda silahlı çatışma ihtimalinin küresel güvenlik ve Dünya’daki kritik ekonomik faaliyetler açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
- Silahların niteliği: ABD, yörüngedeki sistemlerin tam olarak ne olduğunu veya hangi tarihte konuşlandırıldığını açıklamadı; silahların kinetik veya kinetik olmayan yöntemlerle kullanılabileceği belirtildi.
- Yeni gerilim alanı: Açıklama, Rusya ve Çin’in uzayın bir savaş alanına dönüştürülmesine karşı çıkmasıyla birlikte Washington-Moskova-Pekin hattında uzayda silahlanma yarışına ilişkin endişeleri artırdı.
ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri Troy Meink, Washington’ın Dünya yörüngesinde aktif olarak konuşlandırılmış “uzay kontrol silahlarına” sahip olduğunu açıkladı.
Meink, bu sistemlerin ABD ve müttefiklerinin kuvvetlerini düşmanların uzay tabanlı saldırılarına karşı savunmak amacıyla kullanılabileceğini söyledi.
ABD’li yetkililer ise söz konusu silahların teknik özellikleri, konuşlandırıldıkları tarih ve hangi hedeflere karşı kullanılabilecekleri konusunda ayrıntı vermedi.
ABD Uzay Kuvvetleri, sistemlerin düşman uzay araçlarını etkisiz hale getirmek amacıyla hem kinetik hem de kinetik olmayan yöntemlerden yararlanabileceğini açıkladı. Bu yöntemler arasında uydu sistemlerini fiziksel olarak etkisiz hale getirmenin yanı sıra elektronik müdahale gibi seçenekler de bulunabiliyor.
Moskova’dan Washington’a sert uyarı
ABD’nin açıklaması Rusya’nın tepkisini beraberinde getirdi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Washington’ın uzayda silah konuşlandırılmasının doğurabileceği sonuçları göz ardı ettiğini savundu. Zaharova, uzayda silahlı bir çatışmanın yalnızca askeri sistemleri değil, Dünya üzerinde uzay altyapısına bağlı kritik ekonomik ve sosyal faaliyetleri de etkileyebileceğini belirtti.
Moskova, uzayın silahlardan arındırılmış bir alan olarak korunması gerektiğini savunurken, ABD’nin uzaydaki askeri kapasitesini artırmasının yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
Rusya ayrıca Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında, uzaya silah konuşlandırılmasının yasaklanması ve uzaydaki askeri faaliyetlerde daha fazla şeffaflık sağlanmasına yönelik karar tasarıları sunmayı planlıyor.
Çin de ABD’ye tepki gösterdi
Washington’ın açıklaması yalnızca Moskova’da değil, Pekin’de de tepkiyle karşılandı.
Çin, uzayın bir “savaş alanına” dönüştürülmesine karşı olduğunu bildirdi ve ABD’yi uzayda askeri faaliyetlerini artırmaktan vazgeçmeye çağırdı. Pekin, uzayda silahlanmanın artırılmasının uluslararası güvenliği ve stratejik istikrarı tehdit edebileceği görüşünde.
Böylece ABD’nin açıklaması, üç büyük askeri güç arasındaki uzay rekabetini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
Uzayda silahlanma tartışması yeni değil
Uzayın askeri amaçlarla kullanılması uzun süredir ABD, Rusya ve Çin arasındaki stratejik rekabetin önemli başlıklarından biri.
1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması, Dünya yörüngesine nükleer silahlar ve diğer kitle imha silahlarının yerleştirilmesini yasaklıyor. Ancak anlaşma, geleneksel silahların uzayda konuşlandırılmasını bütünüyle yasaklamıyor. Bu durum, son yıllarda uydu karşıtı sistemler ve diğer uzay tabanlı askeri teknolojiler konusunda yeni tartışmalara yol açtı.
ABD’nin son açıklaması bu açıdan dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Washington daha önce Rusya ve Çin’in uydu sistemlerine yönelik tehdit oluşturan askeri kapasitelere sahip olduğunu savunmuştu. Moskova ve Pekin ise ABD’nin kendi uzay programlarını genişletirken diğer ülkelerin faaliyetlerini tehdit olarak göstermesini eleştiriyor.
Asıl belirsizlik silahların ne olduğu
ABD’nin açıklamasının ardından tartışmanın merkezinde, yörüngede bulunan sistemlerin tam olarak hangi teknolojiyi kullandığı sorusu bulunuyor.
Washington bu konuda ayrıntı vermediği için söz konusu sistemlerin fiziksel imha kapasitesine sahip olup olmadığı veya ağırlıklı olarak elektronik müdahale gibi yöntemler kullanıp kullanmadığı netleşmiş değil.
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer konu ise bu tür sistemlerin konuşlandırılmasının diğer ülkeleri benzer kapasitelere yöneltebilmesi. Bu nedenle ABD’nin açıklaması, yalnızca mevcut askeri kapasiteye ilişkin bir duyuru değil, uzayın gelecekteki stratejik rekabet alanlarından biri haline gelmesi konusunda da yeni bir tartışma başlattı.