- ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, iki ülkenin Busan mutabakatını 10 Kasım'daki sona erme tarihinden 10 Ocak 2027'ye kadar uzatma konusunda anlaştığını açıkladı.
- Uzatma, Washington ve Pekin'e mevcut ticaret ateşkesini korurken daha kapsamlı bir ekonomik anlaşma üzerinde çalışma imkanı sağlayacak.
- Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng, Trump ile Xi Jinping arasındaki zirve öncesinde birkaç tur görüşme gerçekleştirdi.
- Tarifelerin yanı sıra Çin'in nadir toprak elementleri ihracatı, ABD'nin tarım ürünleri alımları, yapay zeka ve teknoloji alanındaki anlaşmazlıklar müzakerelerin başlıca başlıklarını oluşturuyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington ile Pekin arasında geçen yıl Güney Kore'nin Busan kentinde varılan ekonomik mutabakatın süresinin 10 Ocak 2027'ye kadar uzatılacağını açıkladı.
Bessent, Fox News'e yaptığı açıklamada, iki ülkenin 10 Kasım'da sona ermesi planlanan mutabakatı iki ay daha uzatma konusunda anlaşmaya vardığını söyledi. Uzatmanın amacının, iki ülkenin daha kapsamlı bir ticaret anlaşması üzerinde çalışması için ek zaman kazanması olduğunu belirtti.
Bessent, Washington ve Pekin'in yalnızca küçük ve ayrı anlaşmalar yapmak yerine daha geniş kapsamlı bir ekonomik anlaşmaya ulaşma ihtimalini değerlendirdiğini ifade etti.
Trump ve Xi zirvesi öncesinde kritik görüşmeler
Mutabakatın uzatılması, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Washington ziyareti öncesinde gerçekleşti.
Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile dört gün içinde iki kez görüştü. Pazar günü New York'ta yapılan görüşmenin yaklaşık 12 saat sürdüğü, Washington'daki son toplantının ise yaklaşık 90 dakika devam ettiği bildirildi.
Görüşmeler, Trump ile Xi'nin 24 Eylül'de Beyaz Saray'da gerçekleştirmesi beklenen zirvenin ekonomik zeminini hazırlamak amacıyla yapıldı.
Xi, 23 Eylül'de Washington'a ulaştı. Trump ise Çin liderini Maryland'deki Joint Base Andrews Hava Üssü'nde bizzat karşıladı. İki liderin görüşmelerinde ticaretin yanı sıra Tayvan, İran, yapay zeka ve teknoloji rekabetinin de ele alınması bekleniyor.
Tarifeler ve tarım ürünleri masada
Busan mutabakatı, iki ülke arasındaki ticaret savaşının tarifelerin karşılıklı olarak yükseltilmesiyle tırmandığı dönemin ardından ekonomik tansiyonu düşürmüştü.
Reuters'a göre mutabakat kapsamında ABD'nin Çin'e uyguladığı bazı tarifeler düşürülürken, Pekin de nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ihracatına yönelik kısıtlamaları gevşetme ve ABD'den tarım ürünleri satın alma taahhütlerinde bulunmuştu.
Ancak Washington, Çin'in mevcut anlaşmadaki bazı yükümlülüklerini yeterince yerine getirmediğini düşünüyor. Bessent, Pekin'in 25 milyon ton soya fasulyesi satın alma hedefini karşıladığını, ancak 17 milyar dolarlık diğer tarım ürünleri alımı konusunda geride kaldığını söyledi.
ABD tarafı ayrıca Çin'in nadir toprak elementleri sevkiyatının da taahhüt edilen seviyenin gerisinde olduğunu belirtiyor.
Daha kapsamlı ticaret anlaşması hedefi
Washington ve Pekin'in önündeki seçeneklerden biri, mevcut Busan düzenlemesini sürdürmek. Diğer seçenek ise daha kapsamlı bir ticaret anlaşması üzerinde uzlaşmak.
Bessent, Ocak ayına kadar böyle bir anlaşmanın tamamlanıp tamamlanamayacağının henüz belli olmadığını söyledi. Buna rağmen ABD yönetiminin daha geniş kapsamlı bir anlaşma için Çin'le müzakereleri sürdürdüğü belirtildi.
ABD Hazine Bakanlığı ayrıca iki ülkenin yapay zeka güvenliği konusunda iletişim hattı oluşturma konusunda da görüşmeler yürüttüğünü açıkladı. Ancak Çin tarafının bu mekanizmaya ilişkin tutumunun tüm ayrıntıları henüz netleşmedi.
Ticaret savaşında geçici istikrar
Busan mutabakatı, Trump yönetiminin Çin mallarına yönelik yüksek tarifelerinin ardından Pekin'in de karşılık vermesiyle iki ülke arasındaki ticaret geriliminin ciddi ölçüde yükseldiği bir dönemde devreye girmişti.
Mutabakatın uzatılması, 10 Kasım'da daha yüksek tarifelerin ve bazı ihracat kısıtlamalarının yeniden devreye girmesi riskini iki ay ertelemiş oldu. Ancak uzatma, iki ülke arasındaki ticari anlaşmazlıkların tamamen çözüldüğü anlamına gelmiyor.
Washington ve Pekin arasındaki müzakerelerde ticaretin yanı sıra teknoloji kısıtlamaları, nadir toprak elementleri, yapay zeka ve Tayvan gibi başlıklar da anlaşmazlık konusu olmaya devam ediyor.