- Mevsimsel gribe karşı eylül ve ekim aylarında yapılması önerilen grip aşısının hastalığın ağır seyretmesini, hastaneye yatışları ve ölüm riskini belirgin biçimde azalttığı bildirildi.
- Aşının başta 65 yaş üzeri, kronik hastalar, gebeler ve 6 aydan büyük çocuklar olmak üzere risk gruplarına tavsiye edildiği; 6 aydan küçük bebeklere ise uygulanmadığı kaydedildi.
- Koruyucu etkinin uygulamadan yaklaşık iki hafta sonra başladığı ve virüs yapısındaki değişimler nedeniyle aşının her yıl yenilenmesi gerektiği vurgulandı.
Sonbahar ve kış aylarında influenza virüsünün yayılımının artmasıyla birlikte grip aşısı ne zaman yapılmalı, kimler grip aşısı yaptırmalı soruları yeniden gündeme geldi. Özellikle ileri yaştaki bireyler, küçük çocuklar, hamileler ve kronik hastalığı bulunan kişilerde ağır seyredebilen grip, bazı durumlarda ciddi komplikasyonlara neden olabiliyor. Mevsimsel grip aşısı ise hastalığa yakalanma riskini azaltırken gribe bağlı hastaneye yatış ve ölüm riskinin düşürülmesine de katkı sağlıyor.
Grip nedir, belirtileri nelerdir?
Grip, influenza A ve B virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Başta burun, boğaz ve bronşlar olmak üzere solunum sistemini etkileyen hastalık, bazı durumlarda akciğerleri de etkileyebilir.
Özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görülen grip, soğuk algınlığına göre daha ağır belirtilerle seyredebilir.
Grip hastalığında en sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Yüksek ateş veya ateş hissi
- Öksürük
- Halsizlik ve yorgunluk
- Kas ve eklem ağrıları
- Baş ağrısı
- Boğaz ağrısı
Grip, sağlıklı bireylerde de görülebilmekle birlikte bazı risk gruplarında daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Grip aşısı ne işe yarar?
Grip aşısı, bağışıklık sisteminin influenza virüslerine karşı koruyucu yanıt geliştirmesini sağlayan mevsimsel bir aşıdır. Aşı, grip enfeksiyonuna yakalanma olasılığını azaltmanın yanı sıra hastalığın ağır seyretmesini ve komplikasyon gelişmesini önlemeye yardımcı olur.
Ancak grip aşısı yüzde 100 koruma sağlamaz. Aşı yaptıran kişiler de gribe yakalanabilir. Buna rağmen aşılama, özellikle ağır hastalık ve hastaneye yatış riskinin azaltılmasında önemli rol oynar. Grip aşısı mevcut grip enfeksiyonunu tedavi etmek amacıyla kullanılmaz.
Grip aşısı ne zaman yaptırılmalı?
Mevsimsel grip aşısının, influenza virüsünün yaygınlaşmasından önce uygulanması öneriliyor. Aşılama için genellikle eylül ve ekim ayları uygun dönemler arasında gösteriliyor. Ancak bu dönemi kaçıran kişiler için grip sezonu boyunca aşılama hâlâ yarar sağlayabilir.
Aşı uygulandıktan sonra bağışıklık sisteminin koruyucu yanıt geliştirmesi yaklaşık iki hafta sürüyor. Bu nedenle grip sezonu başlamadan önce aşılanmak, hastalığa karşı korumanın zamanında oluşmasına yardımcı oluyor.
Grip aşısı kimlere yapılmalı?
Mevsimsel grip aşısı, 6 aylık ve daha büyük bireylerin çoğuna her yıl öneriliyor. Özellikle grip nedeniyle ağır hastalık geliştirme riski bulunan kişilerin aşılanması önem taşıyor.
Grip aşısının özellikle önem taşıdığı gruplar şöyle:
- 65 yaş ve üzerindeki kişiler
- 6 aylık ve daha büyük çocuklar
- Hamileler
- Kalp hastalığı bulunanlar
- Kronik böbrek hastaları
- Astım ve diğer kronik akciğer hastalığı bulunanlar
- Diyabet hastaları
- Kanser hastaları
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
- Organ veya kemik iliği nakli yapılanlar
- Bazı kronik nörolojik hastalıkları bulunanlar
- Sağlık çalışanları ve risk grubundaki kişilerin bakımını üstlenenler
Aşının türü ve uygulama planı, kişinin yaşı ve sağlık durumuna göre sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilir.
Çocuklarda grip aşısı kaç doz yapılır?
Grip enfeksiyonu çocuklarda da görülebiliyor. Özellikle küçük yaştaki çocuklarda hastalığın ağır seyretme ve alt solunum yollarını etkileme riski bulunuyor. Bu nedenle 6 aylık ve daha büyük çocukların grip aşısı yaptırması öneriliyor.
Çocuklarda uygulanacak doz sayısı ise yaşa ve daha önce grip aşısı yapılıp yapılmadığına göre değişiyor. Özellikle 6 ay ile 8 yaş arasındaki bazı çocuklarda, aşı geçmişine bağlı olarak en az dört hafta arayla iki doz uygulanması gerekebiliyor. Daha büyük çocuklarda ise genellikle sezon başına tek doz yeterli oluyor.
Hamilelikte grip aşısı yapılır mı?
Gebelik döneminde geçirilen grip, anne adaylarında ağır hastalık riskini artırabiliyor.
Bu nedenle hamilelikte grip aşısı, hem anne adayının korunması hem de doğumdan sonraki ilk aylarda bebeğe sağlanabilecek koruma açısından önem taşıyor. Gebelikte uygun inaktif grip aşıları, gebeliğin herhangi bir döneminde uygulanabilir. Aşı türü ve zamanlaması, anne adayının sağlık durumu dikkate alınarak değerlendirilir.
Grip aşısı kimlere yapılmaz?
Grip aşısının uygulanmasında kişinin yaşı, sağlık geçmişi ve önceki aşılara verdiği tepkiler dikkate alınır. Özellikle şu durumlarda aşılama öncesinde değerlendirme gerekir:
- 6 aydan küçük bebeklere grip aşısı uygulanmaz.
- Daha önce grip aşısına veya belirli bir aşı bileşenine karşı ağır alerjik reaksiyon geçiren kişilerde aşı seçimi uzman tarafından değerlendirilir.
- Önceki grip aşısından sonraki altı hafta içinde Guillain-Barré sendromu geçiren kişilerde risk ve yarar değerlendirmesi yapılır.
- Orta veya ağır şiddette akut hastalığı bulunan kişilerde aşılama ertelenebilir.
Yumurta alerjisi tek başına grip aşısı yapılmasına engel değildir. Uygun aşı seçimi ve gerekli önlemler kişinin sağlık durumuna göre belirlenir.
Grip aşısının yan etkileri nelerdir?
Grip aşısının ardından bazı kişilerde kısa süreli yan etkiler görülebilir.
En sık bildirilen yan etkiler arasında şunlar bulunuyor:
- Aşı yapılan bölgede ağrı
- Kızarıklık ve şişlik
- Kolda hassasiyet
- Hafif ateş
- Halsizlik
- Kas ağrısı
Bu belirtiler çoğunlukla hafif seyrediyor ve birkaç gün içinde kendiliğinden düzeliyor.
Ciddi alerjik reaksiyonlar ise nadir görülüyor.
Grip aşısının koruyuculuğu ne kadar sürer?
Grip aşısıyla oluşan bağışıklık yanıtı zaman içinde azalabiliyor. Ayrıca dolaşımdaki influenza virüsleri de mevsimden mevsime değişiklik gösterebiliyor. Bu nedenle grip aşısının her yıl yenilenmesi öneriliyor.
Aşının sağladığı korumanın düzeyi ve süresi; kişinin yaşına, bağışıklık durumuna ve o sezon dolaşımda bulunan virüslerle aşının uyumuna göre farklılaşabiliyor.
Grip aşısının faydaları nelerdir?
Mevsimsel grip aşısı, yalnızca enfeksiyona yakalanma ihtimalini azaltmakla sınırlı kalmıyor.
Aşılamanın başlıca faydaları arasında grip nedeniyle gelişebilecek ciddi komplikasyonların, hastaneye yatışların ve gribe bağlı ölümlerin azaltılması bulunuyor. Özellikle yaşlılar, hamileler, çocuklar ve kronik hastalığı bulunan kişiler açısından aşılama önemli bir koruyucu sağlık uygulaması olarak değerlendiriliyor.