- Tiroid hormonu üretimi ile gebelik ve emzirme döneminde bebeğin zihinsel-fiziksel gelişimi için hayati olan iyot eksikliğinin tiroid nodüllerine ve fonksiyon bozukluklarına yol açabileceği bildirildi.
- Lugol solüsyonu gibi takviyelerin kontrolsüz kullanımına karşı uyaran uzmanlar aşırı iyot alımının Haşimato ve Graves gibi tiroid hastalıklarının seyrini ağırlaştırabileceğini vurguladı.
- İhtiyacın ölçülü tüketilen iyotlu tuz, deniz ürünleri ve süt gibi besinlerle karşılanması tavsiye edilirken iyotlu kontrast maddeler ve ilgili ilaçların kullanımında hekim takibinin şart olduğu kaydedildi.
Tiroid hormonlarının üretiminde önemli rol oynayan iyot, vücudun az miktarda ihtiyaç duyduğu temel mineraller arasında bulunuyor. Özellikle gebelik ve emzirme döneminde bebeğin gelişimi açısından kritik önem taşıyan iyotun yetersiz alınması sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Ancak gereğinden fazla iyot tüketimi de tiroid hormonlarının dengesini bozarak bazı hastalıkları ağırlaştırabiliyor.
Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Fatih Kılıçlı, 21 Ekim Küresel İyot Eksikliği Bozukluklarını Önleme Günü kapsamında iyotun vücuttaki görevlerini, eksiklik belirtilerini ve bilinçsiz takviye kullanımının risklerini anlattı.
İyot eksikliği hangi sağlık sorunlarına yol açıyor?
İyotun tiroid hormonlarının yapısında bulunduğunu belirten Prof. Dr. Kılıçlı, özellikle büyüme ve gelişme sürecindeki önemine dikkat çekti.
“İyot, vücutta az miktarda bulunan ancak oldukça önemli etkileri olan bir elementtir. Tiroid hormonlarının yapısında yer alır. Bunun yanı sıra özellikle gebelik ve emzirme dönemlerinde çocuğun hem zihinsel hem de fiziksel gelişiminde önemli rol oynar. Dolayısıyla iyot, yalnızca hormonların üretimi için değil, sağlıklı büyüme ve gelişim açısından da önemli bir mineraldir.”
Yetersiz iyot alımının tiroid bezinin işleyişini olumsuz etkileyebileceğini belirten Kılıçlı, şu ifadeleri kullandı:
“Vücuda yeterli miktarda iyot alınmadığında tiroid hormonlarının üretiminde yetersizlik görülebilir. Ayrıca tiroid bezinde nodül oluşumu da iyot eksikliği ilişkili sorunlar arasında yer alabilir. İyot eksikliği önemli bir halk sağlığı sorunudur ancak iyotun gereğinden fazla alınması da vücuda zarar verebilir.”
Fazla iyot tüketimi tiroid hastalarını nasıl etkiliyor?
Son dönemde iyot içeren Lugol solüsyonlarının bilinçsiz kullanımına dikkat çeken Prof. Dr. Kılıçlı, özellikle tiroid hastalığı bulunan kişilerin kontrolsüz takviyelerden kaçınması gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Kılıçlı,“Dışarıdan ek iyot almadan önce mutlaka bir sağlık profesyoneline, özellikle endokrinoloji uzmanına danışılmalı. Haşimato ve Graves hastalığı gibi tiroid rahatsızlıklarında, ayrıca toksik multinodüler guatr ve toksik adenom gibi durumlarda fazla iyot alınması tiroid hormonlarında ciddi yükselmelere ya da düşüşlere neden olabilir. Bu durum hastalığın seyrini olumsuz etkileyerek tedavi sürecini zorlaştırabilir.” şeklinde konuştu.
İyot hangi besinlerde bulunuyor?
İyotun besinler yoluyla alınabildiğini belirten Kılıçlı, başlıca kaynaklar arasında iyotlu tuz ve deniz ürünlerinin bulunduğunu söyledi.
İyot alımına katkı sağlayan besinler arasında şunlar yer alıyor:
- İyotlu tuz
- Balık ve diğer deniz ürünleri
- Süt
- Yoğurt
- Yumurta
Tuz tüketiminde ölçünün korunması gerektiğini vurgulayan Kılıçlı, şu açıklamada bulundu:
“Hekim tarafından özel bir kısıtlama önerilmediği sürece iyotlu tuz kullanılmasını tavsiye ediyoruz. Ancak burada önemli olan, tuzu fazla tüketmek değil, kullanılan tuzun iyotlu olması ve ölçülü davranılmasıdır.”
Gebelikte iyot eksikliği bebeği nasıl etkiliyor?
Gebelik ve emzirme döneminde iyot ihtiyacının önemine değinen Prof. Dr. Kılıçlı, yetersiz alımın bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimini etkileyebileceğini belirtti. İyot eksikliğinin her zaman belirgin şikâyetlerle ortaya çıkmadığını, belirtilerin çoğunlukla tiroid hormon düzeylerindeki değişimlerle ilişkili olduğunu ifade etti.
Kılıçlı, “Bu dönemlerde bebeğin yeterli iyot alması, zihinsel ve fiziksel gelişimi açısından çok önemlidir. Bu nedenle hekim önerisi olmadan iyot kısıtlaması yapılmamalı, annenin ihtiyaçları ve mevcut hastalıkları doğrultusunda uygun yaklaşım uzman tarafından belirlenmelidir.” dedi.
Bazı ilaçlar ve tıbbi işlemler de tiroidi etkileyebilir
İyotun yalnızca besinlerden alınmadığını hatırlatan Kılıçlı, bazı ilaçların ve tıbbi görüntüleme işlemlerinde kullanılan maddelerin de tiroid fonksiyonları üzerinde etkili olabileceğini söyledi. Özellikle kalp ritim bozukluklarının tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ile bilgisayarlı tomografide kullanılan iyotlu kontrast maddelere dikkat çekti.
Prof. Dr. Kılıçlı, “Özellikle tiroid hastalığı bulunan kişilerin bu tür ilaçlar veya işlemler öncesinde doktorlarını bilgilendirmeleri önemlidir. Gerekli durumlarda tiroid hormon düzeyleri değerlendirilmeli ve olası sorunlara karşı hekim kontrolünde önlem alınmalıdır.” ifadelerini kullandı.