- Nature'da yayımlanan araştırmaya göre, antibiyotik tedavisi sırasında şeker tüketimindeki her 100 gramlık artış, bağırsaklardaki yararlı bakteri çeşitliliğinde yaklaşık yüzde 24'lük kayba yol açıyor.
- Yararlı bakterilerin azalmasıyla ölümcül enfeksiyonlara neden olabilen Enterococcus faecium bakterisi hızla çoğalırken, fare deneylerinde şeker tüketiminin bu bakteriyi 33 kat artırdığı saptandı.
- Yüksek şeker tüketen nakil hastalarında ölüm riski yüzde 12 daha yüksek bulunurken uzmanlar, antibiyotik sürecinde şeker alımının sınırlandırılmasının kritik olduğunu vurguluyor.
Antibiyotik tedavisi sırasında tüketilen şekerli yiyecek ve içeceklerin bağırsak mikrobiyomu üzerindeki etkisi bilimsel bir araştırmayla incelendi. Kanser nedeniyle kök hücre nakline hazırlanan hastalardan elde edilen veriler, antibiyotik kullanımıyla birlikte yüksek şeker tüketiminin bağırsaklardaki yararlı bakteri çeşitliliğinin azalmasıyla ilişkili olabileceğini gösterdi. Araştırmada, bazı bakterilerin aşırı çoğalmasının ciddi enfeksiyonlara zemin hazırlayabileceği üzerinde duruldu.
Antibiyotik ve şeker tüketimi bağırsakları nasıl etkiliyor?
Nature'da yayımlandığı belirtilen araştırmada, kök hücre nakli öncesinde yoğun antibiyotik tedavisi uygulanan kanser hastalarının bağırsak mikrobiyomundaki değişimler ele alındı.
Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi, NYU Langone Health ve City of Hope Kanser Merkezi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada 173 hastadan alınan 1.000'i aşkın dışkı örneği incelendi. Hastaların tükettiği 9 bin 400'den fazla hastane öğünü de beslenme alışkanlıkları açısından değerlendirildi. Araştırmacılar, antibiyotik maruziyeti ile beslenme düzeninin bağırsak bakterileri üzerindeki ortak etkisini belirlemeye çalıştı.
Şeker tüketiminde 100 gramlık artışa dikkat
Bağırsak mikrobiyomu, sindirim ve bağışıklık sistemi başta olmak üzere vücudun birçok işlevinde rol oynuyor. Antibiyotikler ise enfeksiyonlara neden olan bakterilerin yanı sıra bağırsaklardaki yararlı mikroorganizmaları da etkileyebiliyor. Araştırma ekibinden Dr. Jonathan Peled'in değerlendirmesine göre antibiyotik maruziyeti arttıkça bağırsak mikrobiyomundaki çeşitlilik kaybı da belirginleşti.
Çalışmada, şekerli yiyecek ve içecek tüketimindeki her 100 gramlık artışın, antibiyotik tedavisi gören hastalarda bağırsak bakteri çeşitliliğinde yaklaşık yüzde 24'lük azalmayla ilişkili olduğu bildirildi. Ancak bu bulgu, şeker tüketen herkesin bağırsak florasında aynı oranda değişim yaşanacağı anlamına gelmiyor. Araştırmanın hasta grubu, yoğun tedavi gören ve enfeksiyonlara karşı daha hassas durumda bulunan kişilerden oluşuyor.
Enterococcus faecium bakterisi neden tehlikeli?
Araştırmada öne çıkan bir diğer bulgu, bağırsaklardaki mikrobiyal dengenin bozulmasının bazı bakterilerin aşırı çoğalmasına elverişli ortam oluşturması oldu.
Normal koşullarda bağırsakta bulunabilen Enterococcus faecium, özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda ciddi enfeksiyonlara neden olabiliyor. Yararlı bakterilerin azalmasıyla bu mikroorganizmanın bağırsakta baskın hâle gelmesi, kan dolaşımına geçerek enfeksiyona yol açma riskini artırabiliyor. Araştırmacılar, kök hücre nakli yapılan hastalarda bağırsak mikrobiyomunun korunmasının bu nedenle önem taşıdığını değerlendiriyor.
Fare deneyinde bakteri miktarı 33 kat arttı
İnsanlardan elde edilen bulguların ardından şeker tüketimi ile antibiyotik kullanımının birlikte oluşturabileceği etkiler hayvan deneylerinde de incelendi. Geniş spektrumlu antibiyotik verilen ve ardından şekerle beslenen farelerde Enterococcus bakterilerinin hızla çoğaldığı gözlemlendi.
Deney sonuçlarına göre bakteri miktarı üçüncü günde 16 katına, altıncı günde ise 33 katına ulaştı. Bu sonuç, şekerin antibiyotik sonrasında değişen bağırsak ortamında belirli bakterilerin çoğalmasını kolaylaştırabileceğine işaret etti. Bununla birlikte hayvan deneylerinden elde edilen bulguların insanlarda aynı düzeyde gerçekleşeceği kesin olarak söylenemiyor.
Yüksek şeker tüketimi ile ölüm riski arasında ilişki
Araştırmada, antibiyotik tedavisi sırasında yüksek miktarda şeker tüketen hastaların nakil sonrası sonuçları da değerlendirildi. Kaynakta aktarılan verilere göre bu grupta ölüm riskinin diğer hastalara kıyasla yüzde 12 daha yüksek olduğu bildirildi. Ancak bu ilişkinin doğrudan şeker tüketiminden kaynaklandığını söylemek için daha fazla kanıta ihtiyaç bulunuyor. Hastaların genel sağlık durumu, uygulanan tedaviler ve enfeksiyon riskini etkileyen diğer faktörler de sonuçlarda rol oynayabiliyor.
Çalışmada ayrıca bazı bakterilerin aşırı çoğalmasının antibiyotik tedavisinin tamamlanmasının ardından yaklaşık 8 gün daha devam edebildiği belirtildi.
Uzmanlardan antibiyotik tedavisinde beslenme uyarısı
Baylor Tıp Kolejinden Dr. Anthony Maresso, araştırmanın hastanelerde uygulanan beslenme programlarının değerlendirilmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Araştırma ekibinden Dr. Jonathan Peled ise antibiyotik kullanılan dönemlerde şeker tüketiminin azaltılmasının bağırsak mikrobiyomu açısından yararlı olabileceğine dikkat çekti.
Bununla birlikte çalışma, bütün antibiyotik kullanıcılarının şekeri tamamen bırakması gerektiğini veya şeker kısıtlamasının tek başına ağır enfeksiyonları önlediğini kanıtlamıyor. Özellikle kanser tedavisi ve kök hücre nakli gibi hassas süreçlerde beslenme düzeninin hastayı takip eden sağlık ekibi tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.