- Çekya Güvenlik Bilgi Servisi Başkanı Michal Koudelka, Rusya’nın NATO topraklarına sınırlı bir müdahale, sahte bayrak operasyonu veya geniş çaplı nüfuz kampanyası düzenlemesinin “aylar, yıllar değil” içinde gerçekleşebileceğini söyledi.
- Letonya Devlet Güvenlik Servisi Başkanı Normunds Mežviets, Rusya’nın Avrupa’da daha kararlı adımlar için hazırlık yaptığına ilişkin işaretler bulunduğunu ancak yakın bir saldırıya dair belirti görmediklerini belirtti.
- Başbakan Donald Tusk, istihbarat değerlendirmelerine dayanarak Rusya’nın önümüzdeki aylarda NATO topraklarına insansız hava araçları veya füzelerle saldırarak İttifak’ın 5. maddesinin ne kadar uygulanabilir olduğunu test etmeye çalışabileceğini söyledi.
- Avrupa istihbarat servisleri Rusya’nın sabotaj, dezenformasyon, siber faaliyetler ve diğer hibrit yöntemlerle Avrupa üzerindeki baskısını artırabileceğini değerlendiriyor.
Avrupa’da Rusya’nın NATO’ya yönelik olası yeni hamlelerine ilişkin istihbarat uyarıları yoğunlaşıyor.
The Guardian’ın Avrupa’daki istihbarat ve güvenlik servislerinin yöneticileriyle yaptığı görüşmelere dayanan haberinde, Rusya’nın Avrupa’daki sabotaj ve provokasyon kampanyasını daha ileri bir aşamaya taşıyabileceği belirtildi.
Ancak istihbarat yetkililerinin değerlendirmeleri aynı ölçüde alarmist değil. Bazı yetkililer Rusya’nın NATO’nun kararlılığını yakın dönemde sınayabileceğini söylerken, Baltık ülkelerindeki güvenlik şefleri Moskova’nın yakın zamanda doğrudan bir saldırı hazırlığında olduğuna dair somut işaret bulunmadığını vurguluyor.
“Aylar, yıllar değil”
Çekya Güvenlik Bilgi Servisi Başkanı Michal Koudelka, Rusya’nın NATO ülkelerinden birine yönelik sınırlı bir askeri müdahaleyi değerlendirebileceğini söyledi.
Koudelka’ya göre olası bir senaryo, NATO topraklarına sınırlı bir girişin yanı sıra sahte bayrak operasyonları, yoğun insansız hava aracı faaliyetleri veya geniş çaplı bir nüfuz kampanyasını içerebilir.
Çek istihbaratının başındaki isim, böyle bir senaryonun “yıllar değil, aylar” içinde ortaya çıkabileceğini ifade etti. Bununla birlikte, bu değerlendirmesinin Rusya’nın kesin olarak saldırı kararı aldığı anlamına gelmediğini ve Avrupa’daki çeşitli aktörlerin böyle bir gelişmeyi önlemek için çalıştığını da belirtti.
Baltık ülkeleri daha temkinli
Rusya ile doğrudan sınırı bulunan Estonya, Letonya ve Litvanya’daki güvenlik yetkilileri ise olası bir Rus saldırısı konusunda daha ihtiyatlı bir değerlendirme yapıyor.
Letonya Devlet Güvenlik Servisi Başkanı Normunds Mežviets, Moskova’nın Avrupa’da daha kararlı adımlar atmaya hazırlandığına ilişkin işaretler bulunduğunu söyledi. Ancak Mežviets, “yakın bir saldırıya ilişkin göstergeler görmediklerini” belirtti.
Letonya tarafına göre mevcut faaliyetlerin ne kadarının gerçek askeri planlamaya, ne kadarının ise Avrupa toplumlarında korku ve belirsizlik yaratma çabasına işaret ettiği kesin olarak bilinmiyor.
Baltık ülkelerinin bu yaklaşımı, Rusya’nın Ukrayna’daki savaş nedeniyle askeri kaynaklarının önemli bölümünü halen burada kullanmasıyla da bağlantılı. Yetkililer, yaklaşan bir saldırı ihtimalinin aşırı biçimde gündeme getirilmesinin Moskova’nın Avrupa toplumlarında kaygı yaratma hedeflerine hizmet edebileceği konusunda da uyarıyor.
"Rusya NATO’yu test etmek isteyebilir"
Avrupa’daki yeni istihbarat uyarıları, Polonya Başbakanı Donald Tusk’ın son açıklamalarının ardından geldi.
Tusk, parlamentoda yaptığı açıklamada, istihbarat değerlendirmelerinin Rusya’nın önümüzdeki aylarda NATO topraklarına insansız hava araçları veya füzelerle saldırabileceğine işaret ettiğini söyledi.
Polonya Başbakanı, böyle bir saldırının NATO’nun kuruluş anlaşmasının 5. maddesinin pratikte ne kadar uygulanabilir olduğunu test etmeyi amaçlayabileceğini savundu. NATO’nun 5. maddesi, bir üyeye yönelik silahlı saldırının tüm üyelere yönelik saldırı olarak değerlendirilmesini öngörüyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Tusk’ın uyarılarını “temelli ve iyi belgelenmiş” olarak nitelendirdi. Macron, Rusya kaynaklı tehdide ilişkin değerlendirmelerin ele alınması amacıyla siyasi parti liderleri ve 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olması beklenen isimlerle acil bir toplantı gerçekleştirdi.
Avrupa’da hibrit savaş endişesi
İstihbarat servislerinin dikkat çektiği risk yalnızca klasik bir askeri saldırı ihtimali değil.
Rusya’nın Avrupa’da son yıllarda sabotaj, siber saldırılar, dezenformasyon, kritik altyapının hedef alınması ve diğer hibrit yöntemleri kullandığına ilişkin Avrupa güvenlik kurumlarının değerlendirmeleri bulunuyor.
Bu nedenle olası bir NATO-Rusya geriliminin doğrudan geniş çaplı bir kara savaşı şeklinde başlaması gerekmiyor. Sınırlı bir provokasyon, sabotaj eylemi veya insansız hava aracı saldırısı da NATO’nun siyasi ve askeri tepkisini sınayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Baltık hava sahasındaki son gelişme
Uyarılar, Baltık bölgesinde hava sahası güvenliği tartışmalarının sürdüğü bir dönemde geldi.
14 Eylül’de NATO görevi yürüten bir İtalyan savaş uçağı, Belarus üzerinden Litvanya hava sahasına giren ve Rus yapımı Geran-2 olduğu değerlendirilen bir insansız hava aracını düşürdü. Litvanya makamları, aracın üzerinde patlayıcı bulunduğunu açıkladı. Olay, Rusya-Ukrayna savaşının NATO hava sahasına taşması konusundaki endişeleri yeniden gündeme getirdi.
Bu tür olaylar, Baltık ülkelerinin neden bir yandan Rusya tehdidine karşı savunmalarını güçlendirirken diğer yandan “yakın zamanda saldırı olacak” şeklindeki kesin değerlendirmelere mesafeli yaklaştığını da gösteriyor.
NATO için kritik soru
Avrupa istihbarat servislerinin son uyarılarında ortak nokta, Rusya’nın Avrupa’ya yönelik baskısının devam ettiği yönünde.
Ancak yetkililer arasında bu baskının doğrudan NATO topraklarına yönelik askeri saldırıya dönüşmesinin zamanlaması ve biçimi konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor.
Guardian’ın görüştüğü bazı istihbarat yetkilileri Rusya’nın NATO’nun siyasi kararlılığını önümüzdeki aylarda test edebileceğini belirtirken, Baltık güvenlik servisleri mevcut durumda yakın bir saldırıyı doğrulayacak istihbarat bulunmadığını söylüyor. Dolayısıyla kamuya açık değerlendirmeler, doğrulanmış bir Rus saldırı planından ziyade farklı istihbarat servislerinin olası senaryolara ilişkin risk değerlendirmelerini ortaya koyuyor.