- Belarus'un NATO'nun doğu kanadındaki kritik noktalardan Suwałki Koridoru çevresinde düzenlediği askeri tatbikatlar, Avrupa'da Rusya ile NATO arasında olası bir çatışmaya ilişkin güvenlik endişelerini artırdı.
- Avrupa ülkeleri yalnızca konvansiyonel bir saldırıya değil; sabotaj, siber saldırılar, insansız hava araçları, kritik altyapıya yönelik operasyonlar ve diğer hibrit tehditlere karşı hazırlıklarını genişletiyor.
- Fransa kritik altyapısını korumaya yönelik önlemleri artırırken Almanya sağlık sistemini olası kitlesel yaralanmalara göre hazırlıyor. İngiltere ise halktan savaş ve kriz senaryolarına karşı temel ihtiyaçlarını gözden geçirmesini istiyor.
- İttifak doğu kanadındaki askeri varlığını güçlendirirken, Rusya'nın NATO topraklarında sınırlı bir saldırı veya provokasyonla İttifak'ın kolektif savunma mekanizmasını test edebileceği yönündeki uyarılar da yoğunlaşıyor. Ancak NATO ülkelerine yönelik yakın zamanda gerçekleşmesi kesinleşmiş bir Rusya saldırısı olduğuna dair doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Avrupa'da Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı NATO topraklarına taşıyabileceği yönündeki endişeler son dönemde daha görünür hale geldi. Özellikle Rusya'ya atfedilen sabotaj girişimleri, hava sahası ihlalleri, siber saldırılar ve insansız hava aracı faaliyetleri, Avrupa ülkelerinin güvenlik planlamalarını yalnızca klasik bir savaş senaryosunun ötesine taşıdı.
Fransa, Almanya, İngiltere ve Polonya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi kritik altyapının korunması, sivil savunma, sağlık kapasitesi ve askeri hazırlık konusunda yeni tedbirler üzerinde çalışıyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya kaynaklı hibrit tehditlerin arttığını belirterek kritik altyapı ve savunma sanayisine ait hassas tesislerin insansız hava araçları ve siber saldırılara karşı korunmasına yönelik plan hazırlanması talimatı verdi.
Polonya Başbakanı Donald Tusk da Rusya'nın Ukrayna'ya destek veren NATO ülkelerine İHA veya füze saldırıları düzenleyerek İttifak'ın tepkisini test edebileceği uyarısında bulundu. Tusk, böyle bir saldırının Moskova tarafından "kaza" olarak sunulabileceği ihtimaline dikkat çekti.
NATO'nun en hassas noktalarından biri: Suwałki Koridoru
Endişelerin merkezindeki bölgelerden biri, Polonya ile Litvanya arasında uzanan Suwałki Koridoru.
Yaklaşık 100 kilometrelik bu bölge, Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya'yı NATO'nun geri kalan kara bağlantısına bağlayan kritik güzergah olarak değerlendiriliyor. Koridorun bir tarafında Rusya'nın Kaliningrad bölgesi, diğer tarafında ise Rusya'nın yakın müttefiki Belarus bulunuyor.
Bu coğrafi konum, olası bir kriz sırasında Baltık ülkelerinin NATO'nun geri kalanından kara yoluyla takviye edilmesini zorlaştırabilecek bir senaryo yaratıyor.
Guardian'ın 20 Eylül tarihli haberinde de bölgedeki istihbarat yetkililerinin Rusya'nın Avrupa'ya yönelik faaliyetlerini daha ileri bir aşamaya taşıyabileceği konusunda uyarıda bulunduğu aktarıldı. Ancak söz konusu değerlendirmelerde yakın zamanda gerçekleşmesi kesinleşmiş bir askeri saldırıdan söz edilmiyor.
Belarus'un tatbikatları neden dikkat çekiyor?
Belarus'un Suwałki Koridoru'na yakın bölgelerde gerçekleştirdiği askeri faaliyetler, NATO açısından coğrafi konumu nedeniyle yakından takip ediliyor.
Belarus, Rusya ile yakın askeri ve siyasi ilişkileri bulunan bir ülke. Moskova'nın Ukrayna savaşı sırasında Belarus topraklarını askeri operasyonlarında kullanması da bölgenin NATO açısından önemini artırdı.
Bu nedenle Belarus'taki askeri hareketlilik, yalnızca Minsk'in kendi savunma kapasitesi açısından değil, Rusya'nın Baltık bölgesine yönelik olası askeri planları bakımından da değerlendiriliyor. Bununla birlikte bir tatbikatın tek başına saldırı hazırlığı anlamına gelmediği ve askeri faaliyetlerin farklı amaçlarla gerçekleştirilebileceği belirtiliyor.
Tehdit artık yalnızca tanklar ve füzeler değil
Avrupa'nın hazırlıkları, doğrudan bir kara savaşının ötesine uzanıyor.
Siber saldırılar, enerji altyapısına yönelik sabotajlar, denizaltı internet ve enerji kablolarının zarar görmesi, İHA faaliyetleri ve dezenformasyon kampanyaları Avrupa ülkelerinin güvenlik gündeminde giderek daha fazla yer tutuyor.
NATO da doğu kanadındaki tehditler arasında hava sahası ihlalleri, siber saldırılar ve sabotaj eylemlerindeki artışa dikkat çekiyor. İttifak, 2025'te Rus İHA ve uçaklarının bazı NATO ülkelerinin hava sahalarını ihlal etmesinin ardından "Eastern Sentry" faaliyetini başlatarak doğu kanadındaki gözetleme ve caydırıcılık kapasitesini artırdı.
Denizaltı altyapısı da bu risklerin önemli bir parçası. Reuters, NATO ülkelerinin 2026'nın ilkbaharında Rusya'nın Arktik bölgedeki denizaltı kablolarına yönelik gizli bir operasyonunu engellediğini bildirdi. Olay, Avrupa'nın kritik altyapısının olası bir çatışma sırasında hedef haline gelebileceği yönündeki endişeleri artırdı.
Almanya sağlık sistemini savaşa hazırlıyor
Avrupa'daki hazırlıkların bir başka boyutunu sivil kapasite oluşturuyor.
Almanya, olası büyük çaplı bir çatışma durumunda çok sayıda yaralıyla karşılaşılması ihtimaline karşı hastanelerinin kapasitesini gözden geçiriyor. Bu hazırlıklar yalnızca doğrudan Almanya topraklarına yönelik bir saldırı ihtimalini değil, Avrupa'daki daha geniş bir savaşın sağlık sistemleri üzerindeki etkilerini de kapsıyor.
İngiltere'de ise hükümet ve askeri yetkililer, halkın kriz ve savaş ihtimallerine karşı daha hazırlıklı olması gerektiğini vurguluyor. İngiliz Genelkurmay Başkanı, mevcut dönemi son birkaç on yılın en tehlikeli güvenlik ortamlarından biri olarak nitelendirdi.
İsviçre de geleneksel tarafsızlık politikasına rağmen yeni güvenlik stratejisinde savunma kapasitesini ve toplumun krizlere dayanıklılığını artırmayı hedefliyor.
ABD'nin Avrupa'daki rolü de hesapları değiştiriyor
Avrupa'nın savunma hazırlıklarını hızlandırmasının bir diğer nedeni Washington'ın kıtadaki askeri varlığına ilişkin belirsizlik.
Trump yönetimi Avrupa ülkelerinin kendi savunmalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor. Pentagon'un Avrupa'daki ABD askerlerinin durumunu değerlendiren bir inceleme yürüttüğü ve yaklaşık 25 bin askerin Avrupa'dan çekilmesinin seçenekler arasında olduğu Reuters tarafından bildirildi.
Bununla birlikte ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının tamamen sona erdiğine ilişkin bir durum söz konusu değil. Reuters'ın geniş kapsamlı incelemesi, Washington'ın Avrupa'daki bazı kritik üs ve askeri altyapılara yatırım yapmaya ve bunları kullanmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Bu durum Avrupa ülkelerini bir yandan NATO'nun mevcut kolektif savunma kapasitesine güvenmeye, diğer yandan ABD'ye olan askeri bağımlılıklarını azaltacak yeni kapasitelere yatırım yapmaya yöneltiyor.
NATO da doğu kanadını güçlendiriyor
NATO, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından doğu kanadındaki askeri varlığını önemli ölçüde artırdı.
İttifak, 2026'da Finlandiya'da yeni bir çok uluslu kara gücü oluşturdu. İsveç'in lider ülke olduğu bu birlik, NATO'nun kuzeydoğu kanadındaki caydırıcılığını güçlendirmeyi amaçlıyor. İttifak ayrıca Baltık Denizi'ndeki kritik altyapının korunması için "Baltic Sentry" faaliyetini sürdürüyor.
NATO, söz konusu önlemlerin savunma amaçlı olduğunu ve doğu kanadındaki askeri varlığının güvenlik koşulları gerektirdiği sürece devam edeceğini belirtiyor.
Avrupa'nın asıl endişesi doğrudan savaş mı?
Avrupa'daki hazırlıklar, Rusya'nın kısa vadede NATO'ya geniş çaplı bir saldırı düzenleyeceği anlamına gelmiyor.
Asıl endişe, Rusya'nın NATO'nun kolektif savunma mekanizmasının sınırlarını doğrudan savaş ilanı gerektirmeyen yöntemlerle test etmesi ihtimali etrafında şekilleniyor.
Sınırlı bir İHA veya füze saldırısı, sabotaj eylemi, siber operasyon ya da kritik altyapıya yönelik saldırının nasıl karşılanacağı konusunda yaşanabilecek belirsizliklerin NATO içinde siyasi ayrışmaya yol açabileceği değerlendiriliyor. Avrupa ülkelerinin son dönemde sivil savunmadan hava savunmasına kadar çok geniş bir alanda hazırlıklarını artırmasının temel nedenlerinden biri de bu belirsizlik.
Öte yandan NATO, doğu kanadındaki askeri kapasitesini artırırken Avrupa ülkeleri de savunma harcamalarını yükseltiyor. Ukrayna'daki savaşın modern savaş teknolojileri açısından ortaya çıkardığı dersler, özellikle İHA'lar, hava savunma sistemleri, elektronik harp ve füze savunması alanlarında yeni yatırımları hızlandırıyor.
Böylece Avrupa'nın hazırlığı, yalnızca "Rusya NATO'ya saldıracak mı?" sorusuna değil, olası bir krizin hangi biçimde başlayabileceği ve Avrupa'nın böyle bir durumda ne kadar hızlı karşılık verebileceği sorusuna da odaklanıyor.