- AYM'den cinsiyet değişikliğiyle ilgili dikkat çeken karar geldi.
- Yüksek Mahkeme, ilgili düzenlemeye yapılan itirazı reddetti.
- Kararda kamu düzeni ve bireyin sağlığının korunmasına vurgu yapıldı.
Anayasa Mahkemesi (AYM), cinsiyet değişikliği ameliyatlarıyla ilgili önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nda yer alan cinsiyet değişikliği ameliyatı öncesinde mahkeme izni alınmasını zorunlu kılan düzenlemeye yönelik yapılan itirazı reddetti. Kararda, söz konusu şartın kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunması amacı taşıdığı vurgulandı.
İtiraz Antalya'daki davadan geldi
Başvuru, Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen bir dava kapsamında Anayasa Mahkemesi'ne taşındı. Başvuru dilekçesinde, cinsiyet değişikliğine izin verilmesinin biyolojik cinsiyet farklılığının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırdığı, askerlik hizmeti gibi cinsiyete bağlı bazı hukuki düzenlemeleri işlevsiz hale getirdiği savunuldu.
Ayrıca bu durumun, Anayasa'da yer alan "kimsenin cinsiyetine uygun olmayan bir işte çalıştırılamayacağı" yönündeki hükümle çeliştiği öne sürülerek düzenlemenin iptali talep edildi.
AYM'den özel hayat vurgusu
Anayasa Mahkemesi kararında, özel hayat kavramının kapsamına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kararda şu ifadelere yer verildi:
"- Bu bağlamda anılan hak; herkesin istenmeyen bütün müdahalelerden uzak, kendine özel bir ortamda yaşama hakkına sahip olduğuna işaret etmekle birlikte kişiliğin serbestçe geliştirilmesiyle uyumlu birçok hukuki menfaati de içermektedir.
- İtiraz konusu kural, cinsiyet değişikliğini mahkemece verilecek izin şartına bağlamak suretiyle maddi ve manevi varlığı koruma ve geliştirme hakkı ile özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkına sınırlama getirmektedir.
- Kuralda, cinsiyet değişikliğine izin verilme usulü herhangi bir tereddüde yer vermeyecek biçimde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli ve öngörülebilir olduğu, bu yönüyle kanunilik şartını taşıdığı anlaşılmıştır."
"Kamu düzeni ve bireyin sağlığını korumayı amaçlıyor"
Kararda, Türk Medeni Kanunu'nda cinsiyet değiştirme ameliyatına ilişkin belirli hukuki aşamaların bulunduğu hatırlatıldı. Bu düzenlemenin kamu düzeninin korunması ve bireyin sağlığının gözetilmesi amacı taşıdığı belirtilerek şu değerlendirme yapıldı:
"Cinsiyet değiştirmenin mahkemece izin verilmesi şartına tabi tutulmasını öngören kuralın kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunmasını amaçladığı gözetildiğinde kuralın zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olmadığı söylenemez."
AYM itirazı reddetti
Anayasa Mahkemesi, tüm değerlendirmelerin ardından cinsiyet değişikliği ameliyatı öncesinde mahkeme izni alınmasını öngören düzenlemeye yapılan itirazın reddine karar verdi.