- Başbakan Bart De Wever, bütçe müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından 2 Kasım’da hükümetinin istifasını Kral Philippe’e sundu.
- Hükümetin, kamu maliyesini dengelemek amacıyla 2029’a kadar yaklaşık 10 milyar avroluk tasarruf ve ek gelir sağlaması gerekiyordu.
- N-VA ve MR harcama kesintilerini, özellikle sağlık harcamalarında tasarrufu savunurken Vooruit ve Les Engagés varlıklı kesimlerden daha fazla vergi alınmasını istedi.
- Belçika’nın bütçe açığı GSYH’nin yüzde 5,2’sine, kamu borcu ise GSYH’nin yüzde 110’unun üzerine çıktı. Kamu borcunun 735 milyar avroyu aştığı bildirildi.
Belçika Başbakanı Bart De Wever, 2027 federal bütçesi konusunda koalisyon ortaklarıyla yürütülen müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından hükümetinin istifasını Kral Philippe’e sundu.
Pazar akşamı başlayan ve gece yarısından sonra sona eren koalisyon görüşmelerinde taraflar bütçe konusunda uzlaşmaya varamadı. De Wever, hafta sonu boyunca hükümet ortaklarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmesine rağmen taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını gideremedi.
Belçika'da hükümetin öncelikli hedefi, kamu maliyesindeki açığı azaltmak amacıyla 2029'a kadar yaklaşık 10 milyar avroluk bütçe tedbiri uygulamaktı.
Ancak harcamaların azaltılması ve yeni vergilerin devreye alınması konusunda koalisyon ortakları arasında anlaşmazlık yaşandı.
Koalisyon ortakları vergi ve harcama kesintilerinde karşı karşıya geldi
Bütçe krizinin merkezinde, hükümetin açığı kapatmak için hangi ekonomik kesimlere ve harcama kalemlerine yöneleceği tartışması yer aldı.
De Wever'in liderliğindeki Flaman milliyetçisi N-VA ile Fransızca konuşulan bölgelerde faaliyet gösteren liberal MR, kamu harcamalarında kesintiye gidilmesini savundu. Bu iki parti, özellikle sağlık harcamalarında tasarruf yapılmasını istedi.
Koalisyonun sosyal demokrat kanadı Vooruit ile merkez çizgideki Les Engagés ise bütçe açığının kapatılması için yüksek gelirli ve varlıklı kesimlerin daha fazla vergi ödemesi gerektiğini savundu. İki parti, sosyal harcamalardaki kesintilerin sınırlandırılmasını da talep etti.
CD&V ise taraflar arasında uzlaşma sağlanması için orta yolu bulmaya çalıştı. Ancak vergi politikası ve sağlık harcamalarındaki kesintiler konusunda ortak bir formül oluşturulamadı.
Belçika'nın kamu borcu 735 milyar avroyu aştı
Belçika'daki bütçe krizinin arka planında, kamu borcundaki artış ve bütçe açığının Avrupa Birliği'nin mali kurallarının üzerinde seyretmesi bulunuyor.
Ülkenin bütçe açığı 2025 yılında gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 5,2'sine ulaştı. Kamu borcunun ise 735 milyar avroyu aşarak GSYH'nin yüzde 110'unun üzerine çıktığı bildirildi.
Avrupa Birliği'nin mali kuralları, üye ülkelerin bütçe açığının GSYH'nin yüzde 3'ünü, kamu borcunun ise yüzde 60'ını aşmamasını öngörüyor. Belçika'nın mevcut ekonomik göstergeleri bu sınırların oldukça üzerinde bulunuyor.
Hükümet, bütçe açığını azaltmak ve kamu borcunun daha fazla büyümesini önlemek amacıyla 2029'a kadar yaklaşık 10 milyar avroluk mali tedbir paketi hazırlamaya çalışıyordu.
Borçlanma maliyetleri de yükseliyor
Bütçe görüşmelerinde uzlaşma sağlanamaması, Belçika'nın borçlanma maliyetleri üzerindeki baskıyı da artırdı. Ülkenin devlet tahvillerinin faiz oranlarında son aylarda yükseliş yaşandığı bildirildi.
De Wever daha önce yaptığı değerlendirmelerde, artan borç ve faiz ödemelerinin ülkeyi yeni borçlanmaya zorlayabileceği uyarısında bulunmuştu. Bu senaryoda devletin, mevcut borçlarının faizini ödeyebilmek için yeniden borçlanması gerekebileceği belirtiliyor.
İstifanın ardından gözler Kral Philippe'de
De Wever'in hükümetinin istifasını sunmasının ardından karar Kral Philippe'e kaldı. Kralın istifayı kabul etmesi, değerlendirmeye alması veya hükümetten görevini sürdürmesini istemesi mümkün.
İstifanın kabul edilmesi halinde hükümetin geleceği ve erken seçim ihtimali gündeme gelebilecek. Ancak istifanın sunulması, hükümetin görev sürecinin otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmiyor. Koalisyon ortaklarının yeniden müzakere masasına dönmesi ve bütçe konusunda uzlaşma araması da seçenekler arasında bulunuyor.
Belçika hükümetinin, geçici bütçe uygulamasına başvurmak zorunda kalmamak için 3 Kasım'a kadar anlaşma sağlaması gerekiyordu. Geçici bütçe sisteminde kamu harcamaları, önceki yılın onaylanmış bütçesinin aylık on ikide biriyle sınırlandırılıyor.