- 28 yaşındaki Karl, beyin ameliyatının ardından insanların yüzlerinde kedisi Luna'nın yüz özelliklerini görmeye başladı.
- Yaklaşık iki yıldır devam eden algı bozukluğu, saatlerce sürebiliyor ve bazen bütün güne yayılabiliyor.
- Araştırmacılar, Karl'ın tariflerinden yararlanarak yapay zeka aracılığıyla gördüklerini fotogerçekçi biçimde görselleştirdi.
- Bilim insanları, vakanın beynin yüzleri işleme mekanizmasına ilişkin önemli bilgiler sunduğunu değerlendiriyor.
ABD'de yaşayan 28 yaşındaki Karl'ın yaşadığı sıra dışı durum, tıp dünyasında ilgi uyandırdı. Geçirdiği beyin ameliyatının ardından nadir görülen bir görsel algı bozukluğu geliştiren Karl, günlük hayatında karşılaştığı insanların yüzlerinde evcil kedisi Luna'nın gözlerini, burnunu ve diğer yüz özelliklerini görüyor.
ScienceAlert'in haberine göre, yaklaşık iki yıldır devam eden bu durum, Dartmouth Koleji ve Brigham and Women's Hastanesi'nden araştırmacılar tarafından incelendi. Vaka, bilimsel çalışmaların yayımlandığı Cortex dergisinde ele alındı.
Araştırmacıların makalesine göre Karl'ın yaşadığı görsel bozukluk birkaç saat sürebiliyor, bazı zamanlarda ise gün boyunca devam edebiliyor. Kedisine ait yüz özellikleri, insanların yüzlerine sonradan eklenmiş gibi görünmüyor. Aksine, karşısındaki kişinin yüzüne doğal biçimde yerleşiyor ve Karl hareket ettiğinde bakış açısına ve mesafeye göre değişiyor.
Bu durum, insanların yüzlerini farklı ve bozulmuş biçimde algılamasına neden olan son derece nadir nörolojik bir rahatsızlık olan prosopometamorfopsi olarak adlandırılıyor. Araştırmacılar vakayı, görsel imgelerin yeniden ortaya çıkması veya algıda kalıcı hale gelmesiyle ilişkili palinopsi kavramı çerçevesinde de değerlendiriyor.
Karl'ın yaşadığı sorunun beyin ameliyatıyla bağlantılı olabileceği düşünülüyor. Yüzleri tanıma ve işleme süreçlerinde önemli rol oynayan beynin sağ temporal lobunun bir bölümünün ameliyat sırasında çıkarıldığı belirtiliyor.
Yapay zeka ile ilk kez görselleştirildi
Dartmouth Koleji'nden psikolog ve beyin bilimci Brad Duchaine, Karl'ın yaşadığı deneyimin beynin hafızadaki yüz özelliklerini mevcut görsel algıyla birleştirebildiğini gösterdiğini belirtti.
Duchaine ve Karl, yapay zeka araçlarından yararlanarak adamın karşılaştığı yüzleri nasıl gördüğünü gerçeğe yakın görüntülerle ortaya koymak için birlikte çalıştı. Oluşturulan görseller, Karl'ın tarif ettiği algıyla örtüşene kadar yeniden düzenlendi.
Duchaine, yapay zekanın görsel algı bozukluklarını yaşayan kişilerin deneyimlerini daha doğru anlamaya yardımcı olabileceğini ifade etti. Bu yöntemin, araştırmacıların hastaların yaşadıklarını daha iyi incelemesine ve sorunun kontrol altına alınmasına yönelik çalışmalarına katkı sağlayabileceğini söyledi.
Daha önce de benzer bir vaka yaşanmıştı
Cortex dergisinde 1986 yılında yayımlanan başka bir vaka da araştırmacıların dikkatini çekti. Otobüste seyahat eden 58 yaşındaki bir kadın, yanındaki yolcunun kaniş cinsi köpeğine baktıktan sonra diğer insanların yüzlerini de köpeğin yüzüne benzer şekilde algılamaya başladı.
Felç geçiren kadının, beyin hasarı nedeniyle tanıdığı insanları ve hatta kendi evini tanımakta bile güçlük çektiği belirtildi.
Araştırmacılara göre hem kaniş hem de Luna vakası, beynin yüzleri diğer görsel nesnelerden farklı bir biçimde işlediğine işaret ediyor. Hayvanlara ait özelliklerin yalnızca insan yüzlerinde ortaya çıkması, ağaç veya mobilya gibi diğer nesnelerin ise bu durumdan etkilenmemesi dikkat çekiyor.
Bilim insanları, görsel algı bozukluklarının daha iyi anlaşılabilmesi için yeni vaka incelemelerine ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Araştırmacılar ayrıca yapay zeka sayesinde oluşturulan fotogerçekçi görüntülerin, hastaların tam olarak ne gördüğünü belgelemek ve bu sıra dışı durumları incelemek için giderek daha önemli bir araç haline gelebileceğini düşünüyor.