- Frankfurter Allgemeine Zeitung'un bir üst düzey diplomata dayandırdığı habere göre ABD istihbaratı, Rusya'nın savaşı ekonomik olarak sürdüremeyeceği ve ekonominin Sovyetler Birliği'nin son dönemindeki gibi çökebileceği değerlendirmesini Moskova'ya iletti.
- ABD tarafının değerlendirmesinde savaş alanındaki durumun bir çıkmaza doğru ilerlediği, ancak asıl uzun vadeli baskının Rus ekonomisi üzerinde oluşacağı savunuldu.
- Rus bağımsız yayın kuruluşu Agentstvo'ya konuşan Kremlin'e yakın bir kaynak, Putin'in Ratcliffe ile görüşmeyi planladığını ancak ziyaretin amacı hakkında bilgilendirildikten sonra görüşmeyi iptal ettiğini öne sürdü.
- ABD'nin Moskova'ya vermek istediği mesajın, Rusya'nın askeri ve ekonomik koşulları daha da kötüleşmeden Ukrayna konusunda müzakere masasına oturması olduğu aktarıldı.
CIA Direktörü John Ratcliffe'in ağustos sonunda gerçekleştirdiği gizli Moskova ziyaretinin ayrıntıları yeni bir iddiayla gündeme geldi.
Frankfurter Allgemeine Zeitung'un 26 Eylül tarihli haberinde, Ratcliffe'in Moskova'da Rus istihbarat yetkilileriyle yaptığı görüşmelerin ardından ABD'nin değerlendirmesini Batılı ortak servislerle paylaştığı aktarıldı.
Üst düzey bir diplomatın gazeteye aktardığına göre Washington'ın değerlendirmesi, savaş alanında durumun çıkmaza yaklaştığı ancak Rusya ekonomisinin savaşı uzun vadede taşıyamayacağı yönündeydi.
Aynı değerlendirmede Rus ekonomisinin, savaşın devam etmesi halinde Soğuk Savaş'ın sonunda Sovyetler Birliği'nde yaşanana benzer bir çöküşle karşılaşabileceği öne sürüldü.
"Ekonomi savaşı sürdüremez"
ABD istihbaratının Moskova'ya ilettiği belirtilen değerlendirme, Rusya'nın askeri kapasitesi ile ekonomik dayanıklılığını birbirinden ayırıyor.
Buna göre cephede tarafların belirleyici bir üstünlük sağlayamadığı ve çatışmaların bir "çıkmaz" noktasına ilerlediği değerlendiriliyor. Ancak Washington, savaşın maliyetinin Rus ekonomisi üzerindeki baskıyı zaman içerisinde artıracağı görüşünde.
Frankfurter Allgemeine Zeitung'a konuşan diplomat, ABD değerlendirmesini özetlerken Rusya ekonomisinin "Soğuk Savaş'ın sonunda Sovyetler Birliği'nde olduğu gibi çökeceği" ifadesini kullandı. Bu ifade, doğrudan Ratcliffe'in kamuya açık bir açıklaması değil; diplomatik kaynağın ABD istihbarat değerlendirmesine ilişkin aktarımı olarak yer aldı.
Ratcliffe Moskova'da Rus istihbaratıyla görüştü
Ratcliffe, 25 Ağustos'ta Moskova'ya gerçekleştirdiği ve önceden kamuoyuna duyurulmayan ziyaretinde Rus istihbarat yetkilileriyle görüştü.
The New York Times'ın haberine göre Ratcliffe, Rusya Federal Güvenlik Servisi Başkanı Aleksandr Bortnikov ile bir araya gelerek Washington'ın savaşın gidişatına ilişkin değerlendirmesini aktardı ve Moskova'yı müzakerelere yönelmeye çağırdı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in görüşmeye katılmadığı ise Kremlin tarafından doğrulandı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Putin'in temaslardan haberdar olduğunu ve görüşmelerin istihbarat servisleri düzeyinde gerçekleştiğini açıkladı.
Putin görüşmeyi neden iptal etti?
Ratcliffe ile Putin arasında başlangıçta bir görüşme planlandığı ve Rus liderin sonradan bu görüşmeyi iptal ettiği iddiası ise Rus bağımsız yayın kuruluşu Agentstvo tarafından gündeme getirildi.
Kremlin'e yakın bir kaynağa dayandırılan habere göre Putin, Ratcliffe'in Moskova'ya geliş amacının Rusya'nın askeri ve ekonomik durumuna ilişkin sert bir değerlendirme olduğunu öğrendikten sonra görüşmekten vazgeçti.
İddiaya göre Ratcliffe'in Bortnikov ve diğer Rus istihbarat yetkilileriyle görüşmelerinde aktardığı değerlendirme Putin'e iletildi ve bunun ardından planlanan görüşme iptal edildi. Ancak Kremlin bu gerekçeyi doğrulamadı; yalnızca Putin'in Ratcliffe ile görüşmediğini açıkladı.
Washington'dan Moskova'ya "müzakere edin" mesajı
Ratcliffe'in ziyaretinin temel mesajının, Rusya'nın askeri ve ekonomik koşulları daha da kötüleşmeden Ukrayna konusunda anlaşmaya varması olduğu aktarılıyor.
The New York Times, Ratcliffe'in Rus istihbarat şefine Washington'ın değerlendirmesini aktararak Moskova'nın ciddi müzakerelere başlaması gerektiğini söylediğini bildirdi.
Bu çerçevede ABD'nin mesajı, savaşın sahada belirleyici bir sonuç üretmeden uzaması halinde Rusya'nın ekonomik maliyetlerle karşı karşıya kalacağı ve mevcut koşullar daha da ağırlaşmadan diplomatik çözüm aranması gerektiği şeklinde özetleniyor.
ABD'nin Rusya politikasına etkisi
Söz konusu değerlendirmelerin Washington'ın Ukrayna politikasını da etkilediği öne sürülüyor.
Frankfurter Allgemeine Zeitung'a göre ABD'nin Rusya'nın ekonomik ve askeri açıdan zaman içerisinde zayıflayacağı değerlendirmesi, Washington'ın Moskova ile yürüttüğü diplomatik temasların arka planında bulunuyor. Buna göre Trump yönetimi, müzakereleri sürdürürken Ukrayna'ya yönelik desteğini tamamen sona erdirme niyetinde olduğuna dair Moskova'ya bir mesaj vermek istemiyor.
Ratcliffe'in Moskova ziyareti de bu nedenle yalnızca istihbarat servisleri arasındaki rutin bir temas olarak değil, savaşın geleceğine ilişkin Washington'ın değerlendirmesini doğrudan Rus tarafına iletme girişimi olarak yorumlandı. Ancak ziyaretin bütün amaçlarına ilişkin resmi bir ABD açıklaması yapılmadı.
Moskova'nın önündeki seçenek
Ratcliffe'in mesajına ilişkin haberler, Rusya-Ukrayna savaşının askeri dengesi ile Rus ekonomisinin dayanıklılığı arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıdı.
ABD istihbaratına atfedilen değerlendirmeye göre savaş alanında taraflar arasında bir çıkmaz oluşurken, uzun süreli savaşın ekonomik maliyeti Moskova açısından daha önemli bir baskı unsuru haline gelebilir.
