gdh digital

Çocukların ekran süresiyle ilgili 8 yıllık araştırmanın sonuçları açıklandı! "260 çocuk incelendi, ekranın etkisi sanıldığı gibi değil"

Çocukların telefon, tablet ve bilgisayar karşısında geçirdiği sürenin zihinsel gelişim üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çeken bir araştırma yayımlandı. Araştırmacılar, asıl belirleyici unsurun ekran karşısında geçirilen zamanın nasıl değerlendirildiği olabileceğine işaret ediyor. İşte, tüm detaylar...

Yazan: Meryem Türk

· 4 dk okuma

Çocukların ekran süresiyle ilgili 8 yıllık araştırmanın sonuçları açıklandı! "260 çocuk incelendi, ekranın etkisi sanıldığı gibi değil"
Çocuklarda ekran süresi beyin gelişimini nasıl etkiler

gdh'i Google'da takip edin

gdh'i Google'da Tercih Edilen Kaynaklar'a ekleyin veya Google Haberler'de takip edin.

  • Finlandiya'da yapılan sekiz yıllık araştırmada, çocuklukta ekran süresi daha fazla olanların ergenlikte bilişsel testlerde daha yüksek performans gösterdiği belirlendi.
  • Gelişimde süreden çok içeriğin niteliğinin önemine dikkat çekilirken kızlarda hafif egzersizlerin, erkeklerde ise organize sporların belleği güçlendirdiği saptandı.
  • Sonuçların doğrudan neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını belirten uzmanlar, ekran kullanımının eğitici içerikler ve fiziksel aktiviteyle dengelenmesini önerdi.

Çocukların dijital cihaz kullanımına ilişkin tartışmalara Finlandiya'dan yeni bilimsel veriler eklendi. Jyväskylä Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü uzun süreli çalışmada, ekran kullanımı, fiziksel hareketlilik ve zihinsel performans arasındaki ilişki incelendi. Bulgular, dijital cihazlarla geçirilen sürenin tek başına değerlendirilmesinin çocukların bilişsel gelişimini anlamak için yeterli olmayabileceğini gösterdi.

Ekran süresi ile bilişsel beceriler arasında beklenmedik bağlantı

Pediatric Exercise Science dergisinde yayımlanan araştırma, Finlandiya'da yürütülen uzun soluklu PANIC projesinin sekiz yıllık takip verilerine dayanıyor. Çalışmaya 124 kız ve 136 erkek olmak üzere toplam 260 çocuk katıldı. Katılımcıların ergenlik dönemindeki değerlendirmeler sırasında ortalama yaşının 15,8 olduğu belirtildi.

Araştırmacılar, çocukluk döneminde ekran karşısında daha fazla zaman geçirdiğini bildiren katılımcıların ergenlikte bilişsel işlemleme testlerinde daha yüksek performans gösterme eğiliminde olduğunu belirledi. Bilişsel işlemleme; bilgiyi değerlendirme, dikkatini toplama, öğrenme ve problem çözme gibi zihinsel süreçlerle ilişkili becerileri kapsıyor.

Fazla ekran süresi çocukların zekasını geliştirir mi
Fazla ekran süresi çocukların zekasını geliştirir mi

Ekranda geçirilen zaman mı, yapılan etkinlik mi önemli?

Araştırma ekibi, dijital cihaz kullanımının çocukların zihinsel gelişimi üzerindeki etkilerinin yalnızca süre üzerinden açıklanamayabileceğini değerlendiriyor. Eğitici içeriklerle ilgilenmek, strateji gerektiren oyunlar oynamak veya yaratıcı çalışmalar yapmak ile pasif biçimde video izlemek, farklı zihinsel süreçleri harekete geçirebiliyor.

Jyväskylä Üniversitesinden doktora araştırmacısı Petri Jalanko, sonuçları şu sözlerle değerlendirdi:

"Bulgular, ekran başında geçirilen zamanın çocukların ve ergenlerin bilişsel süreçlerini destekleyebileceğini gösteriyor. Muhtemelen burada önemli olan nokta, ekran başında geçirdikleri zamanda ne tür şeyler yaptıklarıdır. Öğretmenler ve ebeveynler, çocukları cihazları ve ekranları aktif düşünmeyi, problem çözmeyi, yaratıcılığı ve öğrenmeyi teşvik edecek şekilde kullanmaya teşvik etmelidir."

Jalanko, fiziksel hareketlilik ile dijital etkinlikler arasında denge kurulmasının önemini de vurguladı:

"Ekran başında geçirilen zamanı yalnızca zararlı olarak görmemeli, aktif düşünmeyi teşvik eden fiziksel aktivite ve ekran başında geçirilen zaman arasında bir denge aramalıyız."

Çocuklarda telefon ve tablet kullanımının etkileri
Çocuklarda telefon ve tablet kullanımının etkileri

Kız ve erkek çocuklarında farklı sonuçlar görüldü

Araştırmada yalnızca ekran kullanımı değil, çocukların fiziksel aktivite alışkanlıkları da değerlendirildi. Kız çocuklarında, çocukluk döneminden itibaren hafif yoğunluklu fiziksel aktiviteye daha fazla zaman ayırmanın ergenlikte daha güçlü çalışma belleğiyle ilişkili olduğu görüldü. Erkek çocuklarında ise organize sporlar ve gözetim altında gerçekleştirilen egzersizler gibi yönlendirilmiş fiziksel etkinliklere daha fazla katılım, çalışma belleği performansının yüksek olmasıyla bağlantılı bulundu.

Çalışma belleği, bilgilerin kısa süreli olarak zihinde tutulmasını ve bir görevi yerine getirirken kullanılmasını sağlayan bilişsel işlev olarak tanımlanıyor. Araştırmada ayrıca ergenlik döneminde denetimsiz fiziksel aktiviteye daha az zaman ayırdığını bildiren katılımcıların bazı bilişsel işlemleme ölçümlerinde daha iyi performans gösterdiği belirlendi.

Ancak bu sonuç, fiziksel aktiviteyi azaltmanın zihinsel performansı artırdığı anlamına gelmiyor.

Ekran süresi ve bilişsel beceriler arasındaki ilişki
Ekran süresi ve bilişsel beceriler arasındaki ilişki

Akıllı cihazlarla yapılan ölçümlerde aynı bağlantı bulunamadı

Bilim insanları, katılımcıların hareket alışkanlıklarını değerlendirmek için anketlerin yanı sıra giyilebilir ölçüm cihazlarından da yararlandı. Kalp atış hızı ve hareket verilerini kaydeden sensörlerle yapılan değerlendirmelerde, toplam fiziksel aktivite veya hareketsiz geçirilen süre ile bilişsel performans arasında belirgin bir ilişki saptanmadı.

Araştırmacılar, bu farklılığın ölçüm yöntemlerinden kaynaklanabileceğini belirtti. Çünkü sensörler kişinin hareket edip etmediğini kaydedebilse de oturduğu sırada ders çalıştığını, problem çözdüğünü veya başka bir zihinsel etkinlikle ilgilendiğini belirleyemiyor.

Jalanko, elde edilen bulgulara ilişkin şu açıklamayı yaptı:

"Çalışmamız, fiziksel aktivite ve hareketsiz davranışın bilişsel işlemeyle olan bağlantılarının karmaşık olduğunu ve cinsiyete, fiziksel aktivitenin türüne ve değerlendirme yöntemine ve hareketsiz kalma süresine bağlı olduğunu göstermektedir. Dahası, erkek ve kız çocukları beyin sağlığı açısından farklı fiziksel aktivite türlerinden fayda görebilirler."

Çocukların ekran karşısında yaptığı etkinlikler neden önemli
Çocukların ekran karşısında yaptığı etkinlikler neden önemli

Ekran süresini artırmak zekayı geliştirir mi?

Araştırmanın en önemli sınırlılığı, elde edilen sonuçların neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaması. Çocukluk döneminde daha uzun ekran kullanımı ile ergenlikte daha yüksek bilişsel performans arasında bağlantı bulunması, ekran süresini artırmanın zihinsel becerileri geliştireceği anlamına gelmiyor.

Benzer şekilde, bazı fiziksel aktivite türleriyle saptanan ilişkiler de hareketin azaltılması gerektiği şeklinde yorumlanamıyor. Araştırma ekibi, bu bağlantıların nedenlerini anlamak için katılımcıların etkinliklerinin kontrollü biçimde değiştirildiği yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Jalanko, gelecekteki araştırmalara ilişkin şunları söyledi:

"Ancak, bu konuda nedensel ilişkileri ve cinsiyet farklılıklarını ortaya çıkarmak için daha fazla müdahale çalışmasına ihtiyacımız var. Dahası, fiziksel aktivitenin yoğunluğunun bilişsel süreçlerde meydana gelen değişiklikler üzerindeki etkilerini daha spesifik olarak incelemek önemlidir."

Bulgular, çocukların ekran kullanımında yalnızca geçirilen süreye değil, dijital ortamda yapılan etkinliklerin niteliğine ve fiziksel hareketlilikle kurulan dengeye de dikkat edilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Kaynak: gdh haber merkezi

Podcast

Yapay Zekâ Özeti

Çocukların ekran süresiyle ilgili 8 yıllık araştırmanın sonuçları açıklandı! "260 çocuk incelendi, ekranın etkisi sanıldığı gibi değil"

  • Finlandiya'daki Jyväskylä Üniversitesi tarafından yürütülen sekiz yıllık bir araştırma, çocukluktaki ekran süresinin ergenlik dönemindeki bilişsel performans üzerindeki etkilerini inceledi.
  • Toplam 260 çocuğun takip edildiği çalışmada, çocuklukta daha fazla ekran başında vakit geçirenlerin problem çözme ve dikkat gibi zihinsel süreçlerde daha yüksek başarı sergilediği saptandı.
  • Uzmanlar, bu durumun ekran başında geçirilen süreden ziyade, eğitici içerikler ve strateji gerektiren oyunlar gibi nitelikli aktivitelerle ilişkili olabileceğini belirtiyor.
  • Araştırma sonuçları ayrıca fiziksel aktivitelerin zihin gelişimindeki rolüne dikkat çekerken, kızlarda hafif egzersizlerin, erkeklerde ise organize sporların belleği güçlendirdiğini ortaya koyuyor.
  • Bilim insanları, dijital cihaz kullanımının fiziksel hareketlilikle dengelenmesi ve çocukların aktif öğrenmeyi teşvik eden içeriklere yönlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu özet yapay zekâ tarafından oluşturulmuştur. Doğruluk için haberin tamamını okuyunuz.

Yazı Boyutu

Haberin görünümü bu boyutta görünücek. Göz yorgunluğu olmadan rahat okuma.

Haberi Paylaş

gdh gündem bülteni

Gündemin nabzını her sabah gelen kutunuzda yakalayın.

Türkiye ve dünyadan öne çıkan haberleri, arka plan analizleriyle birlikte doğrudan e-posta adresinize gönderiyoruz.

Ücretsiz · İstediğiniz an iptal

Gündem bültenine katılın

Kayıt ücretsiz; istediğin an abonelikten çıkabilirsin.

Tüm bültenleri gör

Şehrini seç

Haberi Paylaş

gdh'yi bir arkadaşınıza tavsiye etme ihtimaliniz 0-10 skalasında kaç olur?

Hiç tavsiye etmezdimKesinlikle tavsiye ederim