- Uluslararası bilim insanlarının araştırmasında, Erzincan Havzası ve Karlıova Üçlü Eklem bölgesinin altında iki ayrı sığ magma rezervuarı tespit edildi.
- Kuzey Anadolu Fayı'ndaki hareket ve gerilmelerin, magmanın yukarı doğru ilerlemesini kolaylaştırabilecek bir mekanizma oluşturduğu belirlendi.
- Kesin bir tarih veya tahmin vermeyen çalışma, Doğu Anadolu'daki sismik ve volkanik risklerin magma-fay etkileşimiyle birlikte takip edilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye, İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya'dan bilim insanlarının katıldığı araştırmada, Erzincan Havzası ile Karlıova Üçlü Eklem bölgesinin altında iki farklı sığ magma rezervuarı tespit edildi.
Prof. Dr. Özgür Karaoğlu liderliğindeki çalışmada, aktif fay sistemi ile yer altındaki magma yapıları arasındaki ilişki incelendi. Araştırmada yüksek çözünürlüklü sismik tomografi ve üç boyutlu sayısal modelleme yöntemlerinden yararlanıldı. Çalışmanın sonuçları, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı.
Magma haznelerinin özellikleri farklı
Araştırmada batıdaki magma rezervuarının Erzincan Havzası'nın altında, doğudaki rezervuarın ise Karlıova Üçlü Eklem bölgesinde bulunduğu belirlendi.
Prof. Dr. Karaoğlu, deprem verileri üzerinden gerçekleştirilen sismik tomografi çalışmalarının Erzincan-Yedisu hattı ve Tunceli'ye uzanan bölgede iki ayrı sığ magma haznesine işaret ettiğini belirtti.
Bilim insanları, iki rezervuarın sıcaklık ve eriyik oranlarının birbirinden farklı olabileceğini değerlendiriyor. Batıdaki rezervuarın çevresinde sismik açıdan daha sessiz bir yapı görülürken, doğudaki rezervuarın çevresinde daha belirgin ve sürekli sismisite tespit edildi.
Kuzey Anadolu Fayı magma hareketlerini etkileyebilir
Çalışmada, Kuzey Anadolu Fayı boyunca gerçekleşen sağ yönlü hareketin magma rezervuarlarının çevresinde çekme gerilmeleri oluşturabileceği ortaya konuldu.
Üç boyutlu modellemelere göre bu gerilmeler, rezervuarların kırılmasını ve magma damarlarının yukarı doğru ilerlemesini kolaylaştırabilecek bir mekanizma oluşturabilir.
Araştırmacılar, söz konusu gerilme aktarımının başlangıçta magma kaynaklı aşırı bir basınç bulunmasa bile gerçekleşebileceğine dikkat çekti. Fay zonundaki kırıklı yapının da gerilmenin yüzeye doğru aktarılmasını kolaylaştırabileceği belirtildi.
Araştırmacılardan deprem ve patlama uyarısı
Çalışmanın belirli bir tarihte deprem ya da volkanik patlama yaşanacağı yönünde bir öngörü ortaya koymadığı özellikle vurgulandı.
Araştırmanın sonuçları, Doğu Anadolu'daki aktif faylarla magma sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor. Bilim insanları, özellikle Erzincan Havzası çevresindeki magma-fay etkileşiminin bölgenin sismik ve volkanik tehlikelerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Çalışma, bölgedeki sismisite ile olası magmatik hareketlerin birlikte ve düzenli şekilde izlenmesinin önemini de ortaya koyuyor.