- Atmosferdeki su buharı miktarı ağustos ayında metrekare başına 27,35 kilogramla rekor kırdı.
- Bilim insanlarına göre daha sıcak atmosferin daha fazla su buharı tutabilmesi ve Pasifik’te güçlenen El Niño koşulları rekor seviyede etkili oldu.
- Artan su buharı, aşırı sıcakların yanı sıra yoğun yağışları ve tropikal siklonlar dahil olmak üzere daha güçlü fırtınaları tetikleme riskini artırıyor.
- Uzmanlar, su buharının aynı zamanda güçlü bir sera gazı olduğunu ve atmosferdeki artışın ısınmayı daha da besleyen bir geri besleme mekanizması oluşturduğunu belirtiyor.
Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi'ne (C3S) göre dünya atmosferindeki su buharı miktarı ağustos ayında şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Atmosferin bir metrekarelik yüzey alanının üzerinde bulunan hava sütunundaki su buharı miktarı, ağustosta metrekare başına 27,35 kilogram olarak ölçüldü. Bu değer, Temmuz 2024'te kaydedilen önceki rekorun metrekare başına 0,04 kilogram üzerine çıktı.
İlk bakışta küçük görünen fark, gezegen ölçeğinde son derece büyük bir miktara karşılık geliyor. İklim bilimcilerin hesaplamasına göre rekor ile önceki değer arasındaki fark yaklaşık 20 trilyon litre ek su buharına denk geliyor. Bu miktar, her biri bir kilometre genişliğinde, yüksekliğinde ve derinliğinde yaklaşık 20 su küpüne eşdeğer.
Daha sıcak atmosfer daha fazla su buharı taşıyor
C3S kıdemli bilim insanı Julien Nicolas, atmosferdeki su buharı miktarının 1979'dan bu yana geriye dönük olarak takip edildiğini belirtti. Ölçümler; uydular, hava balonları ve diğer kaynaklardan elde edilen nem verilerinin hava durumu modelleriyle birleştirilmesiyle oluşturulan ERA5 veri setine dayanıyor.
Nicolas'a göre ağustos ayında kaydedilen su buharı rekoru, aynı ay küresel sıcaklıklarda görülen olağanüstü seviyelerle bağlantılı. Atmosferdeki sıcaklık her 1 derece arttığında havanın taşıyabileceği su buharı miktarı yaklaşık %7 artıyor.
Ağustos ayı aynı zamanda ERA5 kayıtlarında 1940'tan bu yana dünyanın en sıcak ayları arasında yer aldı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin 1850'ye kadar uzanan veri setinde ise ağustos, kaydedilen en sıcak ay olarak ölçüldü.
El Niño da rekoru destekledi
Uzmanlara göre rekorun oluşmasında yalnızca küresel ısınma değil, Pasifik Okyanusu'nda güçlenen El Niño koşulları da etkili oldu.
Özellikle tropikal okyanusların atmosferdeki su buharının başlıca kaynaklarından biri olduğu belirtiliyor. Ağustos ayında bu bölgelerde deniz yüzeyi sıcaklıklarının olağanüstü yüksek seviyelere çıkması, buharlaşmayı artırarak atmosferdeki toplam su buharının yükselmesine katkı sağladı.
Mevcut El Niño koşullarının şimdiye kadar kaydedilen en güçlü El Niño olması bekleniyor. Bilim insanları, bu durumun gelecek yıl küresel sıcaklıkların yeni rekorlara ulaşma riskini de artırabileceğini belirtiyor.
Daha fazla su buharı daha şiddetli yağış anlamına gelebilir
Atmosferdeki su buharındaki artışın en önemli sonuçlarından biri aşırı yağış riskinin yükselmesi.
C3S bilim insanı Nicolas, atmosferdeki yüksek su buharı seviyelerinin özellikle tropikal siklonlar gibi sistemlerde daha yoğun yağışlara yol açabileceğini ve fırtınalara ilave enerji sağlayabileceğini belirtti.
Bunun nedeni, su buharının yoğunlaşarak bulut damlacıklarına dönüşmesi sırasında ısı açığa çıkması. Bu süreç, fırtınaların güçlenmesine katkı sağlayabiliyor.
Su buharı aşırı sıcakları da ağırlaştırıyor
Uzmanlara göre atmosferdeki fazla nem yalnızca yağışları değil, sıcak hava dalgalarının etkisini de artırabiliyor.
New South Wales Üniversitesi'nden iklim bilimci Steven Sherwood, atmosferdeki su buharının yüksek enlemlere taşınmasıyla havaya ısı aktarılabildiğini belirtti. Yüksek nem oranı ayrıca geceleri sıcaklıkların yeterince düşmesini engelleyerek insanların sıcak hava dalgalarının ardından serinleyip toparlanmasını zorlaştırıyor.
Melbourne Üniversitesi'nden iklim bilimci Kimberley Reid ise sıcaklık ile su buharının birbirine yakından bağlı olduğunu belirterek, son rekorların fosil yakıt kaynaklı emisyonlar ile El Niño'nun ortak etkisiyle ortaya çıktığını söyledi.
Su buharı ısınmayı daha da besleyebilir
Su buharındaki artış, iklim sisteminde bir geri besleme mekanizması oluşturması nedeniyle ayrıca önem taşıyor.
Su buharı atmosferde doğal olarak bulunan güçlü bir sera gazı. Atmosfer ısındıkça daha fazla su buharı taşıyabiliyor; artan su buharı da atmosferde daha fazla ısı tutulmasına katkı sağlıyor. Reid'e göre bu döngünün temelinde ise fosil yakıtların yakılması sonucu atmosfere salınan karbondioksit ve metan gibi sera gazlarının artışı bulunuyor.
Bilim insanları bu nedenle ağustos ayında kırılan su buharı rekorunu tek başına bir meteorolojik istatistik olarak değil, küresel sıcaklıklardaki uzun vadeli artışla birlikte değerlendirilmesi gereken bir gösterge olarak ele alıyor.