Fransa'nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt Ödülü, bu kez bir yapay zekâ tartışmasıyla gündemde.
Kanada-Haiti kökenli yazar Thélyson Orélien'in “C'était ça ou mourir” (It Was That or Die) adlı romanı, yapay zekâ kullanılarak yazıldığı iddialarının ardından Goncourt'un uzun listesinden çıkarıldı. Goncourt Akademisi, kararın ödülün ve akademinin edebiyata ilişkin “bütünlüğünü” koruma amacı taşıdığını açıkladı.
“Romanın büyük bölümü yapay zekâ ürünü”
Tartışma, sosyal medyada faaliyet gösteren “Balance ton Claude” adlı anonim bir hesabın suçlamalarıyla başladı. Hesap, Orélien'in romanının “neredeyse tamamen” yapay zekâ tarafından üretildiğini öne sürdü.
Daha sonra essayist Samuel Fitoussi, hesabın arkasındaki kişilerden biri olduğunu açıkladı. İddialar arasında yalnızca yapay zekâ kullanımı değil, geçmişte yayımlanmış bazı metinlerle ilgili intihal suçlamaları da yer aldı. Orélien ise yapay zekâyı romanını yazmak için kullandığı iddiasını kesin biçimde reddediyor.
Goncourt: “Mesaj vermek istiyoruz”
Goncourt Akademisi, kitabın büyük ölçüde yapay zekâ ürünü olduğuna ilişkin farklı analizlerin birbirini desteklediğini ve bu nedenle romanı listeden çıkardığını açıkladı.
Akademi, kararın aynı zamanda açık bir mesaj taşıdığını belirtti: Yapay zekâ yardımıyla üretilen metinlerin edebiyat ödüllerinde onaylanmayacağı.
Roman, yalnızca Goncourt listesinde yer alan sıradan bir eser değildi. Orélien'in kitabı Fransa'da büyük ilgi görmüş, ödüller kazanmış ve edebiyat çevrelerinde dikkat çekmişti. Eserin yaklaşık 35 bin sattığı ve Fnac Roman Ödülü'nü kazandığı bildirildi.
Tartışma şimdi daha büyük
Olay, edebiyat dünyasında çok daha temel bir soruyu gündeme getiriyor:
Bir romanı değerli yapan şey yalnızca ortaya çıkan metin mi, yoksa o metnin arkasındaki insan emeği mi?
Yapay zekâ ile yazım araçlarının hızla yaygınlaştığı bir dönemde Goncourt'un kararı, edebiyat dünyasının bu konuda sınır çizme girişimlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Ancak Orélien hakkındaki suçlamaların tamamı kesinleşmiş değil. Yazar iddiaları reddederken, tartışmanın sosyal medya üzerinden başlaması da soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Reuters'a göre yazarın Kanadalı ve Fransız yayınevleri de daha önce Orélien'e destek vermiş ve suçlamalar karşısında onun arkasında durduklarını açıklamıştı.
Goncourt Akademisi'nin ikinci aday listesi 6 Ekim'de açıklanacak.
Ancak bu yıl ödül yarışında artık yalnızca “En iyi roman hangisi?” sorusu sorulmayacak.
Bir soru daha var:
Romanı gerçekten kim yazdı?