Şeker-İş Sendikası'nın hakemli İş ve Hayat Dergisi'nde yayımlanan bir makalede, işçi emekli aylıklarının hesaplanmasında ve zam dönemlerinde asgari ücretin esas alınması önerildi.
Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın haberine göre, çalışmada mevcut emekli aylığı hesaplama sisteminin zaman içinde aylıkların asgari ücret karşısındaki değerini düşürdüğüne dikkat çekildi.
Emekli aylıkları zaman içinde eriyor
Emekli aylıkları, sigortalıların çalışma dönemlerine göre farklı hesaplama yöntemleriyle belirleniyor. 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerde farklı parametreler uygulanıyor.
Makalede, özellikle güncelleme katsayısı ve aylık artış yöntemlerinin emekli gelirlerinin zaman içinde gerilemesine yol açtığı belirtildi.
Çalışmada verilen örneğe göre, 8 bin 195 prim günü üzerinden bağlanan bir emekli aylığı, Temmuz 2002'de asgari ücretin yüzde 97,93'üne karşılık gelirken 2012'de yüzde 55,76'sına geriledi. Bu oran, 2026 Ocak ayında yüzde 65,44 olarak hesaplandı.
Emekli aylığı asgari ücrete nasıl endekslenecek?
Önerilen modelde, prime esas kazançların güncelleme katsayısı yerine güncel asgari ücret üzerinden hesaplanması öngörülüyor.
Buna göre:
- Emekli aylığı, bağlandığı tarihteki asgari ücrete oranlanacak.
- Temmuz'da asgari ücret artarsa emekli aylığı da aynı oranda artırılacak.
- Asgari ücret artışı olmazsa altı aylık TÜFE oranında zam yapılacak.
- Ocak ayında aylıklar yeni asgari ücrete göre yeniden belirlenecek.
Modelde, daha önce emekli olanların aylıklarının da emeklilik tarihlerindeki asgari ücrete oranları dikkate alınarak güncellenmesi öneriliyor.
43 bin 954 TL'lik aylık 67 bin 874 TL'ye çıkıyor
Makalede önerilen modelin etkisi örnek hesaplamayla da gösterildi.
2000-2024 yılları arasında prime esas kazancı ortalama 3 asgari ücret düzeyinde olan ve 1 Şubat 2025'te emekli olan bir kişinin aylığı, mevcut sistemde Temmuz 2026 itibarıyla 43 bin 954 TL olarak hesaplandı.
Önerilen modelde ise aylığın brüt asgari ücretin yüzde 174,50'si oranında bağlanması öngörülüyor. Bu hesaplamayla aylık Ocak 2026'da 57 bin 637 TL'ye, temmuz ayındaki yüzde 17,76'lık enflasyon artışı sonrasında ise 67 bin 874 TL'ye ulaşıyor.
Modelin bütçeye ek yük getirmesi bekleniyor
Makalede, emekli aylıklarının asgari ücrete endekslenmesinin kamu bütçesine ilave yük getireceği belirtildi. Bu nedenle önerinin kısa vadede hayata geçirilmesinin güç olduğu ifade edildi.
Çalışmada, modelin uygulanabilmesi için oluşacak ek bütçe yükünü karşılayacak gelir getirici faaliyetlere ağırlık verilmesi gerektiği vurgulandı.