- Emine Erdoğan, COP31 kapsamında düzenlenen Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı'nda Küresel Sıfır Atık İttifakı'nı tanıtarak 5 öncelikli çalışma alanını açıkladı.
- Türkiye'nin geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 37'nin üzerine çıktığını belirten Erdoğan, küresel üretim ve tüketim modellerinin çevresel etkilerine dikkat çekti.
- Gazze'deki çevresel tahribatı ve küresel askeri harcamaları değerlendiren Erdoğan, lider eşlerine ortak projeler geliştirme ve sıfır atık çalışmalarına katılma çağrısında bulundu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın ev sahipliğinde, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya'da Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı düzenlendi.
Toplantıda Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın tanıtımını gerçekleştiren Erdoğan, ülkeler arasında kalıcı işbirlikleri geliştirmeyi amaçladıklarını belirterek sıfır atık, döngüsel ekonomi, plastik ve ambalaj atıkları, gıda israfı ve eğitim gibi konularda ortak çalışmalar yürütüleceğini açıkladı.
“İklim krizinde raporların ve hedeflerin ötesine geçmeliyiz”
Toplantının açılışında konuşan Emine Erdoğan, COP31 vesilesiyle katılımcıları Türkiye'de ağırlamaktan büyük mutluluk duyduğunu söyledi. 195 ülkeden 100 bini aşkın katılımcı ve 100'ün üzerinde liderin, insanlığın ortak geleceğine yön vermek üzere bir araya geldiğini belirten Erdoğan, geniş katılımın ortak irade gücünü ve üstlenilen sorumluluğun büyüklüğünü gösterdiğini ifade etti.
Erdoğan, şöyle konuştu: “On yıllardır iklim zirvelerinde sıcaklık artışını, kuraklığı, orman kayıplarını konuşuyor, bilim insanlarının uyarılarını dinliyoruz. Bu çabalar kuşkusuz küresel bir bilinç oluşturdu. Ancak artık iklim krizinin boyutlarını ortaya koyan raporların, uyarıların ve hedeflerin ötesine geçmemiz gereken bir dönemdeyiz. Çünkü bilginin değeri, onu hangi kararlara dönüştürebildiğimizle de ölçülür.”
Türkiye'nin geri kazanım oranı yüzde 37'yi aştı
Asıl meselenin ne yapılacağını bilmemek değil, bilinenleri hayata geçirecek iradeyi ortaya koymak olduğunu vurgulayan Emine Erdoğan, Türkiye'nin COP31'i bir “aksiyon COP'u” olarak tanımlamasının nedenini anlattı. Erdoğan, şu ifadeleri kullandı: “Türkiye olarak, COP31'i bir aksiyon COP'u olarak tanımlamamızın sebebi budur. Başarıyı yalnızca verilen taahhütlerle değil, bunların insanların hayatında, şehirlerimizde ve üretim biçimlerimizde oluşturduğu değişimle ölçmek istiyoruz. 9 yıl önce başlattığımız Sıfır Atık Hareketi, bu anlayışın somut bir örneğidir. Evlerde başlayan farkındalık, bugün okullardan belediyelere, kamu kurumlarından fabrikalara uzanan bir sisteme dönüştü. Bu süreçte ülkemizin geri kazanım oranı yüzde 13'ten yüzde 37'nin üzerine çıktı. Daha önemlisi, her yaştan insanın günlük hayatında karşılık bulan bir sorumluluk bilinci gelişti.”
“Başarımızı oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz”
Sıfır Atık Hareketi sürecinde edindikleri en önemli dersin, atığın çöp kutusunda değil, verilen kararda başladığını öğrenmek olduğunu söyleyen Erdoğan, bir ürünün gerçekten gerekli olup olmadığının, nasıl üretildiğinin ve ne kadar kullanıldığının ortaya çıkacak atığı belirlediğini ifade etti. Yıllarca daha fazla üretmenin kalkınmanın, daha fazla tüketmenin ise refahın göstergesi sayıldığını hatırlatan Erdoğan, sonrasında atıkları geri dönüştürmenin başarı kabul edildiğini belirtti.
Geri dönüşümün değerli olduğunu ancak en iyi yönetilen atığın üretiminde bile toprak, su, enerji ve emek harcandığını vurgulayan Erdoğan, şöyle konuştu: “Başarımızı yalnızca geri kazandığımız atıkla değil, oluşmasını önlediğimiz atıkla da ölçmeliyiz. Daha az kaynakla daha yüksek yaşam kalitesine ulaşmak, kalkınma anlayışımızın merkezinde yer almalı.”
Tütün endüstrisi ve tekstil sektörünün çevresel etkilerine dikkat çekti
“Atık, kararda başlıyorsa şu soruyu sormalıyız, bu kararları kim veriyor?” diyen Emine Erdoğan, doğal kaynaklar üzerindeki baskının önemli bir bölümünün küresel üretim ve tüketim modellerinden kaynaklandığını belirtti.
Erdoğan, tütün, tekstil ve dijital sektörlerinin çevresel etkilerine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: “Doğal kaynaklarımız üzerindeki baskının önemli bir bölümü, küresel üretim ve tüketim modellerinden doğuyor. Tütünün sağlığa zararlarını konuşuyoruz. Oysa Dünya Sağlık Örgütü'ne göre tütün endüstrisi her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine neden oluyor. Benzer şekilde moda ve tekstil sektörünün yılda 92 milyon ton atık ürettiği bir dünyada, ürünlerin giderek kısalan kullanım ömrünü yalnızca tüketicilerin tercihiyle açıklayamayız. Dijital dünyada ise bizi ekran başında daha uzun tutmaya yönelen iş modellerinin yanında büyüyen altyapının enerji ve su ihtiyacını da sorgulamalıyız.”
“Küresel şirketlerin sorumluluğu da küresel olmalı”
Yapay zekanın israfı azaltmak, üretimi daha verimli hale getirmek ve çevresel sorunlara yeni çözümler bulmak açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Emine Erdoğan, teknolojik gelişmelerin çevresel maliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Erdoğan, şunları kaydetti: “Fakat teknolojik ilerlemeyi çevresel maliyetlerinden ayrı değerlendiremeyiz. Geleceğin teknolojilerini geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edemeyiz. Bir şirketin ekonomik kazancının bedeli, başka bir toplumun tükenen su kaynakları veya kirlenen toprağı olmamalıdır. Bu nedenle büyük şirketlerin kaynak kullanımlarını şeffaflaştıran, çevresel etkilerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlar geliştirmeliyiz. Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sorumluluğu da küresel olmalıdır.”
Gazze'de 61 milyon ton enkaz biriktiğini açıkladı
Tabiatın geleceğini belirleyen kararların yalnızca üretim ve tüketimle sınırlı olmadığını ifade eden Erdoğan, savaşların doğa üzerinde nesiller boyunca süren yaralar açtığını söyledi. Ukrayna'dan Sudan'a çatışmaların devam ettiği bölgelerde bu etkilerin görüldüğünü belirten Erdoğan, en ağır tahribatın yaşandığı Gazze'ye ilişkin verileri paylaştı.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı'na göre Gazze'de 61 milyon ton enkaz biriktiğini, meyve bahçeleri ve zeytinliklerin yüzde 97'sinin yok olduğunu ve kalan tatlı su kaynaklarının çoğunun kirlendiğini aktardı.
Bu yıkımın iyileşmesinin nesiller boyunca sürebileceğini vurgulayan Erdoğan, şöyle devam etti: “Dünya askeri harcamaları 2,9 trilyon dolarla tarihi rekor bir seviyeye ulaşmışken, bu kaynakların küçük bir bölümünün dahi insanlığın ortak sorunlarına ayrıldığında nelerin mümkün olabileceğini bir an için düşünelim. Yıkılan şehirleri yeniden imar edebilir, çoraklaşan coğrafyalar ihya edilebilir ve barış tüm kıtaların iklimi olabilir.”
Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın 5 önceliği açıklandı
Evde, üretimde ve siyasette verilen kararları hiçbir ülkenin tek başına değiştiremeyeceğini belirten Emine Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürmeyi amaçladığını söyledi. Erdoğan, ittifakın hedeflerini şöyle anlattı: “Bugün tanıtımını gerçekleştirdiğimiz Küresel Sıfır Atık İttifakı, bu ortak sorumluluğu kalıcı işbirliklerine dönüştürme irademizin bir ifadesidir. İttifakımızla, ülkelerin başarılı uygulamalarını birbirinden öğrendiği, ortak projeler geliştirdiği ve yerel çözümleri küresel ölçekte yaygınlaştırdığı güçlü bir işbirliği zemini oluşturmayı hedefliyoruz. Sıfır atık ve döngüsel ekonomi, plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, gıda ve organik atıklar ile eğitim ve gençlik olmak üzere 5 öncelikli alanda çalışmalar yürütmeyi öngörüyoruz. Bu çalışmalarımızı birbirini tamamlayan 3 yapı üzerinden geliştirmeyi planlıyoruz.”
İttifakın çalışmaları kapsamında belirlenen 5 öncelikli alan şöyle:
- Sıfır atık ve döngüsel ekonomi
- Plastik ve ambalaj atıkları
- Sıfır atık bölgeleri
- Gıda ve organik atıklar
- Eğitim ve gençlik
İstanbul Platformu aracılığıyla ortak projeler geliştirilecek
Emine Erdoğan, her yıl düzenlenen Sıfır Atık Forumu'nda ortak önceliklerin ve çözüm önerilerinin ele alınacağını, İstanbul Platformu aracılığıyla bu önerilerin somut projelere ve uygulama ortaklıklarına dönüştürülmesine katkı sağlanacağını belirtti.
Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın çalışmaların daha geniş coğrafyalara yayılmasını ve ülkeler arasında yeni işbirliklerinin kurulmasını teşvik edeceğini ifade eden Erdoğan, şu açıklamada bulundu:
“Böylece uluslararası kuruluşları, yerel yönetimleri, akademiyi, özel sektörü ve sivil toplumu ortak hedefler etrafında buluşturmayı amaçlıyoruz. Bu sorunların çözümü tek bir ülkenin çabasıyla mümkün değil, bilgimizi, imkanlarımızı ve tecrübelerimizi buluşturmalıyız.”
Lider eşlerine ortak çalışma daveti
Toplantıya katılan her lider eşinin dönüşüme katkı sağlayabilecek bir etki alanı bulunduğunu belirten Emine Erdoğan, lider eşlerinin toplumların farklı kesimlerine ulaşabildiğini, kamu kurumları, sivil toplum ve iş dünyasını ortak amaçlar etrafında buluşturabildiğini söyledi. Küçük bir yerel girişime verilen desteğin daha geniş bir değişimin başlangıcı olabileceğine işaret eden Erdoğan, lider eşlerini Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın etkin paydaşları olmaya, ülkelerinin tecrübelerini ve başarılı uygulamalarını ortak çalışmaya taşımaya davet etti.
Toplantının ardından yeni işbirliklerinin kurulmasını, ortak projelerin geliştirilmesini ve ilerlemenin somut sonuçlarla ortaya konulmasını arzuladığını dile getiren Erdoğan, lider eşlerine Antalya'dan ayrılırken ülkelerine yeni birer taahhüt listesi kadar birlikte başlattıkları ortak çalışmaları da götürmeleri çağrısında bulundu. Emine Erdoğan, katılımcılara ortak geleceğe gösterdikleri hassasiyet için teşekkür ederek Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın ülkeler ve bütün insanlık için hayırlı olmasını diledi.
COP31 toplantısına çok sayıda lider eşi katıldı
Emine Erdoğan'ın ardından toplantıda şu isimler de konuşma yaptı:
- Brezilya Devlet Başkanının eşi Janja Lula da Silva
- Özbekistan Cumhurbaşkanının eşi Ziroat Mirziyoyeva
- Mikronezya Devlet Başkanının eşi Ancelly Simina
- Maldivler Devlet Başkanının eşi Sajidha Mohamed
- Mozambik Devlet Başkanının eşi Gueta Selemane Chapo
- KKTC Cumhurbaşkanının eşi Nilden Bektaş Erhürman
- Burundi Hükümet Başkanının eşi Francine Ntakarutimana
- Bangladeş Başbakanının eşi Zubaida Rahman
- Pakistan Başbakanının gelini Zainab Suleman
- BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo
- BM Habitat İcra Direktörü Ancaludia Rossbach