Azerbaycan Cumhurbaşkanı Dış Politika Danışmanı ve Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Dış Politika İşleri Daire Başkanı olan Hikmet Hajiyev, ABD medyasında Karabağ savaşı sonrası ortaya çıkan sürece dair bir makale kaleme aldı.
Analizde; Ermenistan'ın 2020 yılında, Azerbaycan'a karşı Türkiye'nin desteği ile 44 günde sonuçlanan ve Ermenistan adına hezimetle sonuçlanan 2. Karabağ Savaşı'nın sonuçlarını manipule etmeye çalıştığı belirtildi.
Makalede ayrıca; Ermenistan'ın dünyada yeni oluşan jeopolitik gerçeklerden kaçınarak, hezimete uğrayan fantezilerini hayata geçirmeye çalışmasından vazgeçmesi gerektiği ve 2. Karabağ savaşının sonuçlarının artık, hukuki bir çerçeveye oturtulması gerektiğine dikkat çekildi.
İşte National Interest'de kaleme alınan makale:
Ermenistan otuz yılı aşkın bir süre boyunca Azerbaycan'ın uluslararası alanda tanınan egemen topraklarının yaklaşık yüzde 20'sini işgal etti. Burada yaşayan bir milyona yakın Azerbaycanlı ise evlerini terk etmek zorunda kaldı ve kendi ülkeleri içinde yerinden edilmiş kişiler haline geldi.
2020 yılında 44 gün süren bir savaşın ardından geri kazanılan topraklar, Azerbaycan'ın kamusal, özel, kültürel ve dini mirasının, nasıl eşi benzeri görülmemiş bir şekilde tahrip edildiğini ortaya koydu.
Bir zamanlar bölgenin en büyük şehirlerinden biri olan Ağdam, bugün "Kafkasya'nın Hiroşiması" olarak anılacak kadar şiddete maruz kaldı ve adeta yok edildi. İşgalciler Azerbaycan'a dair her türlü izi ortadan kaldırmaya çalışmışlardı.
Uluslararası hukuk bağlamında neredeyse dünyadaki tüm ülkeler ve dört ayrı BM Güvenlik Konseyi kararı; Karabağ'ı Azerbaycan'ın egemen bölgesi olarak tanımasına rağmen, Ermeni siyasetçiler otuz yıl boyunca ya bağımsız bir etnik Ermeni bölgesi yaratma ya da ele geçirilen toprakları ilhak ederek Ermenistan'la birleşme hayalleri kurdular.
Ermenistan'ın Başşbakanı Nikol Paşinyan 2018'de iktidara geldiğinde, Azerbaycan onun çatışmanın barışçıl çözümü için farklı bir yol izleyebileceğini umuyordu. Ancak sadece bir yıl sonra yaptığı "Karabağ Ermenistan'dır, o kadar" açıklaması, müzakere sürecine dair umutları sona erdirdi.
2020 yılındaki çatışmalardan sonra ise bu açıklama, Ermenistan için acı gerçeklerle karşılaştı ve bu yılın başlarında Ermenistan'ın Karabağ'ın Azerbaycan'ın bir parçası olduğunu kabul etme zorunluluğu doğdu.
Gelinen noktada Ermenistan yönetimi; barıştan bahsedip, karartma kampanyalarıyla zamana oynamak gibi çok tanıdık bir strateji izliyor. Savaşta ağır bir yenilgi almasına rağmen Ermenistan'ın, Karabağ'daki ayrılıkçı rejimin liderliğiyle birlikte, barış müzakerelerini engellemek için uluslararası kampanyayı başlatması da şaşırtıcı olmadı.
Zira bu ayrılıkçı oluşumun varoluş nedeni, sert jeopolitik gerçeklerden kaçınırken gerçekleşmesi çok zor olan fantezileri hayata geçirmeye çalışmaktır.
Bu anlamda belirtmek gerekiyor ki; sahadaki gerçeklik değişti ve Azerbaycan, Karabağ bölgesindeki Ermeni temsilcilerini yeniden entegrasyon konusunda açık ve gerçek bir diyaloğa davet ediyor.
Azerbaycan birçok kez Karabağ'daki etnik azınlık olarak haklarının, güvenliklerinin ve aynı zamanda yükümlülüklerinin Azerbaycan Anayasası kapsamında sağlanacağını belirtti ve Uluslar arası hukuka dayanarak buna, saygı duyulmasını istedi.
Şu anda kritik olan, barış görüşmeleri devam ederken bile bölgede çatışmaların devam etmesi ve Laçin Yolu'nun hayata geçmemesi için İran başta olmak üzere çeşitli erklerin rol almaya çalışmasıdır.
Uluslararası raporlara göre Azerbaycan; şu anda bölgeye gıda ve ilaç tedarikini, günlük kapasitesi 17 bin araçtan fazla olan farklı bir yol üzerinden yapmayı teklif etti. Hem Avrupa Birliği hem de Uluslararası Kızıl Haç Komitesi bu güzergahın kullanılabilir olduğunu kabul etti.Ancak yeniden inşa edilen bu dört şeritli Ağdam-Hankendi yolu, Karabağ ayrılıkçıları tarafından defalarca reddedildi.
44 gün süren savaşı kaybeden Ermenistan, bir yandan tehdit altında olduklarını iddia ederken, diğer yandan da uluslararası toplumun desteğini almak için kriz mühendisliği yaparak, dünyayı Azeriler ve Ermenilerin bir zamanlar olduğu gibi birlikte yaşayamayacağına ikna etmeye çalışıyor.
Bu ayrılıkçıların lideri olan Arayik Harutyunyan'ın;
"Azerbaycan bir eliyle bizi boğarken diğer eliyle besliyor"
şeklindeki paradoksal iddiası, uluslararası arenada karşılık görüyor.
İşte tam da bu nedenle 44 gün savaşının sonuçlarının artık hukuki bir çerçeveye oturtulmasının vakti gelmiş gibi görünüyor.
Ermenistan artık, bu tür kampanyalar ve diplomatik oyunlarla uğraşmak yerine barış müzakerelerine ve iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine kendini adamalıdır.
Ermenistan yönetiminin Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü desteklediğine dair sözlü beyanları, bir barış antlaşmasının olabilirliğini ortaya koymaktadır.
İkinci Karabağ savaşı sonrası Azerbaycan, bölgede barışa giden yolun haritasını çıkarmak için gerekli adımları atmış görünüyor ve şimdi top, Ermenistan ve onun siyasi liderliğinde.