- Ermenistan parlamentosu TRIPP anlaşmasını 63’e karşı 32 oyla kabul etti.
- ABD bağlantılı girişim yüzde 74 hisseye ve 49 yıllık geliştirme haklarına sahip olacak.
- Erivan, sınır, gümrük ve güvenlik yetkilerinin Ermenistan’da kalacağını belirtiyor.
- Proje, Azerbaycan-Nahçıvan bağlantısını güçlendirmeyi ve ABD’nin Güney Kafkasya’daki ekonomik varlığını artırmayı hedefliyor.
Ermenistan parlamentosu, Azerbaycan ana karasını Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne bağlaması planlanan Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) anlaşmasını 28 Ekim’de onayladı.
Başbakan Nikol Paşinyan’ın iktidardaki Sivil Sözleşme Partisi anlaşmayı desteklerken, muhalefetteki Güçlü Ermenistan ve Ermenistan fraksiyonları karşı oy kullandı.
Ermenistan’ın güneyindeki Syunik bölgesinden geçmesi planlanan yaklaşık 42-44 kilometrelik güzergâh, Azerbaycan ile Nahçıvan arasında ulaşım bağlantısı kurmayı hedefliyor. Projenin Türkiye ve Avrupa pazarlarına erişimi kolaylaştırması ve Orta Koridor ulaşım ağını güçlendirmesi bekleniyor.
ABD bağlantılı şirket yüzde 74 hisseye sahip olacak
Anlaşma kapsamında Ermenistan’da kurulacak TRIPP Geliştirme Şirketi’nde ABD tarafı yüzde 74, Ermenistan ise yüzde 26 hisseye sahip olacak. Şirketin 49 yıllık geliştirme ve arazi kullanım hakları bulunacak; bu süre 50 yıl daha uzatılabilecek.
Uzatma seçeneğinin kullanılması durumunda Ermenistan’ın hissesi yüzde 49’a yükselirken ABD’nin payı yüzde 51’e düşecek. Ancak bu düzenleme, Amerikan tarafının çoğunluk hissesini uzun vadede korumasına imkân tanıyor.
Proje kapsamında demiryolu ve kara yolu altyapısının yanı sıra elektrik iletim hatları ve fiber optik ağların geliştirilmesi öngörülüyor. Petrol ve doğal gaz boru hatları ise değerlendirme aşamasında bulunuyor.
Erivan egemenlik yetkilerinin kendisinde kalacağını savunuyor
Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan, anlaşmanın ülkenin egemenlik haklarını ortadan kaldırmadığını belirtti. Sınır kontrolleri, gümrük işlemleri, göç yönetimi, vergilendirme ve kolluk faaliyetleri Ermenistan’ın yetkisinde kalacak.
Anlaşma, özel işletmecilerin belirli idari işlevleri üstlenmesine olanak tanırken güvenlik personelinin Ermeni makamlarından yetki almasını öngörüyor. Acil durumlarda Ermeni yetkililerin üstün yetkileri bulunacak.
Erivan yönetimi, projenin sivil ve ticari nitelikte olduğunu, ABD askeri konuşlandırmasını kapsamadığını açıklıyor.
Muhalefet 99 yıla ulaşabilecek süreye itiraz ediyor
Muhalefet milletvekilleri, ABD tarafına tanınan çoğunluk hissesi ve uzun vadeli işletme haklarının Ermenistan açısından ekonomik ve güvenlik riskleri doğurabileceğini savunuyor.
Eleştiriler arasında projenin maliyeti, Azerbaycan’ın Ermenistan üzerinden geçişine ilişkin karşılıklı garantilerin yetersizliği ve güzergâhın İran sınırına yakınlığı öne çıkıyor.
Koridorun geliştirilmesi, Azerbaycan’ın Nahçıvan’a doğrudan kara bağlantısı elde etmesini sağlarken ABD’nin Güney Kafkasya’daki ekonomik varlığını da güçlendirebilir. Projenin İran sınırına yakın konumu ise Tahran açısından stratejik önem taşıyor.
İnşaat takvimi henüz kesinleşmedi
TRIPP süreci, ABD Başkanı Donald Trump’ın da katılımıyla 8 Ağustos 2025’te Washington’da yapılan Paşinyan-Aliyev görüşmesinin ardından ilerledi. ABD ile Ermenistan, 2026 yılında projenin uygulanmasına ilişkin çerçeve üzerinde çalışmayı sürdürdü.
Parlamento onayına rağmen projenin uygulama takvimi ve şirketin kurumsal belgeleri henüz tamamlanmadı. İnşaatın 2026 sonlarında başlaması ihtimali dile getirilse de 2027 baharı daha gerçekçi bir başlangıç dönemi olarak değerlendiriliyor.
Ermenistan ile Azerbaycan arasında henüz nihai bir barış anlaşması imzalanmamış olması da projenin bölgesel ve siyasi boyutunu etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.