- Rekabet Kurumu, fındık fiyatlarında rekabet ihlali şüphesiyle 6 büyük teşebbüs hakkında soruşturma açtı.
- İncelemede, alıcıların anlaşarak fiyatları belirleyip belirlemediği ve üreticileri düşük fiyatla satışa zorlayıp zorlamadığı araştırılıyor.
- Kurum Başkanı Birol Küle, yeni ihlaller tespit edilmesi halinde soruşturmanın genişletileceğini belirtti.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 teşebbüsü hakkında "ciddi rekabet ihlali" şüphesiyle soruşturma açtıklarını belirterek, "İncelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz." dedi. Fındık piyasasına yönelik yürüttükleri çalışmaları AA'ya değerlendiren Küle, fındığın Türkiye'nin iç ve dış ticareti için stratejik bir değer olduğuna işaret etti.
Küle, Türkiye'nin dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini karşıladığına dikkati çekerek "Başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında, yağmurda çamurda binbir güçlükle bahçesine bakan 400 bin civarında ailemiz geçimini doğrudan bu üründen sağlıyor. Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir. Dolayısıyla fındık, ekonomik boyutunun ötesinde sosyal ve insani boyutuyla da bizim kırmızı çizgimizdir." diye konuştu.
Bu bilinç ve sorumlulukla, Kurum olarak geçmişten bugüne fındık sektörüne hep büyük hassasiyetle eğildiklerini bildiren Küle, pazardaki adil ve etkin rekabeti korumak için sürekli olarak sahada bulunduklarını vurguladı.
Küle, bu süreçte sadece kendilerine şikayet gelmesini beklemediklerini belirterek üreticinin hakkını korumak adına resen sektör incelemeleri başlattıklarını, taahhütlere uyum süreçleri gibi çeşitli vasıtalarla piyasayı sürekli gözetimleri altında tuttuklarını söyledi.
Ferrero'nun fındık alımındaki taahhütleri yakından izleniyor
Üreticinin mağdur edilmemesi adına attıkları en kritik adımlardan birinin, fındık alım pazarında en büyük alıcı konumunda bulunan Ferrero'nun bu gücünü kötüye kullandığı iddiaları üzerine 2023-2024 yıllarında yürüttükleri soruşturma olduğunu belirten Küle, şunları kaydetti:
"Bu soruşturmada Ferrero'nun pazardaki davranışlarını en ince ayrıntısına kadar inceledik. Soruşturma sürecinde, pazarda hakim durumda bulunduğu değerlendirilen Ferrero bir taahhüt başvurusunda bulundu. Rekabet Kurulu olarak söz konusu taahhütlerin pazardaki mevcut rekabetçi endişeleri gidereceği sonucuna ulaştık."
Küle, bu kapsamda şirket tarafından 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan fındık alım sezonları için sunulan ilgili taahhütlerin kabul edilerek, Ferrero bakımından bağlayıcı hale getirildiğini anımsatarak, "O günden bugüne Ferrero'nun tüm adımlarını ve taahhütlere uyup uymadığını anbean izliyoruz. Üreticimizin içinin rahat olması adına bir kez daha altını çizmek isterim. Ferrero'nun taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda, şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir." değerlendirmesinde bulundu.
Daha önce 31 işletmeye ceza verilmişti
Fındık üreticisinin emeğini tedarik zincirinin her halkasında korumayı amaçladıklarının altını çizen Küle, Ferrero kararı sonrasında sektörü tüm boyutlarıyla, Ordu'dan Giresun'a, Düzce'den Trabzon'a tüm üretim havzalarında, köydeki alımdan fabrikaya kadar takip etmeye devam ettiklerini bildirdi.
Küle, tedarik zincirinin tüm aşamalarını bölgesel ve yerel ölçekte değerlendirdiklerine işaret ederek "Çiftçimizin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı anında resen incelemeler başlattık." dedi.
Teşebbüslerin 2024'te kendi aralarında anlaşarak fındık alım ve satım fiyatlarını belirledikleri iddiasıyla iki ayrı soruşturma yürüttüklerini anımsatan Küle, uzlaşma süreci sonunda Trabzon'da faaliyet gösteren 21 ve Düzce'de faaliyet gösteren 10 teşebbüse para cezası uyguladıklarını dile getirdi.
Küle, kimsenin yerel düzeyde de olsa bir araya gelip üreticinin fiyatını belirlemesine müsaade etmeyeceklerini ifade etti. Bu yıl fındık sezonunun başlamasıyla, piyasada fiyatların serbest ve adil şekilde oluşup oluşmadığını denetlemek üzere eylülde sektör genelinde bir ön araştırma başlattıklarını anlatan Küle, "Karadeniz'in batısından doğusuna kadar bölgede faaliyet gösteren başlıca teşebbüslerde kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz bilgi ve belgeler neticesinde, fındık alım-satım pazarının önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle 22 Ekim'de soruşturma açtık." diye konuştu.
Fındık alıcılarının anlaşarak fiyatları düşürüp düşürmediği araştırılıyor
Küle, bu soruşturmayla, doğrudan üreticinin cebini ve refahını ilgilendiren iki temel şüphenin üzerine gittiklerini belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu: "Soruşturmada, şu sorulara net cevaplar arıyoruz. Birincisi, 'Pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı var mı?' Yani yerel alıcılar, büyük alıcının kontrolü ve yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya mı zorluyor? İkincisi, 'Pazarda birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcılar, el altından anlaşarak ortak fiyat mı belirliyor?' Yani çiftçimiz ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor? Açtığımız bu soruşturmadan temel beklentimiz, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın kendi doğal akışı içinde, adil ve serbest rekabet ortamında oluşmasını sağlamaktır."
Soruşturma başka şirketlere de genişletilebilir
Çiftçilerin yalnız olmadığını vurgulayan Küle, üreticinin emeğine son derece saygı duyduklarını söyledi.
Fındığın gerçek değerini bulması ve geçimini bu ürüne bağlamış 400 bin ailenin emeklerinin karşılığını tam olarak alabilmeleri için ellerindeki tüm yasal araçları ve yetkileri sonuna kadar kullanmaya kararlı olduklarını belirten Küle, şu ifadeleri kullandı:
"Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır. Açtığımız soruşturmayı bu kararlı iradeyle yürüteceğiz. Açıkça söylüyorum, incelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz. Değerli üreticimizin emeğinin karşılığını bulması için sektörü sıkı bir şekilde takip etmeye ve sonuna kadar çalışmaya devam edeceğiz."