- Fransa, Hollanda’nın anlaşmanın siyasi ve hukuki boyutlarının incelenmesi önerisini destekliyor.
- Anlaşma, İsrail’e AB pazarında önemli imtiyazlar tanıyor; 2. maddesi insan haklarına saygı şartı içeriyor.
- AB, 2022’de İsrail’in en büyük ticaret ortağıydı; ilişkiler son dönemde sivil ölümleri nedeniyle baskı altında.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, France Inter radyosuna verdiği röportajda, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının kabul edilemez olduğunu belirterek, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Barrot, bu saldırıların hem uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu hem de “İsrail’in güvenliğine katkı sunmak bir yana, uzun vadede tehdit oluşturduğunu” ifade etti.
“Bu insan onuruna yönelik ciddi bir saldırıdır. Uluslararası hukukun tüm kuralları ihlal ediliyor. Fransa’nın değerleriyle bu durumu bağdaştırmak mümkün değil.”
Anlaşma insan haklarına saygıyı şart koşuyor
2000 yılında yürürlüğe giren AB-İsrail Ortaklık Anlaşması, taraflara kapsamlı siyasi ve ticari ayrıcalıklar tanıyor. Anlaşmanın 2. maddesi, tarafların insan haklarına ve demokratik ilkelere saygı göstermesini temel bir koşul olarak belirliyor.
Barrot, Hollanda’nın anlaşmanın ihlal edilip edilmediğine ilişkin soruşturma açılması teklifine destek verdiklerini açıkladı. “Ne Avrupa Birliği’nin ne de İsrail’in bu anlaşmadan çıkmak gibi bir çıkarı var. Ancak sivillerin yaşadığı trajedi, bizi bu konuda ileri adım atmaya zorluyor,” dedi.
Artan siyasi baskı
İspanya ve İrlanda, Şubat 2024’te İsrail’in Gazze’deki saldırılarını gerekçe göstererek anlaşmanın acilen gözden geçirilmesini istemişti. Şubat 2025’te yapılan Ortaklık Konseyi toplantısında bu talepler somut bir sonuca ulaşmamış, Brüksel-Tel Aviv ilişkilerinin "olduğu gibi" sürdürüleceği mesajı verilmişti.
Ancak Hollanda’nın son çıkışı ve Fransa’nın desteğiyle anlaşmanın yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
Ticaret hacmi yüksek ama tepkiler büyüyor
AB ile İsrail arasındaki ticaret hacmi 2022’de 46,8 milyar avroya ulaştı. Bu çerçevede AB, İsrail’in en büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor.
Ancak Gazze’deki sivil kayıplar, insani yardımların engellenmesi ve uluslararası hukuk ihlalleri nedeniyle AB kamuoyunda ve siyasi çevrelerde İsrail’e yönelik baskı artıyor.