- Üretici örgütlerine hallerde ayrılan iş yeri kotası yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılırken, hal kurmak isteyenlere bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilecek.
- Komisyoncular ve tüccarlar arası mal devri tamamen yasaklanarak aracı sayısı düşürülecek, ürün bedelleri denetim için sadece bankalar üzerinden ödenecek.
- Piyasayı bozanlara hapis cezası ve stokçuluk yapanlara 3 yıl teşvik yasağı gibi ağır yaptırımlar yürürlüğe girecek.
- Ticaret Bakanlığı'nın belirleyeceği perakendeciler, ürünlerinin yüzde 70'e kadar olan kısmını doğrudan üreticilerden satın almak zorunda kalacak.
Tarladan sofraya uzanan tedarik zincirini baştan aşağı değiştirecek olan yeni Hal Yasası çalışmalarında artık sona gelindi. Gıda güvenliğini sağlamak ve fahiş fiyat artışlarını engellemek amacıyla hazırlanan 9 maddelik kanun teklifi, pazartesi günü düzenlenecek AK Parti MYK toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın onayına sunulacak.
Üretici ve tüketiciyi koruyacak taslak Erdoğan'ın masasına gidiyor
Tüketicinin pazarda yüksek fiyatlarla karşılaşması ve üreticinin emeğinin karşılığını alamaması sorunlarına köklü çözüm getirecek yeni düzenlemenin detayları netleşmeye başladı. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan kapsamlı taslak metni üzerindeki AK Parti grubu çalışmaları artık tamamlanma aşamasına geldi.
Gelişmeleri aktaran A Haber Parlamento Şefi Tülay Ağaoğlu, pazartesi günü gerçekleştirilecek AK Parti Merkez Yürütme Kurulu (MYK) toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a özel bir sunum yapılacağını dile getirdi. Sürece dair detayları paylaşan Ağaoğlu, "Üretici kazanamıyor, tüketici ise fahiş fiyatlarla karşı karşıya kalıyor. İşte bu soruna neşter vurulması gündemde. Hal yasası konusunda bir taslak hazırladı Ticaret Bakanlığı ve Meclise gönderdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde AK Parti grubunda bu çalışmada da sona gelinmiş durumda. Yeni yılda hal yasasının çıkması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nden yasalaşması bekleniyor. Pazartesi günü de MYK toplantısında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a son çalışmanın sunulabileceği ifade ediliyor" açıklamasını yaptı.
Sorunları hızlıca çözecek dokuz maddelik paket geliyor
Yeni yasal düzenlemenin toplamda 9 kritik maddeden oluşması beklenirken, taslağın tamamı yerine öncelikli problemlere odaklanılacak. Tülay Ağaoğlu bu durumu, "Ancak bunların hepsi teklifte yer almayacak; hemen sorunu giderecek düzenlemeler yer alacak" sözleriyle ifade ederek acil çözümlerin devrede olacağını vurguladı.
Taslaktaki en dikkat çekici adımlardan biri, toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan yüzde 20'lik iş yeri kotasının Ticaret Bakanlığı izniyle yüzde 30'a yükseltilmesi olacak. Ayrıca kendi halini kurmak isteyen üretici birliklerine bedelsiz Hazine arazisi tahsis edilecek ve tüm ürün bedelleri bankalar üzerinden ödenerek piyasada sıkı bir mali denetim sağlanacak.
Aracılar devreden çıkıyor ve stokçulara ağır cezalar kesiliyor
Tedarik zincirindeki maliyetleri şişiren aracıların azaltılması, yeni Hal Yasası'nın en temel stratejilerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda, aynı toptancı hali içinde tüccardan tüccara ve komisyoncudan komisyoncuya mal alım satımı veya devri tamamen yasaklanarak ürünün tüketiciye ulaşma süreci hızlandırılacak.
Piyasayı manipüle eden eylemlere karşı tolerans gösterilmeyecek ve hapis cezası da dahil olmak üzere ceza miktarları ciddi oranda artırılacak. Stokçuluk faaliyetleri nedeniyle hüküm giyen işletmelere uygulanan yasal cezalara ek olarak, bu kişilerin 3 yıl boyunca devlet teşviklerinden yararlanması da kesinlikle engellenecek.
Perakendeciye üreticiden alım zorunluluğu ve meclis takvimi
Tüketiciye ulaşan son nokta olan perakendeciler için de yeni kurallar devreye giriyor ve Ticaret Bakanlığı'nın belirleyeceği marketler mallarının belli bir kısmını doğrudan üreticiden almakla yükümlü kılınıyor. Bakanlık tarafından belirlenecek bu zorunlu alım oranının yüzde 70'i aşmaması planlanırken, üreticilere depolama alanında da özel devlet teşvikleri sunulacak.
Yasanın yürürlüğe giriş takvimi hakkında da bilgi veren Tülay Ağaoğlu, kanun teklifinin yılbaşından önce Meclis'e sunulmasının hedeflendiğini aktardı. Ancak aralık ayında TBMM Genel Kurulu'nda yoğun bir bütçe mesaisi yaşanacağı için, yasanın görüşülerek kabul edilmesinin 2027 yılının ocak ayına sarkması bekleniyor.