- Mundhe, mayıs ayında göreve gelmesinden bu yana restoran, otel, kriket kulübü, market ve sokak satıcılarına yönelik 3 binden fazla denetim gerçekleştirdi.
- Domino’s ve Pizza Hut şubelerinin ruhsatları askıya alınırken, bir McDonald’s şubesinde haşere ve bozulmuş gıda tespit edildi.
- Denetimlerde ortaya çıkan fare, hamamböceği, son kullanma tarihi geçmiş ürünler ve kötü hijyen koşullarına ilişkin görüntüler sosyal medyada büyük ilgi gördü.
- Bazı işletmeler Mundhe’nin yöntemlerini aşırı sert bulurken, mahkeme bir olayda denetim birimine 500 bin Hindistan rupisi ceza verdi.
Hindistan’ın finans ve ticaret merkezi Mumbai’de gıda güvenliği denetimleri son aylarda dikkat çekici biçimde sıkılaştı.
Bu sürecin başındaki isim ise Maharashtra eyaletinin Gıda Güvenliği Komiseri Tukaram Mundhe oldu. 51 yaşındaki bürokrat, mayıs ayında göreve başlamasından bu yana 3 binden fazla işletmeye yönelik denetim gerçekleştirdi.
Mundhe’nin ekipleri yalnızca küçük restoran ve sokak satıcılarını değil, uluslararası fast-food zincirleri, oteller, kriket kulüpleri ve kentte uzun geçmişe sahip işletmeleri de denetledi.
Domino’s, Pizza Hut ve McDonald’s da denetlendi
Denetimlerin kapsamı, Mumbai’de faaliyet gösteren büyük uluslararası markalara kadar uzandı.
Son haftalarda dört Domino’s ve bir Pizza Hut şubesinin gıda ruhsatları askıya alındı. Mundhe’nin ekibi ayrıca bir McDonald’s şubesinde “canlı haşere faaliyeti” ve çürümüş gıda tespit edilmesinin ardından işletmenin ruhsatını askıya aldı.
McDonald’s Hindistan, gıda güvenliği konusunda “sıfır tolerans” politikası uyguladığını ve denetimdeki bulguları incelediğini açıkladı.
Domino’s ve Pizza Hut ise Reuters’ın konuyla ilgili sorularına yanıt vermedi.
Fareler ve hamamböcekleri görüntülendi
Mundhe’nin denetimlerinin sosyal medyada geniş yankı bulmasının en önemli nedenlerinden biri, ekiplerin işletmelerde karşılaştığı koşulları görüntüleyerek kamuoyuyla paylaşması oldu.
Bazı işletmelerde kirli duvarlar, hamamböcekleri, fareler ve son kullanma tarihi geçmiş gıdalar tespit edildi.
Mundhe, denetimlerde karşılaştıkları ihlallerin boyutunun kendisini de şaşırttığını söyledi.
Sokak satıcıları da kuralları değiştirdi
Denetimlerin etkisi Mumbai’nin ünlü sokak yemeklerinde de görülmeye başladı.
Reuters’ın kentte 25 sokak satıcısı ve restoranı ziyaret ederek yaptığı gözlemlere göre bazı işletmeler denetim korkusuyla uygulamalarını değiştirdi.
Bir satıcı Çin yemeklerinde kullandığı yapay kırmızı boyayı doğal bibere çevirdi. Bir başka işletme ise kızartma yağını günde üç kez değiştirmeye ve çalışanların eldiven ile başlık kullanmasına başladı.
Mumbai’nin en popüler sokak yiyeceklerinden vada pav da denetimlerden etkilendi. Mundhe haziran ayında bu yiyeceğin gazete kağıdına sarılarak satılmasını yasakladı.
Kamuoyundan büyük destek
Mundhe’nin sert uygulamaları, Hindistan genelinde önemli ölçüde kamuoyu desteği gördü.
Bunun temel nedenlerinden biri, ülkede gıda hijyenine ilişkin uzun süredir devam eden endişeler.
Hükümet verilerine göre Hindistan’da 2020’den bu yana her yıl 100 binden fazla gıda örneği denetleniyor ve bunların yaklaşık yüzde 20’sinin güvenli olmadığı, standartları karşılamadığı veya gerekli etiketlere sahip olmadığı tespit ediliyor.
Son üç yılda yaklaşık 8 bin gıda işletmesinin ruhsatı iptal edildi.
Tüketici danışmanlığı şirketi The Knowledge Company’den Ankur Bisen, Mundhe’nin yaklaşımının yıllardır biriken kamuoyu öfkesine karşılık verdiğini belirterek, insanların bu denetimleri umut verici bulduğunu söyledi.
Mahkeme kantini bile denetlendi
Mundhe’nin denetim anlayışının dikkat çekici örneklerinden biri mahkeme kantinlerinde yaşandı.
Bir Mumbai yargıcı, Mundhe’yi özel işletmelere karşı seçici davranmakla suçlayarak mahkeme kantinlerinin de denetlenip denetlenmediğini sordu.
Mundhe’nin ekipleri bunun üzerine saatler içinde mahkeme kantinlerinde denetim gerçekleştirdi. Bazı kantinlerin gerekli ruhsatlara sahip olmadığı tespit edilerek kapatıldı.
Sert yöntemleri tepki de çekiyor
Mundhe’nin artan popülaritesine rağmen işletmelerin tamamı uygulamalardan memnun değil.
Bazı işletme sahipleri, kendilerine eksiklikleri gidermek için yeterli süre verilmediğini ve denetimlerin aşırı sert biçimde gerçekleştirildiğini savunarak yüksek mahkemeye başvurdu.
Bir davada mahkeme, gerekli düzenlemeleri yaparak kurallara uyum sağladığı belirtilen bir işletmenin ruhsatının askıya alınmaya devam edilmesi nedeniyle Mundhe’nin departmanına 500 bin Hindistan rupisi, yaklaşık 5 bin 225 dolar para cezası verdi.
Mundhe ise mahkemelerin değerlendirmelerini dikkate aldığını belirterek, hukuki süreçte ortaya çıkan eksiklikleri düzeltmeye hazır olduklarını söyledi.
“İşin içinde insanların hayatı var”
Mundhe, Reuters’a verdiği röportajda yaklaşımını net bir şekilde ortaya koydu.
Gıda güvenliği kurallarına uymayan işletmelerin gerekli yaptırımlarla karşılaşacağını belirten Mundhe, denetimlerin temel amacının halk sağlığını korumak olduğunu vurguladı.
“İnsanların hayatlarıyla uğraşıyorsunuz” mesajını veren Mundhe, görevini bir medya gösterisi olarak değil, düzenleyici sorumluluk olarak gördüğünü ifade etti.
Bürokrattan sosyal medya fenomenine
Mundhe’nin uygulamaları onu Hindistan’da alışılmadık biçimde tanınan bir bürokrata dönüştürdü.
Daha önce de rüşvet almayacağını ve idari baskılardan korkmadığını açıkça dile getiren Mundhe, 21 yıllık memuriyet kariyerinde çok sayıda kez görev yeri değiştirildiğini belirtti.
Şimdi ise gerçekleştirdiği baskınlar ve paylaşılan görüntüler sayesinde ülke çapında tanınan bir isim haline geldi.
Yeni Delhi’de düzenlenen bir etkinlikte vatandaşların Mundhe ile fotoğraf çektirmek için sıraya girdiği ve bazı kişilerin Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin kendisine ulusal düzeyde görev vermesi gerektiğini söylediği aktarıldı.
Mundhe ise kendisini ünlü olarak görmediğini belirterek, yalnızca görevini yapan bir gıda güvenliği komiseri olduğunu söyledi.
Mumbai’de gıda güvenliği tartışması büyüyor
Mundhe’nin operasyonları, Hindistan’da gıda güvenliği konusunda yıllardır süren sorunları yeniden gündeme taşıdı.
Bir yandan halkın önemli bölümünün denetimlerin sıkılaştırılmasından memnun olduğu görülürken, diğer yandan işletmelerin hukuki süreç başlatması denetim ile orantılı yaptırım arasındaki dengenin tartışılmasına neden oluyor.
Ancak Mumbai’deki son gelişmeler, sosyal medya çağında kamuya açık denetimlerin tüketici davranışlarını ve işletmelerin günlük uygulamalarını kısa sürede değiştirebildiğini de ortaya koyuyor.