- İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, New York'ta Katar arabuluculuğuyla ABD tarafıyla temas kurulduğunu açıkladı.
- Tahran, savaşın tüm alanlarda sona ermesini, ABD'nin saldırgan eylemlerini ve deniz ablukasını durdurmasını, ekonomik savaşın sona ermesini ve İran varlıklarının serbest bırakılmasını talep etti.
- İranlı üst düzey bir yetkili, ABD'nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması halinde Hürmüz Boğazı'nın yedi gün içinde yeniden açılabileceğini söyledi.
- Donald Trump, ABD'li özel temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın İran heyetiyle yaklaşık üç saatlik görüşmesini “çok iyi” olarak nitelendirdi; ancak iki taraf arasındaki temel anlaşmazlıklar devam ediyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu kapsamında New York'ta bulunan İran ve ABD heyetleri arasındaki temaslara ilişkin açıklama yaptı.
Bekayi, İran'ın Katar aracılığıyla ABD tarafına mesajlarını ve müzakere şartlarını ilettiğini söyledi. İran tarafının açıklamasına göre talepler arasında savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesi, ABD'nin “saldırgan eylemlerinin” durdurulması, deniz ablukasının kaldırılması, ekonomik baskının sona erdirilmesi ve İran'a ait varlıkların serbest bırakılması bulunuyor.
İranlı yetkili, temasların doğrudan bir ABD-İran müzakeresinden ziyade Katar'ın arabuluculuğunda yürütüldüğünü belirtti. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff da taraflar arasında arabulucular üzerinden mesaj trafiği gerçekleştirildiğini ve görüşmelerin bir turunun tamamlandığını açıkladı.
Arakçi ile Witkoff ve Kushner görüştü
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner ile New York'ta görüştüğü bildirildi.
İran devlet televizyonu görüşmenin ABD tarafının ısrarı üzerine gerçekleştiğini duyurdu. ABD Başkanı Trump ise Witkoff ve Kushner'ın İran heyetiyle yaklaşık üç saat süren bir görüşme gerçekleştirdiğini ve görüşmenin “çok iyi” geçtiğini söyledi.
Witkoff ise görüşmelerin arabulucular aracılığıyla yürütüldüğünü ve taraflar arasında gün boyunca mesaj trafiği sağlandığını açıkladı. ABD tarafı, görüşmelerin “yapıcı ve umut verici” olmasını umduğunu belirtti.
Hürmüz Boğazı müzakerelerin merkezinde
Temaslarda en kritik başlıklardan biri Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması oldu.
Reuters'ın aktardığı İranlı üst düzey bir yetkiliye göre Tahran, ABD'nin askeri baskıyı azaltması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması halinde boğazı yedi gün içinde yeniden açmaya hazır. İran, bu önerinin ABD'ye arabulucular üzerinden daha önce iletildiğini belirtti.
İran'ın yaklaşımında Hürmüz'ün yeniden açılması, ABD'nin askeri ve ekonomik baskıyı azaltmasına bağlanıyor. Bu nedenle boğazdaki deniz trafiğinin geleceği, savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temasların en önemli başlıklarından biri haline geldi.
Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Erakçi ile görüşmesinde savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması konularını ele aldığını açıkladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise boğazın yeniden açılmasını görüşmelerdeki temel hedeflerden biri olarak tanımladı.
Washington ile Tahran arasındaki temel anlaşmazlıklar sürüyor
New York'taki temaslar diplomatik hareketliliğin arttığını gösterse de tarafların temel pozisyonları arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
İran, görüşmelerin ilerlemesini ABD'nin askeri baskıyı ve deniz ablukasını sona erdirmesine bağlarken, Washington İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda güvence talep ediyor. ABD tarafında ayrıca ekonomik yaptırımlar ve İran'ın enerji ihracatına ilişkin kısıtlamalar da müzakerelerin önemli başlıkları arasında yer alıyor.
İran'ın şartlarının Washington'a iletilmesi, tarafların müzakere zemininin yeniden oluştuğuna işaret ederken, henüz kapsamlı bir anlaşmaya varıldığı anlamına gelmiyor.
Katar ve diğer ülkeler arabuluculuk çabalarını sürdürüyor
Katar, ABD ile İran arasında yeniden diplomatik kanal oluşturulması için yürütülen girişimlerde merkezi rol üstleniyor. Doha yönetimi, Pakistan ile birlikte Washington ve Tahran arasındaki gerilimin azaltılması ve Hürmüz Boğazı'nda deniz ulaşımının güvenliğinin sağlanması için çalıştığını açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Erakçi ayrıca New York'ta Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüştü. Görüşmede bölgedeki gelişmeler ve gerilimin azaltılmasına yönelik diplomatik girişimler ele alındı.
Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan da taraflara diyalog ve diplomasi çağrısı yaparak İran ile ABD arasında daha önce imzalanan İslamabad Mutabakatı'nın uygulanmasını desteklediklerini bildirdi.
Pezeşkiyan New York'ta
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da BM Genel Kurulu'na katılmak üzere New York'a geldi. Pezeşkiyan'ın ziyareti, ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların yeniden yoğunlaştığı bir döneme denk geldi.
İran'ın ABD'ye şartlarını iletmesi ve Washington'ın görüşmeleri sürdürme mesajı vermesi, BM Genel Kurulu kapsamında yürütülen diplomatik trafiğin önümüzdeki günlerde devam edeceğine işaret ediyor. Ancak tarafların özellikle deniz ablukası, Hürmüz Boğazı ve savaşın sona erdirilmesinin koşulları konusunda nasıl bir uzlaşı sağlayacağı henüz netleşmiş değil.