- Sanchez, dünyanın adım adım yeni bir dünya savaşına sürüklendiğini ve savaşın uluslararası siyasette normalleşmeye başladığını söyledi.
- Küresel savunma harcamalarının son 10 yılda yüzde 40'tan fazla arttığını, nükleer silahlanma ve teknolojik rekabetin hızlandığını belirtti.
- Yapay zekanın siber saldırıları, biyolojik silah geliştirme faaliyetlerini ve nükleer karar alma süreçlerindeki riskleri artırdığına dikkat çekti.
- İspanya Başbakanı, savaşı daha zor ve hatta düşünülemez hale getirmek için uluslararası kurumların güçlendirilmesini ve geniş katılımlı işbirliğini savundu.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, dünya genelinde artan silahlı çatışmaların, askeri harcamaların ve nükleer silahlanmanın yeni bir dünya savaşı riskini güçlendirdiği uyarısında bulundu.
Sanchez, Foreign Affairs dergisinde 13 Kasım'da yayımlanan “Dünyanın Barış İçin Son Şansı: Yeni Bir Dünya Savaşını Nasıl Önleyebiliriz” başlıklı makalesinde, hükümetlerin savaşları önlemek yerine savaşlara hazırlanmayı giderek daha fazla tercih ettiğini belirtti.
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından oluşturulan uluslararası düzenin temel amacının benzer bir felaketin tekrarlanmasını önlemek olduğunu hatırlatan Sanchez, aradan geçen 80 yılı aşkın sürenin ardından dünyanın yeniden aynı tehlikeyle karşı karşıya kaldığını ifade etti.
Sanchez, savaşın normalleşmesinin en büyük tehlikelerden biri olduğunu vurgulayarak, hükümetlerin savaşa karşı çıkmayı yeniden öğrenmesi gerektiğini kaydetti.
Dünyada silahlı çatışmaların sayısı artıyor
Sanchez, Uppsala Üniversitesi Çatışma Verileri Programı'nın verilerine atıfta bulunarak, 2025 yılında devletlerin taraf olduğu 65 aktif silahlı çatışma kaydedildiğini belirtti. Bu sayının 2010'daki seviyenin iki katından fazla olduğunu aktaran Sanchez, çatışmalarda yaklaşık 250 bin kişinin hayatını kaybettiğini ve dünya genelinde 120 milyon kişinin savaşlar nedeniyle yerinden edildiğini ifade etti.
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısını, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını ve Lübnan, Sudan ile Yemen'de devam eden çatışmaları uluslararası düzenin karşı karşıya olduğu sorunlara örnek gösterdi.
Sanchez'e göre, uluslararası hukukun ihlal edildiği askeri müdahalelerin artması ve çok taraflı diplomatik girişimlerin zayıflaması, savaşın yeniden kabul edilebilir bir politika aracı haline gelmesine yol açıyor.
Küresel askeri harcamalar yüzde 40'tan fazla arttı
İspanya Başbakanı, silahlanma yarışının hızlanmasının barış açısından ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.
Son 10 yılda küresel savunma harcamalarının yüzde 40'tan fazla arttığını aktaran Sanchez, dünya genelinde savunmaya ayrılan yıllık yaklaşık 3 trilyon dolarlık kaynağın sosyal ve kalkınma harcamaları üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.
Danimarka, Almanya, Japonya ve Norveç gibi uzun süredir askeri harcamalarda temkinli politikalar izleyen ülkelerin de yeniden silahlanmaya yöneldiğini belirten Sanchez, bazı devletlerin zorunlu askerlik uygulamalarını yeniden gündeme aldığını kaydetti.
Nükleer silahlanma ve yapay zeka riski büyütüyor
Sanchez, nükleer silaha sahip dokuz ülkenin tamamının cephaneliklerini modernize ettiğine dikkat çekti. Makalesinde Çin'in nükleer savaş başlığı sayısının geçen on yılın sonundaki tahmini 200-300 seviyesinden 2026'da yaklaşık 620'ye yükseldiğini, Kuzey Kore'nin cephaneliğinin de yaklaşık 60 savaş başlığına ulaştığını belirtti.
Fransa'nın Mart 2026'da 1992'den bu yana ilk kez nükleer savaş başlığı sayısını artıracağını duyurduğunu hatırlatan Sanchez, ABD ile Rusya arasındaki stratejik nükleer silahları sınırlayan son anlaşmanın korunamamasının da endişeleri artırdığını ifade etti.
Yapay zekanın askeri alanda kullanılmasının yeni tehlikeler doğurduğunu belirten Sanchez, teknolojinin elektrik şebekeleri, hastaneler ve finans sistemlerine yönelik siber saldırıları otomatikleştirebildiğini söyledi.
Yapay zekanın nükleer karar alma süreçlerine entegre edilmesinin insan değerlendirmesine ayrılan zamanı daraltabileceğini vurgulayan Sanchez, biyoteknoloji alanındaki gelişmelerin de biyolojik silah üretiminin önündeki engelleri azaltabileceği uyarısında bulundu.
Sanchez'den yeni çok taraflılık çağrısı
Sanchez, savaş riskini azaltmak için uluslararası işbirliğinin yeniden güçlendirilmesi gerektiğini savundu. Bu kapsamda “maksimum çok taraflılık” olarak tanımladığı, küçük ve geçici ittifaklarla sınırlı kalmayan, mümkün olduğunca fazla ülkeyi kapsayan bir işbirliği modelini önerdi.
Bu yaklaşımın temel amacının devletlerin savaş başlatma kapasitesini sınırlamak ve uluslararası kurumları barışın güvencesi haline getirmek olduğunu belirten Sanchez, hiçbir ülkenin bu sorumluluktan kaçamayacağını ifade etti.
Sanchez, 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgaline karşı dünya genelinde düzenlenen protestoları hatırlatarak, o dönemde yükselen “Savaşa hayır” çağrısının bugün yeniden dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
İspanya Başbakanı, uluslararası toplumun mevcut gidişatı durdurmak için harekete geçmemesi halinde, İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan düzenin önlemeyi amaçladığı büyük bir felaketle karşı karşıya kalınabileceği uyarısında bulundu.