- Şüphelilerden biri CNI'nin Rusya'dan sorumlu biriminin eski başkanı, diğeri ise operasyonel görevlerde çalışan astı.
- Polis incelemesinde kurum dışına çıkarıldığı belirlenen 288 dosyada istihbarat kaynaklarının kimlikleri, operasyon bilgileri ve yurt dışındaki faaliyetlere ilişkin veriler bulundu.
- Eylül 2023'te başlayan süreçte iki ajan tutuklandı; İspanya'nın en az iki ABD istihbarat görevlisinin ülkeden ayrılmasını sağladığı bildirildi.
- İki sanık da suçlamaları reddediyor. Savunma tarafı, bilgilerin yabancı bir ülkeye aktarıldığının kanıtlanmadığını ve soruşturma yöntemlerinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürüyor.
İspanya Ulusal İstihbarat Merkezi'nde (CNI) görev yapan iki istihbarat görevlisi hakkında, ABD'ye gizli bilgi aktardıkları iddiasıyla yürütülen soruşturmada yargılama aşamasına geçiliyor.
Madrid İl Mahkemesi'nin (Audiencia Provincial de Madrid) davaya bakması beklenirken, sanıklar vatana ihanet ile ulusal güvenlik ve savunmaya ilişkin sırları açıklamakla suçlanıyor.
Şüphelilerden biri, CNI bünyesinde Rusya'dan sorumlu birimin başkanlığını yürütüyordu. Diğer görevli ise daha çok operasyonel faaliyetlerde görev alan ve söz konusu yöneticinin astı konumundaki bir istihbarat personeliydi.
Soruşturma dosyasına ilişkin yayımlanan ayrıntılara göre, iki görevlinin kurumun veri tabanlarından yetkileri dışında bilgilere eriştiği ve bu belgeleri yetkisiz kişilerin eline geçecek şekilde kurum dışına çıkardığı iddia ediliyor.
Soruşturma kurum içi denetimlerle başladı
Olayın ortaya çıkması, CNI'nin kendi personelinin bilgi sistemlerine erişimini denetlemesiyle mümkün oldu.
İstihbarat merkezinde çalışan personelin, görev alanlarıyla bağlantılı bilgilere erişebilmesi için farklı yetki sınırları uygulanıyor. Bu sistemin amacı, kurum içindeki hassas bilgilerin görev kapsamı dışında kullanılmasını ve dışarı sızdırılmasını önlemek.
2023 yılında gerçekleştirilen iç denetimlerde, operasyonel görevlerde çalışan alt düzeydeki personelin kendi sorumluluk alanı dışında kalan bilgilere eriştiği belirlendi. Bu tespitin ardından yapılan incelemeler, aynı birimde daha üst düzeyde görev yapan Rusya biriminin eski yöneticisine kadar uzandı.
Yöneticinin erişim kayıtlarının incelenmesi sonucunda onun da görev alanıyla doğrudan bağlantılı olmayan istihbarat bilgilerine ulaştığı öne sürüldü.
CNI Direktörü Esperanza Casteleiro, Eylül 2023'te savcılığa başvurarak olayın soruşturulmasını istedi. Kurumun başlattığı incelemenin ardından iki görevli hakkında adli süreç başlatıldı.
288 dosyanın kurum dışına çıkarıldığı tespit edildi
Soruşturmanın en dikkat çekici ayrıntılarından biri, iki görevlinin cihazlarında ve evlerinde yapılan incelemelerde ortaya çıktı.
Polis, şüphelilerin kurum dışına çıkardığı değerlendirilen toplam 288 dosya tespit etti. Belgeler arasında şu bilgilerin bulunduğu öne sürüldü:
- CNI'nin hassas bölgelerdeki insan istihbaratı kaynaklarının kimlikleri,
- İstihbarat operasyonlarında kullanılan kod adları ve kurum içi terminoloji,
- İspanya'nın yurt dışındaki istihbarat faaliyetlerine ilişkin bilgiler,
- Rusya bağlantılı kişilerin ve yabancı diplomatik temsilciliklerin ilişkilerini gösteren bağlantı şemaları,
- Kurumun organizasyon yapısı, yazışmalar ve personel bilgileri.
Dosyalarda ayrıca Avrupa Birliği, NATO, Çin, Venezuela, Orta Amerika, Fas ve Cebelitarık Boğazı'yla ilgili istihbarat bilgilerinin bulunduğu iddia edildi.
CNI'nin değerlendirmesine göre, söz konusu belgelerin kurum dışına çıkarılması, yıllar boyunca yürütülen bazı istihbarat çalışmalarının açığa çıkmasına neden oldu. Özellikle insan istihbaratı kaynaklarının kimliklerinin tehlikeye girmiş olabileceği ve bu kişilerin güvenliğinin risk altına girdiği belirtildi.
Soruşturma kapsamında, bilgilerin yalnızca Rusya'ya ilişkin konuları kapsamadığı, farklı coğrafyalardaki istihbarat faaliyetlerine ilişkin verilerin de dosyalarda yer aldığı öne sürüldü.
Belgelerin gizlice çıkarıldığı iddia edildi
Soruşturma dosyasına yansıyan iddialara göre, şüphelilerden biri CNI'nin veri tabanlarında bulunan bilgileri notlar halinde kaydediyor, ardından bu notları kurum dışına çıkarıyordu.
Belgelerin, banknotların arasına gizlenerek merkezden çıkarıldığı da ileri sürüldü. Alt düzeydeki görevlinin elde ettiği bilgileri üst düzeydeki yöneticisine aktardığı iddia edildi.
Dosyada, söz konusu belgeler arasında Türkiye ve Suudi Arabistan'la ilgili istihbarat notlarının da bulunduğu belirtildi.
Ayrıca şüphelilerden birinin, yabancı istihbarat servislerinin mensuplarıyla Madrid'de üç kez tesadüfen karşılaştığını söylediği konuşmaların soruşturma kapsamında incelendiği aktarıldı.
Ancak soruşturmanın başlangıcında, belgelerin üçüncü ülkelere satıldığına ilişkin kesin kanıt bulunmadığı da kaydedildi. İspanyol makamlarının temel iddiası, gizli bilgilerin yetkisiz kişilerin erişimine açılması ve ABD istihbarat servislerine aktarılması üzerine kuruldu.
İki ajan tutuklandı, daha sonra serbest bırakıldı
İki istihbarat görevlisi Eylül 2023'te gözaltına alındı ve haklarındaki suçlamalar kapsamında tutuklandı.
Mahkeme, soruşturmanın ilk aşamasında kaçma ihtimalini gerekçe göstererek tutukluluk kararı verdi. Savcılık, sanıkların yüksek hapis cezalarıyla karşı karşıya bulunmasını ve Brezilya'nın Ceará eyaletinde birlikte bir konut satın almış olmalarını kaçma riski açısından gerekçe gösterdi.
İki şüphelinin tutukluluk süreleri ise farklı oldu. Alt düzeydeki görevli Kasım 2023'te serbest bırakılırken, Rusya biriminin eski yöneticisi Aralık 2024'te tahliye edildi.
Tahliyelerin ardından iki sanık hakkında İspanya dışına çıkış yasağı, pasaportlarına el konulması ve 15 günde bir mahkemeye başvurma yükümlülüğü getirildi.
Soruşturma kapsamında CNI'nin, şüphelilerin evlerinde arama yaptığı; kişisel telefonlarının iletişim kayıtlarının incelendiği ve banka hareketleriyle araçlarının da takip edildiği bildirildi.
Sanıklar suçlamaları reddediyor
İki eski istihbarat görevlisi de haklarındaki suçlamaları kabul etmiyor.
Rusya biriminin eski yöneticisi, yabancı bir istihbarat servisiyle iş birliği yapmadığını savunuyor. Soruşturma sırasında CIA veya başka bir ülkenin istihbarat mensuplarıyla karşılaşmış olabileceğini ancak bunun bilgi aktardığı anlamına gelmediğini belirtiyor.
Savunma avukatları, müvekkillerinin herhangi bir ülkeye gizli bilgi verdiğinin kanıtlanamadığını ve para aldıklarına ilişkin bir bulgu bulunmadığını ileri sürüyor.
Avukatlar ayrıca soruşturma sırasında gerçekleştirilen telefon dinlemeleri ve ev aramalarının gerekli yargı izinleri alınmadan yapıldığını iddia ederek delillerin hukuka uygunluğuna itiraz ediyor.
Savunma tarafı, CNI bünyesinde farklı gizlilik kategorilerinde belgeler bulunduğunu ve ele geçirilen materyallerin tamamının en üst düzeyde gizli bilgi niteliği taşımadığını da savunuyor.
Soruşturma ABD ile diplomatik krize yol açtı
İki CNI görevlisinin gözaltına alınması, İspanya ile ABD arasında diplomatik gerilime neden oldu.
Dönemin İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles, ABD'nin Madrid Büyükelçisi Julissa Reynoso'yu görüşmeye çağırarak Washington yönetiminden açıklama istedi.
İspanyol makamları, iki istihbarat görevlisinin ABD tarafından para karşılığında bilgi aktarmaya ikna edilmiş olabileceğinden şüphelendi. Olayın ardından ABD'nin Madrid Büyükelçiliği'nde görevli en az iki istihbarat personelinin İspanya'dan ayrılması sağlandı.
Söz konusu gelişme, iki ülkenin NATO müttefiki olmasına rağmen istihbarat faaliyetleri konusunda ciddi bir güven krizine işaret etti.
İspanya'da demokrasi döneminin ikinci vatana ihanet davası olabilir
Davanın İspanya açısından bir başka önemli yönü de ülkenin yakın siyasi tarihinde benzer bir yargılamanın son derece nadir görülmesi.
İspanya'da demokrasiye geçiş sonrasında vatana ihanet suçlamasıyla yargılanan ilk istihbarat görevlisi Roberto Flórez olmuştu. Eski İspanyol istihbarat servisi CESID'de görev yapan Flórez, gizli belgeleri Rusya'ya aktarmakla suçlanmıştı.
Flórez, 2010 yılında 12 yıl hapis cezasına çarptırılmış, daha sonra Yüksek Mahkeme tarafından cezası 9 yıla indirilmişti. Soruşturma kapsamında Rusya'ya gizli belgeler karşılığında 200 bin dolar aldığı sonucuna varılmıştı.
İki eski CNI görevlisinin yargılanması halinde bu dosya, İspanya'da demokrasi dönemindeki ikinci vatana ihanet davası olacak.
Madrid'deki soruşturmanın tamamlandığı ve dosyanın İl Mahkemesi'ne gönderildiği bildirildi. Mahkemenin önündeki süreçte savcılık ve CNI adına hareket eden Devlet Hukuk Servisi'nin suçlamalarını içeren iddianamelerini sunması bekleniyor. Sanıklar hakkındaki nihai suçlamaların ve yargılama takviminin bu aşamadan sonra netleşmesi öngörülüyor.