- Alberta, ekimde yapılacak oylamayla Kanada'dan ayrılık konusunda bağlayıcı referandum sürecinin başlatılıp başlatılmayacağına ilişkin kritik bir karar verecek.
- Mahkeme, İlk Uluslar ile gerekli anayasal danışma yapılmadığı gerekçesiyle 300 binden fazla imzalı ayrılık girişimini durdurdu; eyalet yönetimi kararı temyize taşıdı.
- Ayrılık hareketi "batı yabancılaşması" ve federal ekonomi politikalarına yönelik tepkiler üzerinden destek toplamaya çalışırken, birlik yanlıları 400 binden fazla imzayla karşı kampanya yürütüyor.
- Oylamada ikinci seçenek kazanırsa Alberta hemen bağımsız olmayacak; Kanada'dan ayrılmaya ilişkin bağlayıcı referandum için hukuki sürecin başlatılması gündeme gelecek.
Alberta’daki ayrılık girişimi, eyalet genelinde düzenlenen toplantıların ardından başlatılan vatandaş girişimiyle ivme kazandı. Kampanya kapsamında 300 binden fazla imza toplanırken, eyalet mahkemesi İlk Uluslar olarak adlandırılan yerli halklarla anayasal açıdan gerekli danışma süreci yürütülmediği gerekçesiyle girişimi durdurdu.
Alberta Başbakanı Danielle Smith ise kararı temyize taşıdıklarını belirtti. Smith, yüz binlerce kişinin talebinin göz ardı edilemeyeceğini savunurken, ekim ayında oylama yapılacağını duyurdu.
Ayrılık karşıtı cephede ise eski Alberta Başbakan Yardımcısı Thomas Lukaszuk liderliğindeki "Sonsuza Dek Kanadalı" grubu öne çıkıyor. Grup, Alberta'nın Kanada'da kalmasını destekleyen 400 binden fazla imza topladı.
Seçmene doğrudan bağımsızlık sorulmayacak
Oylamada seçmenlere doğrudan "Alberta bağımsız olsun mu?" sorusu yöneltilmeyecek. Bunun yerine iki seçenek sunulacak:
- Alberta'nın Kanada'nın bir eyaleti olarak kalması.
- Alberta hükümetinin, eyaletin Kanada'dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir referandum düzenlenmesi için anayasal ve hukuki süreci başlatması.
Dolayısıyla ikinci seçeneğin kazanması, Alberta'nın aynı anda Kanada'dan ayrılması anlamına gelmeyecek. Ancak sonuç, bağımsızlık konusunda bağlayıcı bir referanduma giden hukuki sürecin başlatılması için siyasi ve anayasal zemin oluşturacak.
Ayrılıkçılığın arkasında "yabancılaşma" var
Ayrılık hareketinin liderleri Mitch Sylvestre ve avukat Jeffrey Rath, federal hükümetin politikalarının Alberta ekonomisini olumsuz etkilediğini savunuyor.
Hareketin temel dayanaklarından biri, eyalette uzun süredir dile getirilen "batı yabancılaşması" düşüncesi. Buna göre Alberta, ürettiği ekonomik değerin karşılığını yeterince alamıyor ve eyaletin çıkarlarını etkileyen kararlar Ottawa'daki federal yönetim tarafından belirleniyor.
Ayrılıkçı hareket içinde ise bağımsız bir devlet kurulmasından federal hükümete karşı daha güçlü bir pazarlık kozu elde edilmesine kadar farklı hedefler bulunuyor. Bazı ayrılıkçı liderlerin ABD yönetimiyle bağımsız bir Alberta'ya yönelik olası finansal destekleri görüştüğü iddiaları da tartışma konusu oldu.
Mücadele sandığa katılım için
Oylama öncesinde hem ayrılık yanlısı hem de birlik yanlısı gruplar kampanyalarını yoğunlaştırıyor.
Ayrılık yanlısı Let Alberta Decide ve Alberta Prosperity Project, özellikle kırsal bölgelerdeki desteği büyük kentlere taşımaya çalışıyor. Gruplar, otobüslerle seçmen taşıma, sosyal medya kampanyaları ve mitinglerle katılımı artırmayı hedefliyor.
Birlik yanlısı Forever Canadian ve Alberta's Voice ise Kanada kimliğini öne çıkararak kararsız seçmenlere ulaşmaya çalışıyor. Gönüllü ağları ve bilgilendirme kampanyalarıyla Alberta'nın Kanada'da kalması yönündeki desteği sandığa yansıtmayı amaçlıyorlar.
Anketlerde Kanada'da kalma seçeneğinin önde olduğu ve kararsızların oranının düşük seyrettiği belirtiliyor. Bu nedenle yarışın temel başlıklarından biri, seçmenleri ikna etmekten çok destekçileri sandığa götürmek olacak.
Alberta Başbakanı Smith, ayrılıkçıların ekonomik kaygılarının anlaşılabilir olduğunu söylese de kendisinin Kanada'da kalma yönünde oy kullanacağını açıkladı. Kanada Başbakanı Mark Carney ve muhalefet lideri Pierre Poilievre de Alberta'nın ülkenin birlik ve bütünlüğü açısından önemine dikkat çekerek eyaletin Kanada'da kalması çağrısında bulundu.