- Calgary'de başlatılan kampanyaya kısa sürede yaklaşık 60 bin kişi destek verdi.
- Dilekçede Büyükelçi Pete Hoekstra, Kanada'nın iç siyasetine müdahale etmek ve ABD-Kanada ilişkilerine zarar vermekle suçlanıyor.
- Hoekstra'nın Kanada'nın ABD'ye katılmasının Trump ile Başbakan Mark Carney arasında görüşülebilecek "harika bir konu" olduğunu söylemesi tepki çekti.
- Yeşil Parti lideri Elizabeth May, Hoekstra'nın sınır dışı edilmesini ve ABD'nin Kanada siyasetine müdahalesinin araştırılması için parlamento komitesi kurulmasını isteyen dilekçeyi Avam Kamarası'na sunacak.
Kanada ile ABD arasındaki siyasi gerilim, bu kez diplomatik temsil düzeyine taşındı.
ABD'nin Ottawa Büyükelçisi Pete Hoekstra'nın sınır dışı edilmesi talebiyle Kanada'da başlatılan çevrim içi dilekçeye verilen destek hızla arttı. Calgary'den bir vatandaş tarafından başlatılan kampanyada imza sayısı 60 bine yaklaşırken, dilekçenin sonbaharda Kanada Avam Kamarası'na sunulması planlanıyor.
Dilekçede Hoekstra, Kanada'nın iç siyasetine müdahale etmek, diplomatik protokollere aykırı açıklamalarda bulunmak ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilere zarar vermekle suçlanıyor.
"Kanada ABD'nin 51. eyaleti olabilir" tartışması
Tepkinin merkezinde Hoekstra'nın Kanada'nın ABD tarafından ilhak edilmesi ihtimaline ilişkin açıklamaları bulunuyor.
Hoekstra, haziran ayında yaptığı açıklamada, Kanada'nın ABD tarafından ilhak edilmesinin Kanada Başbakanı Mark Carney ile ABD Başkanı Donald Trump arasında görüşülebilecek "harika bir konu" olduğunu söylemişti. Bu açıklama Kanada'da büyük tepki toplamıştı.
Trump da daha önce Kanada'nın ABD'nin "51. eyaleti" olması fikrini gündeme getirmiş, bu açıklamalar Ottawa ile Washington arasındaki ilişkilerde ciddi rahatsızlığa yol açmıştı.
Hoekstra Kanada siyasetini de eleştirdi
ABD Büyükelçisi'nin tartışma yaratan açıklamaları bununla sınırlı kalmadı.
Hoekstra, Halifax'ta düzenlenen bir etkinlikte Kanada'daki seçim kampanyasında kullanılan "Amerikan karşıtı" söylemlerden rahatsız olduğunu söyledi.
Büyükelçi ayrıca Trump yönetiminin Kanada'ya yönelik gümrük vergilerinin "ticaret savaşı" olarak nitelendirilmesini eleştirdi. Kanadalı siyasilerin ABD'ye seyahat edilmemesi yönündeki çağrılarına ve Amerikan içkilerinin Kanada'daki raflardan kaldırılmasına da tepki gösterdi.
Bu açıklamalar, Hoekstra'nın yalnızca ABD hükümetinin politikalarını aktarmakla kalmayıp Kanada'daki siyasi tartışmalara da müdahil olduğu eleştirilerine neden oldu.
"Görevim ABD Başkanının görüşlerini temsil etmek"
Hoekstra ise hakkındaki eleştirilere karşı kendi görev tanımına işaret etti.
ABD Büyükelçisi, görevinin "ABD Başkanının görüşlerini temsil etmek" olduğunu savundu. ABD'nin Ottawa Büyükelçiliği de dilekçeden haberdar olduğunu ancak kampanya hakkında yorum yapmayacağını açıkladı.
Dolayısıyla Washington cephesinden şu aşamada Hoekstra'nın geri çekilmesi veya Kanada'dan ayrılması yönünde bir açıklama yapılmış değil.
Dilekçe parlamentoya taşınacak
Kampanyanın siyasi ayağında ise Kanada Yeşil Parti lideri Elizabeth May bulunuyor.
May'in Avam Kamarası'na sunacağı dilekçede Kanada hükümetinden iki talepte bulunuluyor:
- Pete Hoekstra'nın resmen sınır dışı edilmesi,
- ABD'nin Kanada'nın içişlerine yönelik diplomatik müdahalelerini incelemek üzere bir parlamento komitesi kurulması.
Dilekçenin parlamentoya sunulması, konunun sokaktaki tepkinin ötesine geçerek Kanada siyasetinde de resmi bir tartışmaya dönüşmesine yol açabilir.
Kanada daha önce de diplomat sınır dışı etti
Kanada hükümeti geçmişte de yabancı ülkelerin iç siyasete müdahale ettiği iddiaları nedeniyle diplomatları sınır dışı etmişti.
Ottawa, 2023'te Çinli diplomat Zhao Wei'yi, 2024'te ise altı Hindistanlı diplomatı istenmeyen kişi ilan ederek ülkeden çıkarmıştı.
Bu nedenle Hoekstra hakkında yapılan çağrı, Kanada açısından diplomatik teamüllerin tamamen dışında bir talep olarak değerlendirilmiyor.
Ticaret gerilimi siyasi krize dönüşüyor
Kanada ile ABD arasındaki son gerilimin arka planında yalnızca diplomatik açıklamalar değil, ticaret ve egemenlik tartışmaları da bulunuyor.
Trump yönetiminin Kanada'ya yönelik gümrük vergileri, Ottawa'da uzun süredir tepkiyle karşılanıyor. Buna Trump'ın Kanada'nın ABD'ye katılması yönündeki açıklamaları eklenince, iki ülke arasındaki ekonomik anlaşmazlık giderek daha geniş bir siyasi meseleye dönüştü.
Hoekstra'nın açıklamaları da bu atmosferde Kanada kamuoyunda ABD'nin ülkenin iç siyasi tartışmalarına müdahale ettiği algısını güçlendirdi.
Washington-Ottawa hattında yeni eşik
ABD ve Kanada, NATO ve Kuzey Amerika hava savunması gibi alanlarda yakın müttefikler olsa da Trump döneminde iki ülke ilişkileri daha önce görülmemiş bir siyasi gerilimle karşı karşıya.
Büyükelçinin sınır dışı edilmesi çağrısının parlamentoya taşınması, "51. eyalet" söylemi, ticaret tarifeleri ve Kanada'nın egemenliği konularındaki tartışmanın diplomatik ilişkilere de yansıdığını gösteriyor.
Şimdilik Kanada hükümetinin Hoekstra hakkında nasıl bir tutum alacağı belirsiz. Ancak yaklaşık 60 bin kişinin destek verdiği kampanyanın parlamentoya taşınması, ABD-Kanada ilişkilerindeki gerilimin kamuoyu baskısıyla yeni bir aşamaya geçtiğine işaret ediyor.