- Kutup girdabının kasımda erken bozulması, Avrupa ve çevresinde sert soğuk hava dalgası riskini doğurdu.
- Sistemin Balkanlar ve Karadeniz üzerinden ilerlemesi halinde Türkiye'de sıcaklıkların aniden düşerek kar getirebileceği belirtildi.
- Erken çöküşün tüm kışı kapsamayacağını vurgulayan uzmanlar, sezonun genelinde ılık ve bol yağışlı bir havanın hakim olacağını öngörüyor.
Kuzey Kutbu çevresindeki soğuk hava dolaşımını etkileyen kutup girdabında (polar vortex) yaşanan erken bozulma, kış mevsimi öncesinde hava koşullarına ilişkin beklentileri değiştirdi. Kasım ayında ortaya çıkan gelişmenin Avrupa'da sert soğuklara yol açabileceği değerlendirilirken, Türkiye'nin olası bir soğuk hava dalgasından etkilenip etkilenmeyeceği merak konusu oldu. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi ve İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt, kutup girdabının izleyeceği güzergaha dikkat çekerek Türkiye için olası senaryoları açıkladı.
Kutup girdabı neden erken çöktü?
Kutup bölgelerinde biriken soğuk havanın çevresindeki dolaşımın zayıflaması, soğuk hava kütlelerinin daha güney enlemlere ilerlemesine zemin hazırlayabiliyor. Kutup girdabındaki bu tür bozulmaların etkileri genellikle ocak ve şubat aylarında gündeme gelirken, bu yıl kasım ayında yaşandığı belirtilen gelişme dikkat çekti. Dr. Okan Bozyurt, kutup girdabının bu kadar erken etkilenmesini sıra dışı olarak değerlendirdi.
Dr. Bozyurt, “Polar vortex’in kasım ayında çökmesi şimdiye kadar rastlanılan bir durum değil. Genelde daha çok ocak ve şubat aylarında görülüyor. Ama bu sene daha kışa girmeden sonbaharda oldu. Bu aslında çok sıra dışı bir durum.” ifadelerini kullandı.
Kutup girdabı Türkiye'yi etkileyecek mi?
Kutup girdabındaki bozulmanın Türkiye'de sert soğuklara neden olup olmayacağı henüz netlik kazanmadı. Uzmanlara göre belirleyici unsur, kutup bölgesinden güneye ilerleyebilecek soğuk hava kütlelerinin hangi güzergahı izleyeceği.
Bozyurt, olası yönelimlere ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“İzleyeceği güzergah çok önemli. Batı Avrupa üzerinden mi gelecek Doğu Avrupa üzerinden mi? Yoksa Amerika Birleşik Devletleri mi? Yoksa Doğu Asya mı? Bunlardan herhangi biri olabilir.”
Soğuk havanın yönünün önümüzdeki 2-3 hafta içerisinde daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Türkiye için kritik güzergah: Balkanlar ve Karadeniz
Dr. Bozyurt'a göre Türkiye'nin kutup kaynaklı soğuklardan etkilenme ihtimali, hava kütlelerinin Doğu Avrupa üzerinden ilerlemesi durumunda artacak.
Uzman isim, farklı güzergahların Türkiye üzerindeki olası etkilerini şöyle anlattı:
“Doğu Avrupa üzerinden olursa o zaman bizi etkilemesi kuvvetli ihtimal. Balkanlar ve Karadeniz üzerinden bize de gelir. Ancak Batı Avrupa olursa bizi etkileme ihtimali düşüyor. Kuzey Amerika üzerinden gelerek Güneydoğu Asya’ya doğru inerse o zaman bizi etkilemesi mümkün değil.”
Bu nedenle Avrupa'da yaşanabilecek her soğuk hava dalgasının Türkiye'ye ulaşacağı anlamına gelmediği belirtiliyor.
Türkiye'ye yoğun kar yağışı gelecek mi?
Kutup kaynaklı soğuk havanın Balkanlar ve Karadeniz üzerinden Türkiye'ye yönelmesi hâlinde özellikle kuzey, iç ve doğu kesimlerde kar yağışı ihtimali artabilir. Ancak Dr. Bozyurt, kasım ayında görülebilecek soğukların kış ortasındaki kadar sert olmayabileceğine dikkat çekti.
Dr. Bozyurt, “Şiddetli soğuklar görülebilir. Ancak bu, kasımda olacağı için ocak ve şubat ayları gibi olmaz. Çünkü daha tam anlamıyla kışa girmedik. Sadece kasım ayı, mevsimine göre oldukça soğuk geçer. Eğer polar vortex, ocak ve şubata denk gelseydi o zaman yerde çok kalın bir kar örtüsü ve çok düşük ekstrem düzeyde sıcaklık değerleri yaşayabilirdik.” dedi.
Erken çöküş bütün kışın soğuk geçeceği anlamına gelmiyor
Kutup girdabında yaşanan gelişmenin etkisinin kış boyunca devam edeceği yönünde kesin bir beklenti bulunmuyor. Bozyurt, olası soğuk hava dalgalarının özellikle kasım ve aralık ayının ilk günlerinde etkili olabileceğini, ocak ve şubat ayları için ise aynı tablonun öngörülemeyeceğini belirtti.
Dr. Bozyurt, “Polar vortex'in erken çökmesi soğuk hava dalgaları yollasa da bu bütün kışı kapsamaz. Kasım ve aralık ayının başlarını etkiler. Ocak ve şubatı da etkileyeceğini söyleyemeyiz. Eğer bu erken çökme, dünyanın herhangi bir bölgesine soğuk hava kütlelerini yollarsa sonraki dönemde tam tersine ılık hava koşulları etkili olabilir.” şeklinde konuştu.
2026-2027 Türkiye'de kış nasıl geçecek?
Türkiye'de kış mevsimine ilişkin değerlendirmelerde yalnızca kutup girdabı değil, El Niño koşullarının olası etkileri de öne çıkıyor. Dr. Bozyurt, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Doğu Akdeniz Havzası'nda mevsim normallerinin üzerinde yağış görülebileceğini değerlendiriyor.
Kış boyunca sürekli sert soğuklar yerine daha ılık ve yağışlı dönemlerin ağırlık kazanabileceğini belirten Bozyurt, tahminlerini şu sözlerle paylaştı:
“Kasım ayında yağış bekliyorum, Aralıktan da umutluyum. Kar yağışı ve soğuk havadan ziyade bol yağışlar olacak. Sıcaklık olarak çok düşük değerler beklemiyorum. Türkiye'nin içinde bulunduğu Doğu Akdeniz Havzası’nda daha çok ılık ve yağışlı kış koşulları bekliyorum. Ancak bu, devamlı yağmur yağacak ve devamlı hava ılık olacak anlamına gelmiyor. Arada zaman zaman soğuk hava atakları da gerçekleşebilir.”
Kutup girdabındaki gelişmelerin Türkiye üzerindeki olası etkilerinin, soğuk hava kütlelerinin yönü netleştikçe daha sağlıklı değerlendirilebileceği belirtiliyor.