15 Eylül'de alınan karar kapsamında Morana obüsleri Letonya Ulusal Silahlı Kuvvetlerinin dolaylı ateş desteği birliklerini güçlendirecek. Seçimde tekliflerin maliyeti, teslimat süresi, operasyonel kabiliyet ve Letonya savunma sanayiinin projeye katılım düzeyi dikkate alındı.
Archer yerine Morana tercih edildi
Letonya Savunma Bakanlığı, 155 mm tekerlekli topçu sistemlerine yönelik pazar araştırmasını Mayıs 2024'te başlattı. İlk değerlendirmelerin ardından İsveç'in BAE Systems Bofors tarafından geliştirilen Archer sistemi ile Çekya'nın Excalibur Army tarafından üretilen Morana sistemi üzerinde yoğunlaşıldı.
Letonya, Haziran 2025'te İsveç ile Archer için sözleşme görüşmelerine başlanmasını öngören bir niyet mektubu imzalamıştı.
Ancak süreç ilerledikçe Archer'ın Letonya'nın mevcut savunma bütçesi açısından daha yüksek mali kaynak gerektirdiği ve teslimat takviminin ülkenin onaylanmış savunma planlarıyla uyumlu olmadığı değerlendirildi.
Morana'nın ise benzer operasyonel kabiliyetleri daha uygun maliyet ve teslimat şartlarıyla sunması, ayrıca Letonya savunma sanayiinin projeye doğrudan dahil edilmesini sağlaması nedeniyle tercih edildi.
Morana 41,5 kilometreye kadar menzil sunuyor
Morana, Tatra Force 8x8 kamyon şasisi üzerine yerleştirilen 155 mm ve 52 kalibrelik bir kundağı motorlu obüs sistemi olarak geliştirildi.
Çekoslovakya döneminden kalan DANA topçu ailesinin devamı niteliğindeki sistem, otomatik doldurma mekanizmasına sahip.
Excalibur Army'nin verilerine göre Morana ilk dakikada altı mermi, sürdürülebilir atış temposunda ise dakikada beş mermi ateşleyebiliyor. Uzatılmış menzilli mühimmatla yaklaşık 41,5 kilometre menzile ulaşabiliyor.
Sistem, STANAG 4569 Seviye 2 korumaya sahip zırhlı bir kabin kullanıyor ve üç ila dört personel tarafından işletiliyor. Öz savunma amacıyla 12,7 mm uzaktan kumandalı silah istasyonu da bulunuyor.
Letonya'nın topçu kapasitesi artırılacak
Morana tedarikiyle Letonya Ulusal Silahlı Kuvvetlerinin dolaylı ateş desteği kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Sistemlerin daha kısa sürede hizmete alınmasının, Letonya'nın topçu kabiliyetini daha hızlı şekilde güçlendirmesine imkân sağlaması bekleniyor.
Morana'nın Letonya tarafından tercih edilmesiyle birlikte Çek savunma sanayiinin ülkedeki projelerdeki rolü de genişleyecek. Excalibur Army'nin teklifinde yerel sanayi katılımının doğrudan sözleşmeye dahil edildiği belirtildi.
İsveç ile savunma iş birliği sürüyor
Letonya'nın Archer'dan vazgeçmesi, İsveç ile savunma alanındaki iş birliğinin sona erdiği anlamına gelmiyor.
İki ülke Ocak 2026'da hava, kara ve deniz alanlarında ortak faaliyetleri, NATO'nun Letonya'daki çok uluslu tugayında İsveç askerlerinin katılımını, ortak tatbikatları ve yeni kabiliyetlerin geliştirilmesini kapsayan bir savunma iş birliği yol haritası imzaladı.
Letonya ayrıca Saab Dynamics'in RBS 70 NG kısa menzilli hava savunma sistemini İsveç'ten tedarik ederken, Letonya Hava Kuvvetleri 2025'in sonunda Saab üretimi Giraffe 1X hava gözetleme radarını teslim aldı.