Kira, emlakçı bedeli, depozito derken yeni bir daire tutmanın bedeli vatandaşları mali olarak zorluyor. Emlakçılar ise maddi olarak zorlanılan bu dönemde ev göstermeden önce kapora veya hizmet bedeli talep etmeye başladı. Talep edilen ücretler 2 bin lira ile 5 bin lira arasında değişiyor.
Ek ücret neden isteniyor?
Üstelik ödeme, yalnızca bir daireyi gezdirmek için değil, müşterinin bütçesini ve beklentilerini belirlemek, uygun ilanları araştırmak ve belirli bir süre boyunca alternatif konutlar sunmak gerekçesiyle de isteniyor. Böylece vatandaş, henüz istediği evi bulamamışken cebinden para çıkarmak zorunda kalıyor.
2000’lerdeki sistem geri mi dönüyor?
Aslında 2000’li yıllarda gayrimenkul sektöründe sıkça karşılaşılan ve evi göstermek için talep edilen küçük çaplı “yer gösterme ücretleri”, sektörün zamanla kurumsallaşması ve yasal düzenlemelerle birlikte tamamen ortadan kalkmıştı. Ancak günümüzde artan maliyetler ve arz sıkıntısı bahane edilerek rafa kalkan bu sistem yeniden hortladı.
Ev bulunamazsa para ne olacak?
Uygulamada müşterinin istediği bölge, bütçe, oda sayısı ve diğer beklentileri belirlenerek bir profil oluşturuluyor. Emlakçı, bu özelliklere uygun evleri araştırıyor, ilan sahipleriyle görüşüyor ve farklı daireler için randevu ayarlıyor. Bazı hizmet paketleri bir aya kadar uzayabiliyor. Ancak vatandaşın karşısındaki asıl soru, bu süre sonunda istediği evi bulamaması hâlinde ödediği paranın ne olacağı…
Konut kiralanır veya satın alınırsa başlangıçta alınan ücretin aracılık komisyonundan düşülmesi, uygulamanın bir parçası olarak anlatılıyor. Fakat müşteri sunulan evleri beğenmezse, başka bir yerde karar kılarsa veya aramaktan vazgeçerse para iadesi konusunda anlaşmazlık çıkabiliyor. Emlakçı harcadığı zamanı, yakıtı ve personel giderlerini gerekçe gösterirken vatandaş, henüz bir konut kiralamadan ya da satın almadan ödediği paranın karşılığını sorguluyor.
“Kesinlikle ödeme yapılmamalı”
Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, son dönemde artan şikayetler üzerine emlakçıların talep ettiği peşin bedellerin hukuki hiçbir dayanağı olmadığını vurguladı. Kaya, haklarını arayan vatandaşları şu sözlerle uyardı:
"Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görüyoruz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmiyete dökülmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır. Eğer böyle bir dayatmayla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır."
“Mantıken doğru kanunen yasak”
İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, gazetemize yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabiliyor. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de verilebilir. Dünyada bunun örnekleri var. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallerine ödediği ücretler oldukça yüksek. Bu nedenle söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir ve yaygınlaşması da mümkün. Biz taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmetiyle taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara oturtulması gerekiyor."