- Doç. Dr. Nurettin Tunç, endoskopi ve ultrasonu birleştiren EUS yöntemiyle pankreas kanseri ve safra yollarındaki küçük taşların tespit edilebildiğini açıkladı.
- İşlem sırasında şüpheli dokulardan biyopsi alınabildiğini belirten Tunç, uygun hastalarda kist boşaltma ve tümör tedavilerinin de yapılabildiğini aktardı.
- Anestezi veya sedasyon altında uygulanan yöntemde hastaların işlem sırasında ağrı hissetmediği vurgulandı.
Sindirim sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılan görüntüleme teknolojileri, doktorların yalnızca organların iç yüzeyini değil, çevresindeki dokuları da ayrıntılı biçimde incelemesine olanak sağlıyor. Endoskopi ile ultrasonu bir araya getiren endoskopik ultrasonografi (EUS), özellikle pankreas ve safra yollarındaki küçük lezyonların tespitinde öne çıkıyor. Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Nurettin Tunç, yöntemin tanı koymanın yanı sıra belirli hastalıklarda tedavi amacıyla da kullanılabildiğini belirtti.
Endoskopi ve ultrason aynı cihazda birleşiyor
Endoskopik ultrasonografi, sindirim sisteminin içinden yüksek çözünürlüklü ultrason görüntüleri elde edilmesini sağlayan bir yöntem olarak kullanılıyor.
İşlem sırasında ağız yoluyla veya gerekli durumlarda alt sindirim sisteminden ilerletilen cihaz sayesinde sindirim sistemi duvarı ve çevresindeki yapılar incelenebiliyor. Böylece mide, yemek borusu ve bağırsakların yalnızca iç yüzeyi değil, bu organlara komşu dokular da değerlendirilebiliyor.
Yöntemin çalışma prensibini anlatan Doç. Dr. Nurettin Tunç, şu bilgileri verdi:
“Endoskopik ultrasonografi, endoskopi ve ultrason cihazının birleştirildiği bir sistem. Ağız yoluyla veya uygun durumlarda alt sindirim sisteminden girilerek sindirim sistemi duvarı ve bu duvara komşu yapılar incelenebiliyor. Bu sayede yalnızca sindirim sisteminin iç yüzeyini değil, çevresindeki organları ve dokuları da ayrıntılı şekilde değerlendirebiliyoruz.”
Pankreas kanseri ve küçük safra taşlarının tespitinde kullanılıyor
Endoskopik ultrasonografi, özellikle pankreas hastalıklarının değerlendirilmesinde önemli bir rol üstleniyor. Pankreas kanseri şüphesi bulunan hastalarda kitlenin incelenmesi, pankreas kistlerinin özelliklerinin belirlenmesi ve sindirim sistemi tümörlerinin evrelendirilmesi amacıyla yöntemden yararlanılabiliyor.
Safra kanallarındaki milimetrik taşlar ile küçük tümörlerin araştırılmasında da kullanılan EUS, bazı hastalarda MR ve bilgisayarlı tomografiyle yeterince açıklığa kavuşturulamayan bulguların değerlendirilmesine yardımcı olabiliyor.
Doç. Dr. Tunç, yöntemin kullanım alanlarını şöyle anlattı:
“Endoskopik ultrasonografi özellikle pankreas kanserlerinin tanısında, pankreas kistlerinin değerlendirilmesinde ve yemek borusu, mide ile onikiparmak bağırsağındaki tümörlerin evrelendirilmesinde kullanılıyor. Safra yollarındaki milimetrik taşların, küçük tümörlerin ve safra kanalının bağırsağa açıldığı papilla bölgesindeki lezyonların tespitinde de önemli bir yöntem. Bazı durumlarda MR veya tomografiyle yeterince netleştirilemeyen bulguları daha ayrıntılı değerlendirebiliyoruz.”
Şüpheli dokulardan aynı işlem sırasında biyopsi alınabiliyor
Endoskopik ultrasonografinin sağladığı imkanlar görüntülemeyle sınırlı kalmıyor. Cihazın çalışma kanalından geçirilen özel iğneler yardımıyla pankreas ve çevresindeki organlarda tespit edilen şüpheli alanlardan doku veya hücre örneği alınabiliyor. Elde edilen örneklerin patolojik incelemeye gönderilmesi, hastalığın niteliğinin belirlenmesine ve tanının netleştirilmesine katkı sağlıyor. Özellikle diğer görüntüleme yöntemleriyle kesin sonuca ulaşılamayan durumlarda biyopsi yapılabilmesi önem taşıyor.
Tunç, bu uygulamaya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Endoskopik ultrasonografiyle yalnızca görüntü elde etmiyoruz. Cihazın içerisindeki kanaldan ilerletilen özel iğneler yardımıyla pankreas başta olmak üzere çeşitli organlardaki şüpheli lezyonlardan örnek alabiliyoruz. Böylece patolojik inceleme için doku veya hücre örneği elde ederek tanıyı netleştirmeye yardımcı oluyoruz. Bu durum özellikle diğer görüntüleme yöntemleriyle kesin tanıya ulaşılamayan hastalarda önemli bir avantaj sağlıyor.”
Pankreas kistlerine endoskopik yöntemle müdahale edilebiliyor
Gelişen girişimsel uygulamalar sayesinde endoskopik ultrasonografi, bazı hastalarda tedavi amacıyla da kullanılabiliyor. Özellikle uygun pankreas kistleri ve sıvı koleksiyonlarında, mide ile kist arasında bağlantı oluşturularak içeriğin boşaltılması sağlanabiliyor. Kistogastrostomi olarak adlandırılan bu işlem, seçilmiş hastalarda endoskopik yolla gerçekleştirilebiliyor. Bunun yanı sıra bazı pankreas tümörlerine yönelik radyofrekans uygulamaları da EUS rehberliğinde yapılabiliyor.
Yöntemin tedavideki kullanımına dikkat çeken Doç. Dr. Tunç, şunları söyledi:
“Bu yöntemin içerisindeki çalışma kanalı sayesinde bazı kistlere ve enfeksiyon odaklarına müdahale edebiliyoruz. Özellikle pankreas kistlerinde kistogastrostomi dediğimiz yöntemle kist ile mide arasında bağlantı oluşturarak boşaltılmasını sağlayabiliyoruz. Ayrıca seçilmiş pankreas tümörlerinde radyofrekans gibi yöntemlerle tümör dokusuna yönelik işlemler de yapılabiliyor. Dolayısıyla endoskopik ultrasonografi artık yalnızca tanı ve evreleme amacıyla değil, uygun hastalarda tedavi amacıyla da kullanılabiliyor.”
Endoskopik ultrasonografi sırasında hasta ağrı hissediyor mu?
Yönteme ilişkin merak edilen konulardan biri de işlemin nasıl gerçekleştirildiği. Doç. Dr. Tunç, endoskopik ultrasonografinin hastanın konforu gözetilerek anestezi veya sedasyon altında uygulandığını belirtti. Bu sayede işlem sırasında ağrı ve rahatsızlık hissinin önlenmesinin amaçlandığını ifade eden Tunç, yöntemin hem tanı hem de girişimsel uygulamalarda kullanılabildiğini vurguladı.
Tunç, sözlerini şöyle tamamladı:
“Endoskopik ultrasonografi sırasında hastalarımızı anestezi veya sedasyon altında uyutarak işlemi gerçekleştiriyoruz. Böylece hasta işlem sırasında ağrı veya rahatsızlık hissetmiyor. Sindirim sisteminin farklı bölgelerindeki lezyonların görüntülenmesi, evrelendirilmesi, biyopsiyle tanı konulması ve uygun durumlarda tedavi edilmesi açısından endoskopik ultrasonografi gastroenteroloji pratiğinin ileri yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor.”
Uzman değerlendirmesine göre endoskopik ultrasonografi, özellikle pankreas ve safra yollarındaki hastalıkların ayrıntılı incelenmesinde önemli seçeneklerden biri olarak kullanılıyor. Yöntemin tanı veya tedavi amacıyla uygulanıp uygulanmayacağı ise hastanın klinik durumuna ve yapılacak tıbbi değerlendirmeye göre belirleniyor.